PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Mieszanki wypielęgnowane

Autor: dr Eliza Gaweł

Dodano: 23-07-2007 13:47

Tagi:

Nieprawidłowa agrotechnika mieszanek koniczyny czerwonej i lucerny z trwami może obniżać trwałość roślin, pogarszać skład botaniczny i wartość żywieniową paszy. Szczególnie ważne jest odpowiednie nawożenie, terminy spasania i koszenia oraz intensywność użytkowania.



Nawożenie w zalecanych dawkach i terminach, przestrzeganie terminów zbioru pokosów i przeprowadzanych wypasów, optymalna intensywność użytkowania umożliwiają dwuletnie wykorzystywanie w żywieniu zwierząt mieszanek koniczyny czerwonej z trawami i trzy-, a nawet czteroletnie mieszanek lucerny z trawami. Nieprawidłowa agrotechnika może skutkować obniżeniem trwałości tych roślin, zmianami w składzie botanicznym runi i wartości żywieniowej uzyskanej paszy.

Fosfor i potas
W latach pełnego użytkowania mieszanek koniczyny czerwonej i lucerny z trawami nawożenie fosforem i potasem powinno być przeprowadzane racjonalnie w zależności od kompleksów przydatności rolniczej gleb oraz zawartości przyswajalnych form tych składników w glebie. Oprócz zwiększania plonowania roślin i zawartości składników pokarmowych w paszy nawożenie fosforem i potasem korzystnie działa na trwałość roślin. Na ogół mieszanki lucerny z trawami dają duże plony zielonej i suchej masy, większe niż mieszanki z koniczyną czerwoną, co powoduje pobieranie z gleby dużych ilości składników pokarmowych. Dlatego dla tych pierwszych mieszanek dawki nawozów fosforowych i potasowych są większe.

Pogłówne nawożenie fosforem mieszanek koniczyny czerwonej z trawami można zastosować w całości na wiosnę, po ruszeniu wegetacji lub jednorazowo na dwa lata na „zapas”. Fosfor rozkłada się w glebie wolno, dlatego możliwy jest wysiew jednorazowy pełnej dawki na dwa lata użytkowania. W pierwszym i drugim roku użytkowania w warunkach średniej zasobności gleby w ten składnik całkowita dawka fosforu wynosi 70 kg P2O5/ha i może być stosowana jednorazowo wiosną. W przypadku stosowania nawożenia fosforem na „zapas” dawkę zwiększa się dwukrotnie.

Natomiast potas na glebach średnio zasobnych w ten składnik w ilości 90 kg K2O /ha dzieli się na dwie części w proporcji 1:1 i wysiewa wczesną wiosną oraz po zbiorze pierwszego pokosu.

W pogłównym nawożeniu mieszanek z lucerną uprawianych na glebie średnio zasobnej stosuje się fosfor w ilości 80 kg P2O5/ha i potas – 100 kg K2O/ha. Istnieje możliwość zastosowania wiosną w pierwszym roku użytkowania nawożenia fosforem w dawce łącznej na 3 lata wynoszącej 240 kg P2O5/ha. Na glebach mniej zasobnych w te składniki nawożenie należy zwiększyć. Wiosną celowe jest zastosowanie bronowania prowadzącego do wymieszania zastosowanych nawozów w glebie i przewietrzenia wierzchniej warstwy gleby w międzyrzędziach.

W użytkowaniu pastwiskowym mieszanek lucerny z trawami zaleca się nawożenie fosforem i potasem w takich samych dawkach jak w użytkowaniu kośnym. Roczną dawkę potasu najlepiej podzielić na mniejsze porcje po 30–35 kg K2O/ha, co jest bezpieczniejsze dla zdrowia pasących się zwierząt, i zastosować wiosną po ruszeniu wegetacji oraz po pierwszym i drugim albo po pierwszym i trzecim wypasie w warunkach intensywnego użytkowania pastwiskowego. Dzielenie rocznej dawki potasu zabezpiecza zwierzęta przed wystąpieniem tężyczki spowodowanej zachwianiem równowagi między jonami wapniowymi i magnezowymi a potasowymi.

Oprócz nawożenia przedsiewnego i pogłównego nawozami mineralnymi mieszanki można nawozić nawozami naturalnymi zasobnymi w składniki pokarmowe, jak np. obornik świeży lub kompostowany albo kompost. Nawożenie naturalne wykonuje się pod roślinę przedplonową. Stosując nawozy naturalne zawierające znaczne ilości składników pokarmowych, należy ograniczyć nawożenie mineralne tymi składnikami, a zwłaszcza potasem.

