PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kukurydza - jedna roślina, wiele możliwości

Kukurydza - jedna roślina, wiele możliwości

Autor: Łukasz Chmielewski

Dodano: 01-03-2015 07:10

Tagi:

Kukurydza swoją popularność w żywieniu bydła zawdzięcza z jednej strony dobrej strawności i przyswajalności składników pokarmowych, a z drugiej wysokiej wydajności plonu zielonki, który przy korzystnych warunkach może przekraczać nawet 100 t/ha.



O sukcesie w uprawie kukurydzy, a także o jej wartości jako paszy w dużym stopniu decyduje odmiana. Warto już teraz rozejrzeć się za materiałem siewnym, gdyż z każdym kolejnym miesiącem wybór w najlepszych firmach będzie coraz skromniejszy. Dokonanie odpowiedniego wyboru odmiany kukurydzy ma znaczenie dużo większe niż przy pozostałych roślinach uprawnych. Szacuje się, że za 30 proc. czynników odpowiadających za powodzenie w uprawie kukurydzy odpowiada dobór odmiany do danych warunków, zarówno klimatycznych, jak i technologii uprawy. Do wyboru mamy odmiany z przeznaczeniem na ziarno, kiszonkę oraz te o dwukierunkowym sposobie użytkowania. Należy jednak pamiętać, że dobre odmiany ziarnowe mogą być przeznaczone również na kiszonkę, ale nie odwrotnie.

Odmiany ziarnowe powinny charakteryzować się korzystnym udziałem ziarna w stosunku do pozostałych części rośliny (udział kolb powyżej 50 proc. s.m. rośliny), a także szybkim jego dosychaniem na polu. Zadanie to ułatwia budowa kolb, w których liście okrywowe są luźno ułożone, jak również cieńsza okrywa owocowo-nasienna ziaren.

Przy wyborze odmiany na kiszonkę decyzja często opiera się wyłącznie na wysokości plonu zielonej masy oraz dostosowaniu do odpowiedniej długości okresu wegetacyjnego (liczba FAO). Tak ograniczone kryterium wyboru nie pozwala w pełni zaspokoić wygórowanych wymagań żywieniowych, jakie stawiają przed nami Hf-y. Oprócz ogólnego plonu rośliny należy zwrócić również uwagę na udział kolb w całej masie rośliny. Decyduje to w dużej mierze o ładunku energetycznym, jaki niesie kiszonka z kukurydzy. Najlepiej, gdy udział kolb przekracza 50 proc. suchej masy całej rośliny. Kolejnym bardzo ważnym, a niestety pomijanym często, wskaźnikiem dobrej kiszonki jest strawność materii organicznej części wegetatywnych, a należy pamiętać, że odpowiada ona praktycznie za połowę energii pochodzącej z ogólnej suchej masy kiszonki. Przy wyborze odmian, szczególnie kiszonkowych, warto wybierać te charakteryzujące się efektem "stay green". U roślin tych w mniejszym stopniu następuje zasychanie liści, dzięki czemu utrzymują zieloność w okresie dojrzewania. Cecha ta poprawia strawność części wegetatywnych oraz umożliwia lepsze ich rozdrobnienie i łatwiejsze zagęszczenie w silosie. Odmiany "stay green" wykazują również wyższą odporność na choroby grzybowe, co pozwala ograniczyć zawartość mikotoksyn w paszy.

KISZONKA Z CAŁYCH ROŚLIN

Najczęściej spotykanym sposobem wykorzystania kukurydzy w żywieniu bydła jest kiszonka z całych roślin. Jej udział zdecydowanie dominuje w składzie dawki pokarmowej. Zapewnienie prawidłowych warunków do efektywnego procesu fermentacji w żwaczu umożliwia dawka pokarmowa, w której udział kiszonki z kukurydzy stanowi 2/3 dawki pasz objętościowych, natomiast 1/3 dawki to sianokiszonka z traw z motylkowatymi (w przeliczeniu na suchą masę). Krowy w laktacji, w zależności od osiąganej wydajności, żywione są kiszonką z kukurydzy w ilości 20-40 kg/szt./ dzień. W związku z tym, że ilości tej paszy są znaczące, obliguje to do zapewnienia jak najlepszej jej jakości, która weryfikowana będzie przez kolejnych kilka miesięcy, aż do uzyskania nowej kiszonki. O jakości kiszonki z kukurydzy decyduje wiele czynników na poszczególnych etapach uprawy i zbioru rośliny. Każdy z nich w mniejszym lub większym stopniu decyduje o ostatecznym sukcesie, jakim jest uzyskanie wysokiej jakości paszy.

