PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Sarny - smakosze łubinu

Sarny - smakosze łubinu Fot. Shutterstock

Autor: Roman Krawczyk

Dodano: 27-03-2016 07:49

Tagi:

Żerujące stadnie w uprawach rolniczych sarny to klasyczny szkodnik, którego jednak nie wolno zwalczać. Zwierzęta te wykazują preferencje pokarmowe np. w stosunku do odmian łubinu. Zatem wybierając do uprawy te mniej smaczne, można ograniczyć szkody.



Łubin jest cenną rośliną pastewną. Znaczenie gospodarcze mają trzy gatunki: wąskolistny (Lupinus angustifolius), żółty (Lupinus luteus) oraz biały (Lupinus albus). Są one zróżnicowane pod względem wymagań glebowych i składu chemicznego nasion. Nasiona łubinu żółtego cechuje najwyższa zawartość białka (ok. 40 proc.) ze wszystkich gatunków roślin strączkowych. Mniej go jest w nasionach pozostałych dwóch gatunków. W żywieniu zwierząt rośliny wykorzystywane są także jako zielonka, a nasiona - do produkcji wysokobiałkowych pasz treściwych. W produkcji roślinnej pełnią funkcję nawozów zielonych. Istotny jest aspekt oddziaływania łubinu na glebę. Jego uprawa korzystnie wpływa na żyzność oraz utrzymuje dodatni bilans materii organicznej w glebie. Rośliny bobowate, żyjąc w symbiozie z bakteriami brodawkowymi wiążącymi azot atmosferyczny, zwiększają jego zawartość w glebie i zmniejszają zapotrzebowanie na nawożenie azotowe.

ŁUBIN WĄSKOLISTNY NAJPOPULARNIEJSZY

Od kilku lat w strukturze zasiewów wzrasta powierzchnia upraw roślin bobowatych. Największą powierzchnię zajmuje łubin wąskolistny. Wszechstronność tego gatunku wynika z możliwości uprawy zarówno na glebach słabszych, jak i średnich, mniejszej podatności na antraknozę oraz wcześniejszego zbioru (druga połowa lipca) w porównaniu z innymi strączkowymi grubonasiennymi. Poziom plonowania łubinu wąskolistnego jest wyższy o ok. 50 proc. w porównaniu z łubinem żółtym (wg danych COBORU). Udział łubinu białego w strukturze zasiewu jest najmniejszy. Gatunek ten wyróżnia się najwyższym potencjałem poziomu plonowania, jednak okres dojrzewania jest późniejszy (druga połowa sierpnia) i ma większe wymagania glebowe. W 2015 roku powierzchnia upraw łubinu zarówno na plantacjach nasiennych, jak i na plantacjach produkcyjnych znacząco wzrosła.

Pod względem użytkowym w łubinie wąskolistnym wydzielono grupę odmian niskoalkaloidowych (odmiany słodkie) i grupę odmian gorzkich (o wyższej zawartości alkaloidów). W nasionach łubinu występują między innymi takie alkaloidy, jak: lupanina, 13OH-lupanina, izolupanina, angustifolina, multiflorina. Lupanina i 13OH-lupanina są charakterystyczne dla łubinu wąskolistnego. Również w siewkach roślin łubinu wąskolistnego występują alkaloidy. Poszczególne alkaloidy różnią się indeksem gorzkości, a ich zawartość oraz proporcje w poszczególnych odmianach łubinu wąskolistnego są różne również w siewkach roślin.

SARNY W ROLI SZKODNIKA

W łubinie wąskolistnym narastającym zagrożeniem są uszkodzenia i straty powodowane przez zwierzynę łowną, szczególnie sarny. Szkody mogą występować w całym okresie wegetacji od wschodów aż do fazy rozwoju strąka. Jednakże największe straty są powodowane podczas przygryzania roślin łubinu w początkowym okresie ich rozwoju. W następstwie przygryzania pędu następuje okresowe zahamowanie wzrostu, do czasu wytworzenia pędów bocznych. Poziom plonowania przygryzanych rośli jest niższy. Często w następstwie spowolnionego wzrostu i słabszego pokrycia powierzchni gleby dochodzi do wzrostu wtórnego zachwaszczenia. Natomiast w gospodarstwach ekologicznych, w których nie można stosować ochrony herbicydowej, w następstwie przygryzania roślin przez zwierzynę łowną dochodzi do silnego zachwaszczenia plantacji uniemożliwiającego zbiór nasion.

Sarny niechętnie przygryzają gorzkie odmiany łubinu wąskolistnego. W badaniach prowadzonych w Instytucie Ochrony Roślin - Państwowym Instytucie Badawczym poziom uszkodzeń spowodowanych przez zwierzynę łowną, a w konsekwencji strat plonu nasion w odmianach gorzkich był nieznaczny. Do grupy odmian gorzkich należą: Karo, Mirela i Oskar. Odmiany gorzkie mają zastosowanie jako poplony uprawiane z przeznaczeniem na zielony nawóz. Natomiast ze względu na gorzki smak są nieprzydatne do celów paszowych zarówno jako zielonka, jak i suche nasiona.

