PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Gorczyca na lata

Autor: Arkadiusz Artyszak

Dodano: 21-12-2007 14:56

Tagi:

Na rynku brakuje nasion gorczycy, a jej ceny wzrosły dwukrotnie. Może to zachęci rolników do jej uprawy.



Przedsiębiorcy zajmujący się obrotem nasion gorczycy białej i sarepskiej narzekają na małą produkcję krajową, która nie pozwala na pokrycie zapotrzebowania krajowego. Oceniają, że aż 70 proc. rynku zajmuje gorczyca importowana, głównie z Ukrainy. Dlatego o ile w ubiegłym roku płacili za kilogram nasion 1,80 zł, teraz – 3,20 zł.  Uważają jednak, że ci rolnicy, którzy chcieliby się zająć uprawą gorczycy profesjonalnie, mogą na niej zarobić, ale nie może to być uprawa prowadzona od przypadku do przypadku, tylko przez jeden rok. Przed uprawą gorczycy odstrasza również rolników fakt, że nie ma jej na liście roślin objętych dopłatami uzupełniającymi.

Warunki uprawy

Gorczyce, zarówno biała, jak i sarepska, dobrze znoszą przymrozki (nawet do -6 st.C) podczas wschodów. Wrażliwe są natomiast na okresowe susze, zwłaszcza podczas kwitnienia, gdy potrzeby wodne roślin są największe, i w fazie dojrzewania nasion. W razie niedoborów wody w tym okresie następuje znaczne obniżenie plonu nasion.

Gorczycę białą można uprawiać w całym kraju. Gorczycę sarepską najlepiej wysiewać na północy, południowym wschodzie i na Pogórzu Karpackim i Sudeckim.

Gorczyca sarepska ma większe wymagania glebowe niż gorczyca biała. Ta druga ma także zdolność wykorzystywania trudno dostępnych składników pokarmowych. Oba gatunki najlepiej jest uprawiać na glebach gliniastych i piaszczysto-gliniastych. Gorczyca biała i sarepska wymagają odczynu obojętnego gleby, nie znoszą gleb zakwaszonych. Podobnie nieodpowiednie do ich uprawy są gleby podmokłe.

Przedplon

Najlepszymi przedplonami dla obu gorczyc są rośliny okopowe i motylkowate. Najczęściej jednak uprawiane są po zbożach. Nie wolno ich uprawiać po roślinach z rodziny kapustnych (dawniej krzyżowych), np. rzepaku, bo mogą być atakowane przez pchełki.

Przygotowanie pola

Pole przeznaczone pod uprawę gorczycy należy zaorać przed zimą. Uprawa wiosenna powinna być bardzo krótka i nie wolno dopuścić do przesuszenia gleby. Natychmiast po obeschnięciu roli należy przeprowadzić bronowanie, a tuż przed siewem doprawić ją przy pomocy agregatu uprawowego (brona + wał strunowy).

Nawożenie

Dawki azotu w uprawie gorczycy białej wynoszą od 60 (po okopowych i motylkowych) do 80 kg na ha (po zbożach), fosforu –30–50 kg i potasu – 60–100 kg . W wypadku gorczycy sarepskiej odpowiednio 40–60 kg N, 40–60 kg P2O5 i 80–120 kg K2O/ha. Nawozy fosforowo-potasowe najlepiej jest zastosować jesienią przed orką przedzimową, aby wiosną nie ugniatać nadmiernie gleby przed siewem. Ostatecznie można je rozsiać wiosną przed uprawkami doprawiającymi glebę. W tym samym terminie stosuje się nawozy azotowe w jednej dawce.

Odmiany

W krajowym rejestrze w 2007 r. jest kilkanaście odmian gorczycy białej  i jedna – sarepskiej:

  • gorczyca biała: Ascot, Bamberska, Bardena, Barka,  Borowska, Concerta, Litember, Martigena, Maryna, Metex, Nakielska, Polka, Radena, Rota, Sirola i Tango,
  • gorczyca sarepska: Małopolska.

Siew

Zarówno gorczyca biała, jak i sarepska, ze względu na swoją odporność na przymrozki, powinny być siane wcześnie (początek siewu jęczmienia jarego), a na opóźnienie siewu reagują znaczną obniżką plonu. Opóźnienie siewu o 10 dni w stosunku do terminu optymalnego powoduje w uprawie gorczycy białej spadek plonu nasion o 13 proc., a sarepskiej – o 12 proc. Gdy opóźnienie wzrasta do 20 dni, obniżka plonu zwiększa się odpowiednio do 19 i 27 proc. W momencie siewu gleba powinna być jednak ogrzana do 5 st.C.

