Metale ciężkie są to szkodliwe pierwiastki (kadm, ołów, rtęć, nikiel, arsen) oraz występujące w dużym stężeniu lub jako związki, np. cynk, miedź, mangan. Te ostanie są mikroelementami, niezbędnymi zarówno dla roślin jak i człowieka. Występowanie ich w minimalnych ilościach jest całkowicie bezpieczne.

Szkodliwość metali objawia się poprzez uszkodzenie układu nerwowego człowieka prowadząc do zaburzeń równowagi, oddychania, problemów gastrycznych, zawrotami głowy, czyli ogólnego zatrucia organizmu. Metale ciężkie potrafią się również kumulować w organizmie prowadząc do powstawania nowotworów oraz uszkodzeń organów wewnętrznych, jak również przedostać się z pokarmem matki do płodu, uszkadzając go lub upośledzając.

Metale ciężkie występują w każdej glebie. Ich naturalny poziom nie stanowi zagrożenia, jednak w przypadku przekroczenia dopuszczalnych norm są bardzo szkodliwe. Nadmierne stężenie metali jest wynikiem działalności człowieka, w tym błędów w uprawie. Najwięcej szkodliwych pierwiastków kumulują warzywa liściowe. Średnio wrażliwe są kapustne, cebulowe i warzywa korzeniowe oraz truskawki.

Jednym z podstawowych błędów jest kompostowanie roślin, które rosły w pobliżu ulic, materiałów fabrycznie przetworzonych (gazet, farbowanego drewna, odpadów chemicznych, tworzyw sztucznych) oraz popiołu ze spalonych tworzyw sztucznych, koksu i żwiru. Wszystkie te komponenty oprócz metali ciężkich zawierają również łatwo przyswajalne i szkodliwe węglowodory aromatyczne oraz inne toksyczne związki.

Źródłem zanieczyszczenia są także nawozy mineralne. Pewne ilości metali ciężkich mogą zwierać nawozy fosforowe. Nie można jednak całkowicie wyeliminować ich stosowanie, gdyż fosfor jest niezbędny dla roślin. Tylko umiejętne stosowanie tych nawozów zmniejsza ryzyko kumulacji szkodliwych pierwiastków w roślinach.

Nawozy fosforowe należy stosować jesienią i w odpowiednich dawkach. Zawarte pierwiastki metali w wilgotnej glebie przekształcają się w trudno dostępne dla roślin związki. Dodatkowo ważny jest rodzaj stosowanego nawozu. Najmniej metali zawierają droższe, ale mimo wszystko bezpieczniejsze wysokoskoncentrowane nawozy fosforowe, np. superfosfat potrójny, polifoska, fosforan amonu.