PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Znaczenie szczepionki bakteryjnej oraz startowej dawki azotu w uprawie soi

Autor: Wacław Jarecki, Dorota Bobrecka-Jamro

Dodano: 21-05-2016 07:51

Tagi:

Istotnymi zabiegami agrotechnicznymi w uprawie soi są zaszczepienie nasion przed siewem bakteriami brodawkowymi i rozsianie startowej dawki azotu. Pominięcie tych prac istotnie wpływa na wielkość plonu i zawartość białka w nasionach.



Soja zwyczajna (warzywna, owłosiona) należy do rodziny bobowatych - Fabaceae. Jej nasiona jako cenne źródło składników pokarmowych wykorzystywane są zarówno w żywieniu ludzi, jak i zwierząt. W Unii Europejskiej zapotrzebowanie przemysłu paszowego na białko roślinne zaspokajane jest głównie poprzez import śruty sojowej. Z uwagi na fakt, że surowiec ten pochodzi z roślin modyfikowanych genetycznie, rozpoczęto próby zwiększenia produkcji roślin bobowatych grubonasiennych w U E, w tym soi.

SOJA W NASZYM KRAJU

Wzrost produkcji soi zasadny jest również w Polsce, na co wskazują przeprowadzone obliczenia efektywności ekonomicznej uprawy soi w gospodarstwach rolnych. Równocześnie wyróżnić można rejony szczególnie przydatne do uprawy soi na nasiona. Jest to między innymi południowo-wschodnia część kraju będącą pod wpływem klimatu kontynentalnego. Rosnące zainteresowanie uprawą soi wśród rolników to wynik dostępności nowych odmian oraz wprowadzenia zachęt finansowych. Dopłaty do produkcji roślin bobowatych wiążą się z założeniami wspólnej polityki rolnej UE, której celem jest zmniejszenie importu soi spoza krajów członkowskich.

Rolnicy podejmujący decyzje o uprawie soi, powinni brać pod uwagę nie tylko finansowy efekt w postaci dochodu ze sprzedaży nasion, ale także wielorakie korzyści wynikające z uprawy tej rośliny, zwłaszcza wartość pozostawionego stanowiska. Udana plantacja soi pozostawia w glebie dla rośliny następczej od 50 do 100 kg N/ha.

W ścisłych doświadczeniach polowych prowadzonych w różnych rejonach kraju plony soi, a zwłaszcza nowych odmian, są wysokie. Świadczy to o dużym potencjale plonowania tej cennej rolniczo rośliny uprawnej. Niestety w praktyce rolniczej nie zawsze są one zadowalające. Wynika to z wielu przyczyn. Ważne jest zatem prowadzenie dalszych prac nad hodowlą nowych odmian soi przystosowanych do krajowych warunków siedliskowych oraz nad udoskonalaniem jej agrotechniki.

CO WARUNKUJE WYSOKI PLON NASION SOI?

Niski poziom plonów roślin bobowatych grubonasiennych, w tym soi, może być spowodowany brakiem obrodawkowania korzeni. Brak brodawek na korzeniach może wystąpić nawet wówczas, gdy zaszczepiono nasiona siewne szczepionką bakteryjną. Jeśli rośliny soi słabo nawiązały symbiozę z bakteriami brodawkowymi, wówczas ich rozwój uzależniony jest od zasobności gleby w azot oraz zastosowanej dawki nawożenia mineralnego tym składnikiem.

Należy dodać, że zawiązywanie brodawek korzeniowych zależy też od pH gleby. Poza tym symbiozie bakterii brodawkowych z rośliną bobowatą nie sprzyja susza lub wysoka temperatura. Z innych niekorzystnych czynników niesprzyjających symbiozie między rośliną a bakteriami brodawkowymi należy wymienić: stosowanie niewłaściwych zapraw nasiennych, obecność w glebie bakteriofagów czy niektórych szkodników glebowych (oprzędzika).