Gdzie szukać energii w kiszonce? Otóż pochodzi ona z dwóch źródeł. Jeśli podzielimy roślinę kukurydzy na kolby i pozostałą część, to udział tych elementów w suchej masie rośliny rozkłada się średnio po połowie. Podobnie przebiega też podział energii uzyskiwanej z tych części. Jednym ze źródeł energii w kukurydzy jest skrobia zawarta w ziarniakach, której udział w dobrej kiszonce powinien przekraczać poziom 30 proc. w s.m. Energia pochodząca ze skrobi stanowi ok. 50 proc. całej energii z suchej masy kiszonki. Pozostałą część energii stanowi włókno (NDF), w którego skład wchodzi celuloza, hemiceluloza i lignina - węglowodany strukturalne. Końcowym efektem ich mikrobiologicznego rozkładu są lotne kwasy tłuszczowe (LKT), które stanowią źródło energii dla krów.

Poszczególne odmiany różnią się zarówno udziałem kolb w całej roślinie, jak również strawnością masy organicznej, dlatego tak ważny okazuje się dobór odpowiedniej odmiany.

LKS - KISZONKA

DLA WYDAJNYCH KRÓW

W żywieniu krów mlecznych osiągających wysokie wydajności problematyczne staje się pokrycie ich zapotrzebowania na składniki pokarmowe, a w szczególności na energię. Ilość pobranej paszy nie zawsze równa jest ilości paszy zadawanej na stół. Różnica między tymi wartościami wzrasta znacząco w okresie okołoporodowym, kiedy u krów obserwowany jest spadek pobrania pokarmu, skutkujący ujemnym bilansem energetycznym.

Jeśli nie jesteśmy w stanie zwiększyć pobrania paszy, możemy wybrać inne rozwiązanie, mianowicie zwiększyć w niej koncentrację składników odżywczych. Paszą ułatwiającą rozwiązanie tego problemu może być kiszonka z kukurydzy sporządzona nieco inną metodą. Sposobem na zwiększenie koncentracji energii w kiszonce z kukurydzy jest zakiszanie jej w technologii LKS (z niem. Lisch-Kolben-Schrot, co można przetłumaczyć jako "zmiksowane kolby kukurydzy"). Paszę tę często określa się również mianem CCM-III. Zbiór tą metodą polega na dość wysokim koszeniu roślin kukurydzy, praktycznie tuż pod kolbami. Do tego celu potrzebna jest sieczkarnia wyposażona w tzw. piker (zrywacz kolb). Można wykorzystywać także tradycyjne sieczkarnie, przestrzegając jedynie odpowiedniej wysokości koszenia.

Termin zbioru nie rożni się w zasadzie od zbioru standardowej kiszonki. Jednak zawartość suchej masy ulega znacznemu wzrostowi dzięki zwiększeniu udziału kolb w kiszonce. W efekcie następuje podniesienie wartości pokarmowej, która zbliżona jest do paszy treściwej, co pozwala na pewne oszczędności z tego tytułu. Na uwagę zasługuje również bardzo wysoka strawność paszy na poziomie 80 proc. Technologia zakiszania kukurydzy w systemie LKS jest dedykowana dla gospodarstw o wysokiej wydajności. Pasza ta ma za zadanie zaspokojenie wysokiego zapotrzebowania na energię. Należy ją stosować dla krów na początku i w szczycie laktacji.