Azot
Azot w mieszankach koniczyny czerwonej i lucerny z trawami stosuje się w dawkach dzielonych. Najczęściej połowę dawki wysiewa się wiosną, a następnie po 25 proc. po zbiorze pierwszego i drugiego pokosu. Poziom nawożenia azotem mieszanek z koniczyną czerwoną i z lucerną zależy od roku użytkowania i gatunku trawy w mieszance. W pierwszym roku użytkowania w łanie mieszanek dominuje przeważnie roślina motylkowata i z tego względu poleca się do nawożenia pogłównego niższe dawki nawozów azotowych, tzn. 120 kg N/ha. Natomiast wzrost udziału traw w dalszych latach użytkowania powoduje zwiększenie rocznej dawki azotu do 180 kg N/ha. Z gatunków traw przydatnych do uprawy w mieszankach z koniczyną czerwoną i z lucerną mniejszym zapotrzebowaniem na azot charakteryzuje się tymotka łąkowa, dlatego uprawiana w mieszance z roślinami motylkowatymi nie wymaga wyższych rocznych dawek azotu niż 80 kg N/ha w pierwszym roku użytkowania i 120 kg N/ha w dalszych latach.

Z reguły roczna dawka azotu w warunkach wypasania jest większa od zalecanej w użytkowaniu kośnym, gdyż stosuje się przeciętnie po 30 kg N/ha wiosną oraz po każdym przeprowadzonym wypasie, z wyjątkiem ostatniego przed zakończeniem sezonu wegetacyjnego, który można pominąć. Nawożenie azotem pastwiska z mieszanek lucerny z trawami powinno być dostosowane do udziału komponentów w mieszance. Jeśli w runi komponentem dominującym okaże się lucerna, można zrezygnować z podania azotu pod jeden czy dwa odrosty w roku. W przypadku dominacji traw w łanie mieszanki wystarczająca jest dawka 30 kg N/ha pod każdy z odrostów, a przekroczenie tej dawki nie jest zalecane.

Podkaszanie, wypasanie
W roku siewu mieszanki uprawiane bez rośliny ochronnej poddaje się dwukrotnemu podkaszaniu po osiągnięciu przez łan wysokości 30 cm. Podkaszanie ma na celu wyeliminowanie chwastów z porostu mieszanek. Podobnie postępuje się z mieszankami lucerny z trawami przeznaczonymi na użytkowanie pastwiskowe. Siew mieszanek bez rośliny ochronnej umożliwia uzyskanie wysokiej obsady roślin po wschodach oraz zwartego porostu mieszanek. W roku siewu nie zaleca się rozpoczynania wypasu zwierząt ze względu na wrażliwość młodych roślin lucerny na przygryzanie i udeptywanie. Trawy w roku siewu są słabo ukorzenione i mogłyby zastać wyrwane przez pasące się zwierzęta, co zmniejszyłoby ich obsadę w łanie mieszanek i spowodowało obniżenie plonowania i trwałości porostu pastwiska w dalszych latach użytkowania. Następne odrosty mieszanek w roku siewu zaleca się użytkować kośnie, a termin zbioru pierwszego pokosu przypada na fazę kłoszenia traw, drugiego na początek kwitnienia koniczyny czerwonej i lucerny. Jednorazowo w roku siewu można doprowadzić do zakwitania lucerny, co podnosi trwałość tej rośliny. Koszenie młodych zasiewów mieszanek powinno być wykonane na wysokość 15 cm, aby nie uszkodzić szyjek korzeniowych roślin motylkowatych, w których gromadzone są substancje zapasowe konieczne w procesie odrastania tych roślin po zbiorze lub wypasie w przypadku mieszanek z lucerną.

Jeśli mieszanki wsiano w owies, zbiór przeprowadza się w fazie mlecznej dojrzałości ziarna owsa, a zielonkę przeznacza do zakiszania. Odrastająca mieszanka, tzw. ściernianka koszona jest zwykle w końcu września. Natomiast gdy mieszanki wsiane są w jęczmień jary uprawiany na ziarno, pozostają one dłużej pod osłoną rośliny ochronnej i ich odrost jest zazwyczaj bardzo mały, w związku z tym zbiór jest nieopłacalny. Odrostu mieszanek koniczyny czerwonej i lucerny z trawami po zbiorze jęczmienia nie wypasa się.

Użytkowanie
Intensywne użytkowanie pastwiskowe mieszanek lucerny z trawami co 21 lub 28 dni pozwala na przeprowadzenie odpowiednio 6 lub 5 wypasów w sezonie. Natomiast mniej intensywne wypasanie z częstotliwością co 35 albo 42 dni daje możliwość wykonania 4 lub 3 wypasów w sezonie. Intensywne użytkowanie pastwiskowe obniża jednak trwałość pastwiska z lucerną i trawami. Z doświadczeń wynika, że racjonalne wypasanie tych mieszanek pozwala na kilkuletnie użytkowanie plantacji, nawet 5 lat po zasiewie.

Mieszanki lucerny z trawami można użytkować kośnie przez 3–4 lata po zasiewie. W okresie wegetacyjnym zasiewy te zbierane są trzy lub czterokrotnie. Jakość uzyskanej paszy oraz jej strawność zależą nie tylko od terminu zbioru, ale również od gatunku trawy i udziału komponentów w mieszance. Tymotka, stokłosa obiedkowata i rajgras wyniosły są bardziej przydatne do uprawy w mieszance z lucerną w warunkach koszenia niż kupkówka pospolita czy festulolium. Mniejsza konkurencyjność tych traw i dostosowanie do rytmu rozwoju lucerny wpływa na uzyskanie zwartego porostu mieszanek ze znacznym udziałem lucerny. Wysokim współczynnikiem strawności charakteryzuje się kostrzewa łąkowa i tymotka łąkowa, festulolium wyróżnia wysoka zawartość cukrów, co ma wpływ na smakowitość paszy, wysoki współczynnik wykorzystania pastwiska i dobre zakiszanie.