Bakterie brodawkowe gatunku Bradyrhizobium japonicum nie występują powszechnie w polskich glebach. Zdarza się też, że w glebie dominują szczepy mało wirulentne lub nieefektywne, a brodawki korzeniowe wytworzone z ich udziałem wiążą azot w ilościach znacznie niższych, niż potrzebne jest to do prawidłowego rozwoju soi. Trzeba również pamiętać, że każda roślina bobowata zawiązuje symbiozę tylko z określonym gatunkiem bakterii brodawkowych, np.: łubiny współżyją z Bradyrhizobium sp. lupini, groch, bobik i wyka z Rhizobium leguminosarum biotyp viceae, fasola z Rhizobium leguminosarum biotyp phaseoli. Taksonomia bakterii z rodzaju Rhizobium czy Bradyrhizobium występujących na korzeniach roślin bobowatych zmieniła się znacznie w ciągu ostatnich lat. Szereg ośrodków naukowych prowadzi w tym zakresie bardzo intensywne badania.

ZASZCZEP NASIONA PRZED SIEWEM

W agrotechnice soi ważnym zabiegiem jest więc zaszczepienie nasion siewnych odpowiednim szczepem lub szczepami bakterii brodawkowych Bradyrhizobium japonicum.

Inokulację najlepiej przeprowadzić bezpośrednio przed siewem, ewentualnie na 2-3 dni przed siewem. Natomiast zaprawienie nasion siewnych fungicydami (obecnie brak w Polsce zalecanych dla soi) należy wykonać oddzielnie, kilka dni wcześniej. Minimalizujemy wówczas ryzyko zatrucia bakterii brodawkowych. Należy również zaznaczyć, że bakterie te naniesione na nasiona siewne mają bardzo małą odporność na światło. Również zakupione opakowanie z bakteriami brodawkowymi do czasu ich użycia należy przechowywać w chłodnym, suchym miejscu bez dostępu światła.

Szczepionkę bakteryjną, tzw. Nitraginę, oferują między innymi Zakład Przetwórczo-Usługowo-Handlowy Biofood z Wałcza, a także Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy (IUNG-BIP) w Puławach. Koszt zakupu takich preparatów wynosi kilkadziesiąt zł na hektar. Polecić można również preparat Nitroflora firmy Mykoflor wyprodukowany w kooperacji z IUNG-BIP Puławy. A także preparaty firmy BASF, np. HiStick.

W ofercie handlowej dostępne są również nasiona siewne soi już zaszczepione odpowiednimi bakteriami brodawkowymi, np. w technologii Fix Fertig wykorzystywanej przez firmę Saatbau Linz. Takim nasionom siewnym również należy zapewnić właściwe warunki przechowywania, czyli chłodne i zacienione pomieszczenie.

Na podkreślenie zasługują ekologiczne i ekonomiczne korzyści wynikające z zastąpienia nawozów azotowych szczepieniem nasion soi, nawet na glebach o wysokiej populacji Bradyrhizobium japonicum.

STARTOWA DAWKA AZOTU

Rozwój bakterii brodawkowych na korzeniach soi jest bardzo ważny, gdyż warunkuje samozaopatrzenie rośliny w azot. W przypadku zawiązania prawidłowej symbiozy stosowanie azotu mineralnego w agrotechnice soi ogranicza się zwykle do tzw. dawki startowej (25-30 kg N/ha). Przedsiewna dawka startowa azotu pozwala na zaopatrzenie roślin w azot w początkowym okresie rozwoju roślin, gdy już zostały wyczerpane składniki zapasowe z nasion, a jeszcze nie została nawiązana symbioza z bakteriami brodawkowymi. Najintensywniejsze wiązanie wolnego azotu przypada zaś na fazę początku kwitnienia roślin.

Stosowanie pogłównego nawożenia azotem zależy od tego, czy na korzeniach wytworzyły się brodawki. Jeśli kolor liści wskazuje na niedobór azotu, wtedy trzeba zastosować pogłówną dawkę azotu mineralnego. Nawożenie azotem przyczynia się wówczas do wzrostu masy wegetatywnej i plonu nasion. Jednak zastosowanie zbyt dużej dawki azotu przedłuża wegetację oraz powoduje wyleganie roślin.

Należy zaznaczyć, że przy prawidłowej symbiozie z bakteriami brodawkowymi, soja zabezpiecza swoje zapotrzebowania na azot w 60 do 100 proc. Dla pełnego wykorzystania jej możliwości produkcyjnych wskazane jest więc zastosowanie startowego nawożenia azotem w dawce 30 kg N/ha. W uzasadnionych przypadkach można zastosować nawet 60 kg N/ha z podziałem na dwie równe dawki - przedsiewną i pogłówną. Wynika to z faktu, że na produkcję tony nasion soi wymagana jest dwukrotnie większa ilość azotu niż dla grochu. Ogólnie należy stwierdzić, że rośliny soi wydadzą najwyższe plony, gdy mają możliwość korzystania zarówno z azotu atmosferycznego (symbioza), jak i mineralnego (nawożenie). Przy czym azot mineralny nie ma takiej efektywności jak azot, który roślina wytwarza sama dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi.

