PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Lucerna na lata

Zakładając lucernik, rolnicy mają nadzieję na wieloletnie pozyskiwanie paszy dla bydła. Spodziewają się, że w całym sezonie plony będą niezawodne i zapewnią stabilną bazę paszową w postaci zielonki, siana lub wartościowego pastwiska.



Żywotność lucernika zależy od wielu czynników, z których najważniejsze to: wybór odpowiedniego stanowiska, prawidłowa agrotechnika i wykorzystanie runi. Lucerna ma także dość duże wymagania termiczne. Szczególnie niebezpieczne są dla niej wiosenne wahania temperatury. Głównie z powodu wymagań termicznych uprawa lucerny w siewie czystym jest możliwa tylko do wysokości 300 m nad poziomem morza.

Wybór odmiany
Plonowanie i trwałość lucernika oraz mieszanek lucerny z trawami zależy od wyboru odmiany, ilości wysiewu, udziału komponentów w mieszankach i od warunków siedliskowych. Do zakładania lucernika należy stosować nasiona wiadomego pochodzenia z poprzedniego roku zbioru. Istotna jest także odporność odmiany lucerny na wypas w przypadku zasiewu mieszanek z przeznaczeniem na użytkowanie pastwiskowe. W zasadzie wszystkie odmiany lucerny mogą być zastosowane do mieszanek na krótkotrwałe pastwiska na gruntach ornych, ale trwałość zasiewu zależy od przystosowania i odporności odmiany lucerny na udeptywanie i przygryzanie przez zwierzęta, intensywności wypasania, częstotliwości rotacji w sezonie wegetacyjnym, liczby zwierząt. Z dostępnych w handlu nasion lucerny wypasanie dobrze znoszą odmiany Radius i Legend. Odmiana Radius w mieszankach dwugatunkowych z kupkówką pospolitą lub z kostrzewą łąkową może być wypasana przez 2–3 lata.

Niewłaściwie dobrana odmiana, mało odporna na wypas zwierząt lub częste koszenie, może spowodować szybsze wypadanie lucerny z runi i zwiększenie zachwaszczenia, przez co konieczna będzie wcześniejsza likwidacja lucernika. Długość wypasu wpływa na plonowanie i trwałość pastwiska. Krótkotrwały (1–2 dni) wypas mieszanek lucerny z kupkówką pospolitą oraz z kupkówką pospolitą i esparcetą jest korzystniejszy od wypasu długotrwałego (7–8 dni) z powodu większych plonów i lepszego wyjadania. Ponadto wypas długotrwały powoduje uzyskanie większej wartości białkowej paszy niż krótkotrwały, lecz mniejsza jest obsada roślin lucerny.
Dla trwałości lucernika duże znaczenie ma wybór odmiany lucerny, zwłaszcza do mieszanek z trawami i innymi roślinami motylkowatymi intensywnie koszonymi lub przeznaczonymi na pastwisko. Odmiany lucerny Luzelle i Legend w mieszankach z kupkówką pospolitą oraz z kupkówką pospolitą i esparcetą były przydatniejsze do użytkowania pastwiskowego niż odmiana Kometa w tych mieszankach. Wpływały na to: wysoki poziom plonów suchej masy, dobre wyjadanie oraz tolerancja na wypas zarówno krótko-, jak i długotrwały. Mniejszą zawartością włókna surowego cechowała się mieszanka z odmianą Luzelle. 

Z przeprowadzonych doświadczeń porównujących plonowanie i trwałość w mieszankach dwu- i wielogatunkowych wynika, że niektóre odmiany lucerny najlepiej plonują i są trwalsze w mieszankach z jednym gatunkiem trawy. Przykładem tak dobranej mieszanki jest lucerna odmiany Radius i kostrzewa łąkowa lub francuska odmiana lucerny Luzelle z mieszaniną wczesnych odmian kupkówki pospolitej (Arma i Astera). Tak skomponowane mieszanki dawały wysoki plon, trwałość lucerny w okresie trzyletniego wypasania i dobrze tolerowały wypas.

Lucerna i trawy
Do mieszanek z lucerną nadaje się rajgras wyniosły, szczególnie w rejonach o mniejszej ilości opadów. W gorszych warunkach glebowych do lucerny poleca się kupkówkę pospolitą lub festulolium, charakteryzujące się wysoką wartością pokarmową. Gatunek ten ma dość duże wymagania termiczne, dlatego może być stosowany jako komponent mieszanek w rejonach cieplejszych. W warunkach wilgotnych najodpowiedniejsza do uprawy z lucerną jest tymotka łąkowa. Jeżeli mieszanki lucerny z trawami wysiewa się z przeznaczeniem do użytkowania pastwiskowego, należy dobierać odmiany traw typu użytkowego kośno-pastwiskowego lub kośno-łąkowego, odporne na wypasanie.