Poza tym obie gorczyce są roślinami dnia długiego (aby zakwitnąć, wymagają w ciągu doby czasu oświetlenia nie krótszego od pewnej wartości granicznej). Długość okresu wegetacji gorczycy białej uprawianej na nasiona wynosi 80–125 dni, a sarepskiej – 100–110 dni.

Obsada obu gorczyc po wschodach powinna wynosić  120–150 roślin/mkw. Aby to osiągnąć, należy na hektar wysiać 10–12 kg nasion gorczycy białej i 6–9 kg gorczycy sarepskiej. Rozstawa rzędów wynosi 10–15 cm, a głębokość siewu –1,5–2 cm. Nasiona przed siewem należy zaprawić Zaprawą nasienną T zawiesinową, która chroni młode siewki przed zgorzelą.

Ochrona

Zwalczanie chwastów przeprowadza się najczęściej za pomocy herbicydów. W uprawie gorczycy białej przed siewem można stosować doglebowo Treflan 480 EC (1,5–2 l/ha) do zwalczania chwastów dwuliściennych. Po oprysku preparat należy wymieszać z glebą na głębokość 5–10 cm. W uprawie obu gatunków gorczyc chwasty dwuliścienne można zwalczać, stosując preparat Lontrel 300 SL (0,35–0,5 l/ha) od fazy 4 liści gorczycy do momentu wybijania w pęd gorczycy.

Chwasty jednoliścienne jednoroczne w uprawie gorczycy białej i sarepskiej niszczy się od fazy 2 liści do momentu wybijania w pęd herbicydem Perenal 104 EC (0,5 l/ha). Za pomocą tego samego preparatu i w tym samym terminie, ale w większej dawce (1–1,25 l/ha), można zwalczać perz właściwy, który powinien mieć podczas zabiegu 4–8 liści.

Gorczyce atakowane są przez te same szkodniki, co rzepak (chowacz podobnik, gnatarz rzepakowiec, mszyca kapuściana, pchełki, pryszczarek kapustnik i słodyszek rzepakowy).

Chowacz podobnik: opryskiwanie powinno przeprowadzić się zgodnie z sygnalizacją, w okresie opadania płatków kwiatowych i po wykształceniu się pierwszych łuszczyn na przykład preparatami Decis 2,5 EC (0,3 l/ha), Fastac 100 EC (0,1 l/ha), Karate 025 EC (0,3 l/ha), Patriot 100 EC (0,075 l/ha). Zabiegi należy wykonywać po zakończeniu lotów pszczół. Próg szkodliwości dla tego szkodnika wynosi 4 chrząszcze na 25 roślinach.

Gnatarz rzepakowiec: zabieg opryskiwania trzeba wykonać w momencie pojawienia się pierwszych larw preparatami: Decis 2,5 EC (0,3–0,35 l/ha), Fastac 100 EC (0,08–0,1 l/ha), Karate 025 EC (0,25–0,3 l/ha), Patriot 100 EC (0,075–0,08 l/ha).

Mszyca kapuściana: należy opryskiwać z chwilą wystąpienia pierwszych kolonii mszyc np. środkami Decis 2,5 EC (0,35 l/ha), Fastac 100 EC (0,12 l/ha), Patriot 100 EC (0,08 l/ha), Pirimor 500 WG (0,25–0,5 kg/ha). 

Pchełki (czarna, falistosmuga, smużkowana): opryskiwać trzeba wschodzące rośliny z chwilą pojawienia się chrząszczy lub wystąpienia pierwszych uszkodzeń na przykład preparatami Decis 2,5 EC (0,25 l/ha), Patriot 100 EC (0,065 l/ha).

Pryszczarek kapustnik: opryskiwanie należy przeprowadzić zgodnie z sygnalizacją, w okresie opadania płatków kwiatowych i po wykształceniu się pierwszych łuszczyn na przykład insektycydami Decis 2,5 EC (0,3 l/ha), Fastac 100 EC (0,1 l/ha), Karate 025 EC (0,3 l/ha), Patriot 100 EC (0,075 l/ha). Zabiegi należy wykonywać po zakończeniu lotów pszczół. Próg szkodliwości to 1 muchówka na 4 roślinach.

