W trwałych zbiorowiskach łąkowych udział roślin motylkowatych jest zazwyczaj bardzo niewielki. Ich stała obecność w runi okazuje się możliwa tylko na łąkach 2-kośnych ekstensywnie nawożonych, na których nie natrafiają na silną konkurencję traw.

Tymczasem intensywny chów krów mlecznych wymaga od agrotechniki dużych partii zielonki wysokiej jakości. Wymusza to stosowanie wysokiego i kompleksowego nawożenia oraz 3-krotnego użytkowania kośnego lub 4–5 wypasów w fazie rozwojowej gwarantującej najlepszą jakość zielonki. Zarówno u traw, jak i u motylkowatych występuje ona przed kwitnieniem. W tych warunkach rośliny motylkowate osłabione konkurencją szybciej rozwijających się traw i pozbawione możliwości rozmnażania generatywnego ustępują z runi.

Gatunki do mieszanek

Obecnie zarejestrowane są odmiany 12 gatunków traw pastewnych i jednego mieszańca międzyrodzajowego oraz 8 gatunków roślin motylkowatych drobnonasiennych. W praktyce liczba gatunków powszechnie wykorzystywanych okazuje się mniejsza.

 Z traw należy wymienić kostrzewę łąkową, kostrzewę trzcinową, kostrzycę (festulolium), która jest mieszańcem międzyrodzajowym kostrzewy łąkowej i życicy wielokwiatowej lub rzadziej życicy trwałej, kupkówkę pospolitą, tymotkę łąkową, życicę wielokwiatową (rajgras włoski), życicę trwałą (rajgras angielski) i życicę mieszańcową (rajgras oldenburski). Inne gatunki, takie jak rajgras wyniosły (rajgras francuski), mietlica biaława, stokłosa uniolowata i stokłosa bezostna (dawniej stosowana, a obecnie niemająca odmian wpisanych do krajowego rejestru COBORU) wykorzystywane są sporadycznie ze względu na ograniczoną dostępność nasion. Pozostałe, niskie trawy pastewne, tj. kostrzewa czerwona i wiechlina łąkowa, stanowią tylko niewielki dodatek do mieszanek.

Spośród 8 zarejestrowanych gatunków roślin motylkowatych drobnonasiennych stosowane są powszechnie cztery: koniczyna biała, koniczyna łąkowa (czerwona), lucerna mieszańcowa i lucerna siewna. Znacznie rzadziej w skład mieszanek wchodzi natomast koniczyna białoróżowa (szwedzka), a sporadycznie esparceta siewna.

Dobierając komponenty do mieszanek, należy uwzględnić takie ich cechy, jak:

  • trwałość jako cechę szczególnie pożądaną przy obsiewie łąk i pastwisk trwałych lub przemiennych o wydłużonym okresie użytkowania,
  • wymagania glebowe i klimatyczne,
  • przydatność do planowanego sposobu i poziomu intensywności użytkowania,
  • podobny rytm wzrostu i rozwoju,
  • wzajemne oddziaływania konkurencyjne.