W mieszankach z lucerną wysiewa się najczęściej jeden dobrany do warunków siedliska gatunek trawy. W zróżnicowanych warunkach glebowych i wilgotnościowych w mieszankach wysiewa się dwa lub więcej komponentów trawiastych, co ma na celu przedłużenie okresu użytkowania zasiewu i utrzymania poziomu plonowania na stałym poziomie. Mieszanki wielogatunkowe lucerny i kilku gatunków traw z reguły plonują podobnie jak dwugatunkowe, ale są korzystniejsze pod względem większej trwałości runi i składu chemicznego suchej masy oraz zrównoważenia białkowo-energetycznego.

Wiosenny termin siewu lucerny i mieszanek jest najkorzystniejszy dla wschodów, gdyż w tym okresie warunki wilgotnościowe są zazwyczaj dobre. Siew letni po zbiorze zbóż należy wykonywać tylko po nieudanym zasiewie wiosennym, bo wtedy częsty jest niedobór wilgoci w glebie. Udział nasion lucerny i traw w mieszankach powinien być zbliżony do 50 proc. normy wysiewu jednogatunkowego w optymalnych warunkach siedliskowych: 10 kg lucerny, 10 kg kupkówki pospolitej, 15 kg kostrzewy łąkowej lub trzcinowej, 18 kg festulolium, 18–20 kg rajgrasu wyniosłego, 5 kg tymotki łąkowej oraz 4–5 kg mietlicy białawej. W ciepłych i suchych warunkach klimatycznych korzystniejsze jest zwiększenie udziału nasion lucerny do 75 proc. i obniżenie udziału traw do 25 proc. W ostatnich latach, cechujących się w niektórych rejonach przejściowymi bądź długotrwałymi suszami, wskazane jest stosowanie większego wysiewu nasion lucerny w mieszankach. Najczęściej mieszanki lucerny z trawami sieje się nasionami zmieszanymi, ale można też stosować oddzielny siew komponentów, co jednak podraża koszty uprawy mieszanek i wymaga znacznie więcej czasu na przeprowadzenie zasiewu.
Festulolium jest cenną trawą o wysokiej wartości pokarmowej, ale jej mała mrozoodporność powoduje, że gatunek ten powinien być uprawiany w cieplejszych rejonach. W ostatnim okresie festulolium było komponentem mieszanek użytkowanych pastwiskowo. Jeżeli częstotliwość wypasu krów jest zróżnicowana, gatunek ten okazał się mniej konkurencyjny dla lucerny niż kupkówka pospolita. Wydajność mieszanek wielogatunkowych z festulolium była mniejsza w porównaniu z mieszanką z kupkówką pospolitą i oboma gatunkami traw – kupkówką pospolitą i festulolium.

Wypas i koszenie
Doświadczenia przeprowadzone w ciągu ostatnich lat wykazały znaczny spadek plonu sumarycznego za trzyletnie użytkowanie pastwiskowe w porównaniu z użytkowaniem kośnym. W pierwszym roku użytkowania plon mieszanek z trawami był zazwyczaj wyrównany, niezależnie od sposobu użytkowania. W drugim albo trzecim roku wypasania następowało z reguły zmniejszenie plonów i trwałości roślin lucerny. Zmieniały się też proporcje komponentów w mieszankach, a użytkowanie pastwiskowe sprzyjało bardziej wyrównanemu udziałowi lucerny i traw w łanie.