NIE KAŻDA ODMIANA TAK SAMO SMACZNA

Wstępne badania prowadzone w Instytucie Ochrony Roślin - Państwowym Instytucie Badawczym (IOR-PIB) wskazują na zróżnicowanie poziomu uszkodzeń roślin, w obrębie odmian słodkich (niskoalkaloidowych) łubinu wąskolistnego w początkowym okresie ich wzrostu. Na przestrzeni dwóch latach porównywano atrakcyjność pokarmową dla zwierzyny płowej siedmiu odmian słodkich łubinu wąskolistnego (Dalbor, Kalif, Neptun, Regent, Tango, Zeus) i jednej odmiany gorzkiej (Oskar). Z badanych odmian najsilniej przygryzane były odmiany Zeus i Neptun. W tych odmianach odnotowano największe straty plonu w następstwie żerowania zwierzyny łownej. Średnią atrakcyjnością pokarmową dla sarny odznaczały się odmiany: Dalbor, Kalif, Regent i Tango. Zróżnicowanie poziomu uszkodzeń wynikało z odmiennej zawartości alkaloidów oraz zmiennego procentowego udziału dominujących alkaloidów w siewkach roślin poszczególnych odmian.

Wszystkie słodkie odmiany objęte doświadczeniem były przygryzane przez zwierzynę łowną, ale intensywność żerowania była większa, wśród tych roślin, które charakteryzują się najniższą zawartością alkaloidów w siewkach. W praktyce oznacza to, że na plantacje odmian łubinu wąskolistnego cechujące się najniższą zawartością alkaloidów w siewkach roślin zwierzyna płowa będzie częściej wracać na żerowanie, a tym samym powodować większe straty. Nie wszystkie odmiany dostępne w obrocie były uwzględnione w badaniach IOR-PIB. W ostatnich latach wprowadzono nowe "słodkie" odmiany łubinu wąskolistnego. Dlatego badania powinny być kontynuowane.

Według badań przeprowadzonych w IOR-PIB przez prof. Pawła Węgorka w krajobrazie rolniczym żyje na stałe ugrupowanie sarny związane z polami - tak zwany ekotyp sarny polnej, który w terenach otwartych może tworzyć stada do kilkudziesięciu sztuk, a ulubionym ich pokarmem są podstawowe uprawy rolnicze (rzepak, zboża, rośliny strączkowe), których dorosły osobnik zjada dziennie ok. 3 kg. W związku ze wzrastającą powierzchnią uprawy roślin bobowatych, a szczególnie łubinu wąskolistnego, problem uszkodzeń i strat wywołanych przez sarny będzie narastał. Powodem jest także systematyczny wzrost liczby tych zwierząt w naszym kraju. Według danych GUS w 2013 r. liczebność gatunku sarny była szacowana na 876 tys. osobników. W ostatnich 10 latach przyrost wyniósł 34 proc., a w ciągu 20 lat - 70 proc.

Jednym z kierunków prac hodowlanych nad łubinem wąskolistnym jest uzyskanie odmian o jak najniższej zawartości alkaloidów w nasionach. Zawartość alkaloidów w liściach i łodygach roślin nie jest analizowana. Obserwacje w praktyce oraz wstępne badania wskazują, że alkaloidy występujące w liściach i łodygach są naturalną barierą ograniczającą straty w uprawach tego gatunku powodowane przez zwierzynę płową.

Artykuł pochodzi z wydania 3/2016 miesięcznika Farmer

Zamów minimum roczną prenumeratę Farmera, a otrzymasz Przewodnik po chorobach zbóż i rzepaku gratis!

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (7)

  • Anita Wołoń 2017-08-17 14:14:20
    Mam wrażenie, że sarny to nie tylko smakosze łubinu, ale i przy okazji drzewek i krzewów owocowych. Ogólnie mówiąc bez odstraszaczy się nie obędzie. Nie wiem tylko co lepsze czy coś dźwiękowego typu armatka , czy coś bardziej w płynie zapachowego typu animal stoper
  • tak 2016-03-29 11:02:19
    łuk bloczkowy , przyjemności i smaczne mięso / wyjatkowo smaczne/ ,,,,,,,
  • ukasz 2016-03-29 08:28:34
    biedne zwierzęta
  • Bagno 2016-03-29 02:51:16
    W ubiegłym sezonie sarny wygoliły mi piękny łubin tak bardzo, że z 5 hektarów zebraliśmy dwie tony...
  • Tomasz 2016-03-28 19:47:58
    Wiem kolego, ale jakby tak patrzył, że ktoś coś na psoci to nic by w życiu nie zbudował ani nie osiągnął bo zawsze coś się może złego stać, a ludzie zazdroszczą wiadomo.
  • taki_ktos 2016-03-28 00:00:48
    Jak masz zaradnych myśliwych w kole łowieckim to sami zwierzynie przejścia powycinają w tej siatce.
  • Tomasz 2016-03-27 21:23:06
    A jakby tak pole siatką leśną ogrodzić?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.128.159
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!