CCM

Jeszcze bardziej skoncentrowaną energetycznie paszą jest kukurydza zakiszana w postaci CCM (corn cob mix). Jest to rozdrobnione ziarno kukurydzy z fragmentami rdzeni, określane też jako CCM-I. Pasza taka zawiera 50-60 proc. suchej masy i jest cennym źródłem energii dla krów w laktacji. Skrobia pochodząca z kukurydzy jest w mniejszym stopniu podatna na rozkład w żwaczu w porównaniu do ziarna pozostałych zbóż. Dzięki temu znaczna jej część przechodzi do jelita cienkiego, gdzie może zostać efektywniej wykorzystana. Wyróżniamy również paszę określaną jako CCM-II (rozdrobnione, odkoszulkowane kolby kukurydzy wraz z ziarnem i niewielką ilością resztek liści okrywowych) oraz ww. CCM-III (LKS).

CCM dość dobrze się zakisza i zazwyczaj nie wymaga dodatków konserwujących. Ich zastosowanie może jednak wpłynąć na podniesienie stabilności tlenowej, szczególnie w przypadku zakiszania ziarna o wyższej zawartości suchej masy. Najlepszą formą konserwacji takiej paszy jest zakiszanie jej w szczelnych rękawach foliowych. Metoda ta zapewnia najmniejsze straty dzięki natychmiastowemu zapewnieniu warunków beztlenowych, co przyspiesza znacznie proces fermentacji. Straty paszy można również ograni

ŻYWIENIE

czyć, dobierając odpowiednią średnicę rękawa do wielkości stada, tak by jak najszybciej wybierać CCM uniemożliwiając wnikanie powietrza.

PEŁNE ZIARNO KUKURYDZY

W żywieniu bydła wykorzystywane jest również całe ziarno kukurydzy, którego adresatem jest najmłodsza grupa zwierząt w stadzie. Cielętom już w pierwszym tygodniu życia można podawać mieszankę treściwą składającą się z całego ziarna kukurydzy, prestartera białkowego (najczęściej w postaci gotowej mieszanki granulowanej typu CJ) oraz opcjonalnie całego ziarna owsa. Przykładowy skład takiej mieszanki może wyglądać następująco: prestarter, pełne ziarno kukurydzy oraz ziarno owsa w stosunku 2:1:1. Żywienie taką mieszanką stymuluje rozwój żwacza i przygotowuje cielęta do roli przeżuwacza. Żywienie takie skraca okres pojenia preparatami mlekozastępczymi, które możemy odstawić w przypadku pobierania przez cielę 1,5 kg paszy stałej. Mieszankę taką należy wycofać z żywienia, jeżeli zauważymy w kale niestrawione, całe ziarno kukurydzy. Dodatkową zaletą zastosowania pełnego ziarna w żywieniu cieląt jest pozytywny wpływ na rozwój mięśni żuchwy poprzez próby gryzienia i rozcierania ziaren.

ROZDROBNIONE ZIARNO KUKURYDZY

Aby w pełni wykorzystać wartość pokarmową, krowom mlecznym należy podawać ziarno kukurydzy w postaci rozdrobnionej, co ułatwia dostęp do zawartej w ziarniakach skrobi. Przy tak szybkim metabolizmie wysokowydajnych krów mlecznych, niedostateczne rozdrobnienie skutkować będzie dużym udziałem niestrawionego ziarna w kale. Rozdrobnione ziarno kukurydzy można podawać w dwóch postaciach:

Suszone

Suszone ziarno kukurydzy zawiera ok. 3 razy więcej skrobi rozkładanej w jelicie w porównaniu z ziarnem np. jęczmienia. Z tego względu suche, rozdrobnione ziarno kukurydzy jest cenną paszą dla krów w szczycie laktacji. W tym okresie często obserwowany jest ujemny bilans energetyczny, który niejednokrotnie staje się przyczyną występowania ketozy. Ziarno kukurydzy trawione jest w dużym stopniu w jelicie cienkim bezpośrednio do glukozy, co jest swego rodzaju profilaktyką występowania tej choroby metabolicznej. Należy zachować jednak zdrową proporcję, gdyż zbyt niski rozkład w żwaczu również nie jest korzystny. W przypadku ograniczonego udziału skrobi w żwaczu mogą występować niedobory energii, co zastopuje syntezę glukozy w wątrobie. Trzeba również pamiętać, że organizm przeżuwacza ma ograniczone możliwości trawienia i absorpcji w jelicie cienkim, więc jednostronna dieta kukurydziana nie jest najlepszym rozwiązaniem. Czynnikiem limitującym jest także niewielka zawartość lizyny, którą należałoby dodatkowo uzupełnić.