Zbiór lucerny w latach pełnego użytkowania przeprowadza się z różną częstotliwością, w zależności od przeznaczenia zielonki. W użytkowaniu intensywnym koszenie mieszanek z lucerną w odstępach co 30 dni pozwala na zbiór 4 pokosów średniej wielkości plonu o zadowalającym składzie chemicznym. Tak zebrana zielonka może być przeznaczona do bezpośredniego skarmiania lub służy do produkcji siana, sianokiszonki albo kiszonki. Zbiór 3 pokosów w sezonie pozwala uzyskać wyższe plony ale o obniżonej wartości pokarmowej. W zależności od liczby pokosów lucerny i mieszanki ulega zmianie wielkość i jakość plonu, zmniejsza się procentowa zawartość białka i wzrasta zawartość włókna. Zwiększenie zawartości włókna ma z kolei wpływ na obniżenie strawności uzyskanej paszy.

Koniczynę czerwoną użytkuje się przez jeden rok, ale jej mieszanki z trawami można wykorzystywać przez 2 lata. W agrotechnice mieszanek koniczyny czerwonej z trawami ważna jest częstotliwość koszenia oraz termin zbioru przede wszystkim pierwszego pokosu, dlatego że wpływa on na wartość pokarmową paszy. Opóźnienie terminu zbioru zwłaszcza pierwszego pokosu powoduje zmiany składu chemicznego mieszanek, głównie obniża wartość białkową i strawność paszy oraz zwiększa zawartość włókna.

Kiszonka
Przy suszeniu mieszanek koniczyny czerwonej i lucerny z trawami na siano częste przetrząsanie i zbiór w niekorzystnych warunkach pogodowych powodują duże straty białka, węglowodanów, związków mineralnych i witamin. Suszenie zielonki jest utrudnione szczególnie w okresie jesiennym, dlatego zielonkę zbieraną jesienią najlepiej zakisić. Dobrą kiszonkę uzyskuje się z zielonki przewiędniętej do ok. 30 proc. suchej masy. Zakiszanie ułatwiają chemiczne, bakteryjne i enzymatyczno-bakteryjne środki konserwujące. Jeżeli gospodarstwo dysponuje zestawem maszyn do przygotowywania sianokiszonek w belach owijanych folią, to można taką kiszonkę przygotować z koniczyny  czerwonej i lucerny z trawami.

Różne fazy
Sposób zagospodarowania zielonki na siano, sianokiszonkę lub kiszonkę wymaga zbioru zielonki w różnych fazach rozwojowych roślin w mieszankach. Wykorzystując zasiewy mieszanek koniczyny czerwonej i lucerny z trawami na zielonkę, pierwszy pokos zbiera się, gdy rośliny motylkowate są w fazie pąkowania, a trawy w początku kłoszenia. Następne pokosy zbiera się w początku pąkowania roślin motylkowatych. Przeznaczając zebraną zielonkę na siano, sianokiszonkę lub kiszonkę, zbiór wykonuje się w fazie pełni kłoszenia traw lub w początku pąkowania roślin motylkowatych.

Wypas mieszanek lucerny z trawami w pierwszym odroście, w latach pełnego użytkowania, rozpoczyna się po osiągnięciu przez łan roślin wysokości 35 cm. Następne wypasy można przeprowadzać z różną częstotliwością w zależności od zapotrzebowania gospodarstwa na zielonkę, ale intensywność użytkowania pastwiskowego oraz długość przebywania zwierząt na pastwisku wpływa na plonowanie i trwałość porostu. W dwóch pierwszych latach wypasania w warunkach wypasu krótko- i długotrwałego uzyskuje się z reguły zbliżony plon zielonej i suchej masy oraz zbliżoną zawartość białka w suchej masie. Dopiero w trzecim roku zaznacza się pozytywny wpływ wypasu krótkotrwałego mieszanek, który okazuje się korzystniejszy niż długotrwały z uwagi na większy plon paszy i trwałość roślin lucerny. Mniej intensywne użytkowanie pastwiskowe wielogatunkowych mieszanek z lucerną jest korzystniejsze ze względu na plon zielonki lub paszy pobranej przez zwierzęta niż wypas intensywny, ale po przejściu zwierząt pozostaje na pastwisku więcej niedojadów, które należy kosić i usuwać z pastwiska. Porost mieszanek wypasanych mniej intensywnie (3–4 zbiory w sezonie) cechuje lepsza zwartość i trwałość roślin lucerny i traw w porównaniu do wypasania intensywnego (5–6 zbiorów w roku). Racjonalne wypasanie mieszanek lucerny z trawami pozwala na kilkuletnie użytkowanie plantacji, trwające nawet 5 lat po zasiewie.•

Autorka pracuje w Instytucie Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa PIB w Puławach

Źródło: Farmer 08/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.92.153.90
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!