Słodyszek rzepakowy: opryskiwanie trzeba wykonać zgodnie z sygnalizacją, po wystąpieniu chrząszczy słodyszka na pąkujących roślinach gorczycy; w stadium zwartego kwiatostanu przy średniej liczebności 1 chrząszcz na 1 roślinie; w stadium luźnego kwiatostanu 3–5 chrząszczy na 1 roślinie. Zabieg należy powtórzyć przy przedłużającym się nalocie chrząszczy. Do oprysków można zastosować na przykład Decis 2,5 EC (0,2 l/ha), Fastac 100 EC (0,1 l/ha), Karate 025 EC (0,25 l/ha), Patriot 100 EC (0,05 l/ha).

Przy stosowaniu insektycydów w okresie kwitnienia roślin należy zwrócić szczególną uwagę na przestrzeganie okresu prewencji dla pszczół.

Dokarmianie dolistne

Gorczyca biała reaguje znacznymi zwyżkami plonu nasion zarówno na dolistne dokarmianie azotem (w formie wodnego roztworu mocznika), jak i magnezem oraz mikroelementami.

 W uprawie gorczycy białej można dolistnie stosować azot  tylko w 6-procentowym wodnym roztworze mocznika (w 100 l  wody trzeba rozpuścić 6 kg mocznika). Na hektar stosuje się 250 l cieczy roboczej. Ze względu na krótki okres wegetacji gorczycy białej zaleca się wykonanie tylko dwóch oprysków: przy wysokości roślin 12–15 cm i w fazie zwartego pąka. Oprócz mocznika do każdego z tych oprysków trzeba zastosować 5-procentowy dodatek siedmiowodnego siarczanu magnezowego (5 kg w 100 l wody), a także nawóz mikroelementowy zalecany do nawożenia rzepaku, np. Insol 5 (1,5 l/ha). W ten sposób w każdym z oprysków wnosi się na hektar 14 kg azotu i 4 kg magnezu oraz mikroelementy.

Na polach ubogich w azot najbardziej zasadne jest dolistne dokarmianie azotem, a na glebach ubogich w magnez – siarczanem magnezowym. Natomiast na glebach rzadko nawożonych obornikiem i z  natury ubogich celowe jest stosowanie mikroelementów.
W jednym z doświadczeń przeprowadzonych w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym IUNG w Baborówku (Wielkopolskie) na początku lat 90. plon nasion gorczycy białej bez dokarmiania dolistnego wyniósł 1,94 t/ha. Przy dwukrotnym zastosowaniu 6-procentowego roztworu mocznika wzrósł o 470 kg/ha, 5-procentowego roztworu siedmiowodnego siarczanu magnezowego (dwa opryski) – o 250 kg/ha, a Insolu 5 w dawce 1,5 l/ha (także dwa zabiegi) – o 280 kg/ha.

Zbiór

W uprawie gorczycy białej można przyspieszać dojrzewanie roślin, stosując preparat Harvade 250 SC (1,75 l/ha). Opryskiwanie należy przeprowadzić na początku dojrzałości technicznej, gdy łuszczyny żółkną, a około 1/3 nasion nabierze żółtego zabarwienia.

Plantacje gorczyc, zarówno białej, jak i sarepskiej, można przygotować do zbioru przeprowadzając desykację. W tym celu stosuje się preparaty Reglone 200 SL (2–3 l/ha) w momencie, gdy dolne łuszczyny są żółte i nie pękają. Zbiór kombajnem następuje po 4–6 dniach od zabiegu.
Łuszczyny gorczyc, zwłaszcza gorczycy białej, są odporniejsze na pękanie niż  rzepaku, dlatego najczęściej zbiera się je jednoetapowo kombajnem w fazie dojrzałości pełnej.

Nasiona powinny być dojrzałe, suche, zdrowe, o naturalnym zapachu i połysku. Podczas ich przechowywania nie wolno dopuścić do ich samozagrzania się lub zapleśnienia.

Łamanie prawa

Nie wszyscy rolnicy zdają sobie sprawę, że jeśli uprawiają w swoim gospodarstwie gorczycę na nasiona, to nie mogą ich wysiać na przykład w międzyplonie ścierniskowym. Jest to złamanie prawa do ochrony odmian. Gorczyca nie jest bowiem wpisana na listę gatunków objętych „odstępstwem rolnym”.  Jest to odstępstwo od wyłącznego prawa hodowcy i stanowi, że rolnik, będący posiadaczem gruntów rolnych, może nasiona zebrane w celach niesiewnych wykorzystać do siewu na posiadanych przez siebie gruntach bez obowiązku uzyskania pisemnej zgody hodowcy.

Źródło: "Farmer" 21/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.255.17
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!