ntensywny zbiór lub wypas znacznie obniżają plonowanie i trwałość lucerny zarówno w siewie czystym, jak i w mieszankach. Zbiór pierwszego pokosu lucerny w fazie wegetatywnej w porównaniu z koszeniem roślin w początku kwitnienia obniżał plon suchej masy i ulistnienie, skracał pędy, zmniejszał obsadę roślin oraz ich trwałość i zagęszczenie pędów w łanie. Rośliny lucerny koszone w fazie początku pąkowania były bardziej trwałe niż zbierane w fazie wegetatywnej. Z porównywanych w doświadczeniu odmian pochodząca z Francji Luzelle, typu użytkowego pastwiskowego, i amerykańska wielolistkowa Legend tolerowały zbiór w fazie wegetatywnej.
Częste koszenie i wypasanie mieszanek wielogatunkowych co 21 dni zmniejszało plon suchej masy, obniżało obsadę i trwałość roślin lucerny, a także zmniejszało udział lucerny w łanie mieszanek. W warunkach częstego wypasania bydłem co 21 dni (6 wypasów w sezonie) lepsze było wykorzystanie pastwiska przez zwierzęta w porównaniu do stwierdzonego w wypasach z częstotliwością co 28, 35 i 42 dni – 5, 4 i 3 wypasy po pokosie wiosennym w fazie początku pąkowania lucerny. Skład gatunkowy, a szczególnie dobór gatunku trawy do mieszanek, miał mniejszy wpływ na wydajność suchej masy niż częstotliwość wypasania. Zaznaczyła się tendencja do lepszego plonowania mieszanki z dwoma gatunkami traw – kupkówką pospolitą i z festulolium niż wyłącznie z festulolium. Tendencja ta ujawniła się przy użytkowaniu zarówno kośnym, jak i pastwiskowym. Użytkowanie pastwiskowe i kośne mieszanek motylkowo-trawiastych z mniejszą częstotliwością, co 35 i 42 dni, powodowało wzrost udziału lucerny w łanie mieszanek. W latach 2005 i 2006, charakteryzujących się niedoborem opadów, kupkówka pospolita była bardziej konkurencyjna dla lucerny niż festulolium, o czym świadczył mniejszy udział lucerny w łanie mieszanek z tym gatunkiem. W omawianych doświadczeniach lucerna była komponentem dominującym w porównywanych mieszankach, niezależnie od częstotliwości wypasania i koszenia oraz składu gatunkowego. Mieszanka wielogatunkowa z festulolium była gorzej wyjadana przez krowy w porównaniu do mieszanki z kupkówką pospolitą oraz z kupkówką pospolitą i festulolium.

Wypadanie lucerny
Wypadanie roślin lucerny z łanu następuje w całym okresie użytkowania, a po każdym zbiorze lub wypasie zmniejsza się obsada roślin lucerny. Tradycyjne kilkudniowe suszenie ściętych roślin na pokosach albo pozostawienie słomy po zbiorze rośliny ochronnej w roku siewu lub też zbyt niskie koszenie (zalecana wysokość koszenia w latach użytkowania
5–7 cm) również przyczynia się do zamierania roślin w roku siewu. Ważne jest, aby jak najszybciej odsłonić wsiewkę i umożliwić prawidłowe odrastanie lucernika. 

Wypadanie lucerny z runi jest jednak największe w okresie zimy z niską temperaturą powietrza i bez pokrywy śnieżnej. Z doświadczeń wynika, że w pierwszym sezonie zimowym zamiera 30–50 proc. młodych roślin lucerny. Następne zimowania nie powodują już tak dużych strat. Ważne jest więc przygotowanie lucerny do zimy. Z tego powodu zaleca się wykonanie zbioru ostatniego pokosu lub wypasu lucernika do końca września. Koszenie albo wypasanie tych zasiewów w późniejszym terminie może zmniejszyć trwałość lucerny, która ścięta późno nie zdoła nagromadzić przed nadejściem zimy w szyjkach korzeniowych węglowodanów w ilości potrzebnej dla dobrego zimowania i odrastania wiosną.

Warto wiedzieć
Mniejsza ilość opadów atmosferycznych, notowana w ciągu ostatnich lat, nie jest przeszkodą w uprawie lucerny. Jej wymagania wodne są bowiem mniejsze niż traw i innych roślin motylkowatych. Palowy system korzeniowy lucerny, z dużą ilością korzeni bocznych, sięga głęboko i pozwala na korzystanie z niżej położonych pokładów wody. Lucerna czerpie również składniki pokarmowe ze związków trudno rozpuszczalnych znajdujących się głębiej w glebie. Z tych powodów okresy posuchy nie są dla lucernika ograniczeniem w uprawie, jak się to obserwuje w przypadku traw, mających powierzchniowy system korzeniowy.

Ważne
Lucerna jest rośliną wieloletnią i w zasiewie jednogatunkowym może być użytkowana przez 2–3 lata, dając w sezonie wegetacyjnym 3–5 odrostów wartościowej zielonki. Wysiew w mieszankach z trawami przedłuża żywotność lucerny. Opłacalne jest zazwyczaj 3–4-letnie wykorzystanie tych zasiewów, nie licząc roku siewu.

Zmęczenie gleby
Trwałość lucernika zmniejszają różne patogeny nagromadzone na polu podczas wieloletniego użytkowania. Dlatego lucerna może wejść na to samo pole dopiero po 3–4 latach. Znane jest zjawisko wylucernienia, inaczej zmęczenia gleby, polegające na zamieraniu roślin z powodu nadmiernego rozwoju w glebie bakteriofagów niszczących współżyjące z lucerną bakterie brodawkowe, gdy roślina ta jest zbyt często uprawiana po sobie. Czasem proponuje się szczepienie nasion odpowiednimi dla lucerny bakteriami brodawkowymi wiążącymi azot atmosferyczny. Najczęściej zabieg ten wykonuje się, gdy lucerna nie była dotąd uprawiana na danym polu.

Źródło: Farmer 10/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.189.255
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!