Wilgotne

Ziarno kukurydzy można również poddawać zakiszaniu. Taki sposób konserwacji umożliwia wcześniejszy zbiór kukurydzy o ok. 2 tygodnie w porównaniu do zbioru ziarna suchego, jest też o wiele tańszą metodą, niewymagającą dużych nakładów energii, jakie trzeba przeznaczyć na suszenie ziarna. Oczywistą sprawą jest to, że aby wykorzystać w pełni wartość żywieniową ziarna kukurydzy, należy je przed zakiszaniem dostatecznie rozdrobnić. Można je poddać procesowi mielenia (>70 proc. s.m.) lub gniecenia (<70 proc. s.m.). Zabieg gniecenia może odbywać się zarówno na polu, podczas zbioru ziarna lub bezpośrednio w miejscu zakiszania. Tak przygotowaną paszę można po uprzednim ubiciu magazynować w pryzmach lub silosach, okrytych szczelnie folią. Jednak optymalną metodą przechowywania, zapewniającą minimalizację strat paszy jest zakiszanie jej w rękawach foliowych (crimping). Pasza taka zawiera ok. 65-75 proc. suchej masy. Skrobia pochodząca z kiszonego ziarna ulega szybszemu rozkładowi w żwaczu w porównaniu z ziarnem suszonym. Kiszone ziarno może być podawane krowom w pierwszej połowie laktacji w ilości ok. 7-8 kg dziennie, co pozwoli w dużym stopniu na zastąpienie części śrut zbożowych.

SUSZONY WYWAR KUKURYDZIANY (DDGS)

Kukurydza w żywieniu bydła skategoryzowana jest głównie jako pasza energetyczna. Okazuje się, że może ona stanowić również cenne źródło białka. Składnik ten może pochodzić z suszonego wywaru kukurydzianego, będącego ubocznym produktem wytwarzania bioetanolu. DDGS zawiera ok. 30 proc. białka ogólnego, które w porównaniu z białkiem zawartym w śrutach poekstrakcyjnych charakteryzuje się obniżoną podatnością na rozkład w żwaczu. Dzięki temu następuje ograniczenie strat białka w wyniku szybkiej przemiany do amoniaku, a następne mocznika wydalanego w moczu. Straty białka są "dotkliwe", gdyż jest to bezsprzecznie najdroższy składnik w dawce żywieniowej krów mlecznych. Dodatkową zaletą suszonego wywaru kukurydzianego jest fakt, że stanowi on tańsze źródło białka w porównaniu z np. poekstrakcyjną śrutą sojową. Wykazano również prozdrowotne właściwości mleka pochodzącego od krów, w których żywieniu zastosowano suszony wywar kukurydziany. Jest on bogatym źródłem kwasu linolowego. Właściwości prozdrowotne wynikają ze wzrostu zawartości w mleku wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, przy jednoczesnym ograniczeniu koncentracji kwasów nasyconych należących do grupy kwasów miażdżycogennych.

PODSUMOWANIE

Kukurydza jest podstawowym komponentem dawki pokarmowej dla bydła. Stanowi niezastąpione źródło energii możliwej do wprowadzenia na wiele sposobów. Najczęściej stosowaną w żywieniu bydła formą jest kiszonka z całych roślin kukurydzy. Warto jednak wykorzystać również potencjał samego ziarna, które jest doskonałym źródłem skrobi o ograniczonym rozkładzie w żwaczu. Jedynie dostarczenie składników pokarmowych trawionych jelitowo pozwala w pełni wykorzystać potencjał produkcyjny krów mlecznych, których wydajność nieustająco wzrasta. Nie zawsze jednak za wzrostem wydajności podąża adekwatne żywienie, czego skutkiem jest występowanie chorób metabolicznych. Produkcja mleka powinna być więc dostosowana do warunków środowiskowych, w jakich bytują zwierzęta. Jeżeli oczekujemy wzrostu wydajności, to musimy być jednocześnie przygotowani na konieczność zaspokojenia rosnących wymagań pokarmowych krów.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.255.17
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!