WYNIKI DOŚWIADCZEŃ NAD SOJĄ

Stosowanie szczepionki bakteryjnej i nawożenia startowego azotem pozwala na zwiększenie plonu nasion oraz poprawę jego wyróżników jakościowych. Potwierdzają to doświadczenia przeprowadzone w latach 2011- 2013 przez pracowników Katedry Produkcji Roślinnej Uniwersytetu Rzeszowskiego na odmianie soi Aldana.

W eksperymencie wykazano korzystny wpływ szczepionki bakteryjnej - Nitraginy (firmy Biofood Wałcz) oraz dawki startowej azotu (25 kg•ha-1) na jakość nasion soi.

Zastosowane w doświadczeniu nawożenie startowe azotem w porównaniu do kontroli wpłynęło na wzrost koncentracji białka ogólnego w nasionach. Średnio w latach badań zawartość omawianego składnika w nasionach soi wyniosła 36,7 proc. (tab. 1). Porównując zawartość popiołu w nasionach soi, stwierdzono, że najwięcej zawierały go nasiona roślin nawożonych dawką startową azotu. Średnia zawartość popiołu w nasionach soi wyniosła 4,7 proc. Żaden z badanych czynników doświadczenia nie modyfikował zawartości tłuszczu surowego i włókna w nasionach soi. Średnia zawartość omawianych składników wyniosła odpowiednio 19,3 proc. i 8,7 proc. s.m. nasion.

Doświadczalnie stwierdzono, że zawartość poszczególnych aminokwasów w białku sojowym była nieznacznie zmodyfikowana. Po zastosowaniu Nitraginy łącznie z dawką startową azotu zawartość kwasu glutaminowego (Glu), a także metioniny (Met) była najwyższa, natomiast zawartość cysteiny (Cys) była najniższa. Białko roślin bobowatych grubonasiennych jest ubogie w aminokwasy siarkowe (np. metioninę), natomiast zawiera stosunkowo dużo lizyny. Stąd nasiona roślin strączkowych są dobrym dodatkiem do pasz opartych na zbożach i makuchu rzepakowym. Przeprowadzone badania wykazały, że zwiększenie zawartości metioniny (Met) w nasionach soi można uzyskać poprzez łączne zastosowanie szczepionki bakteryjnej oraz dawki startowej azotu. Zabieg ten jednak przyczyni się do spadku zawartości cysteiny (Cys).

W przeprowadzonym doświadczeniu stwierdzono, że zawartość makroelementów w nasionach soi była w niewielkim stopniu zróżnicowana. Uzyskano natomiast zróżnicowanie zawartości mikroelementów w nasionach soi.

Nitragina zastosowana wraz z dawką startową azotu wpłynęła na wzrost zawartości żelaza w nasionach. Z kolei koncentracja manganu w nasionach zmniejszała się pod wpływem zastosowanej Nitraginy i/lub nawozu azotowego w odniesieniu do kontroli. Zawartość miedzi i cynku w nasionach nie była zróżnicowana pod wpływem badanych czynników doświadczenia. Należy podkreślić, że spośród mikroelementów szczególnie ważną rolą w żywieniu ludzi, jak i w paszy dla zwierząt ma żelazo. W roślinach soi żelazo pełni ważną funkcję w dystrybucji i akumulacji innych mikroelementów. Na uwagę zasługuje również fakt, że skład chemiczny nasion soi w dużym stopniu uzależniony jest od przebiegu warunków pogodowych.

Przedstawione rezultaty ścisłego doświadczenia polowego przyniosły bardzo ciekawe wyniki wskazujące na możliwości poprawy wyróżników jakościowych nasion soi. Warto zatem kontynuować badania nad udoskonaleniem jej elementów agrotechniki. Reasumując, należy stwierdzić, że wzrost areału uprawy soi w Polsce będzie uwarunkowany przede wszystkim zapotrzebowaniem na nasiona dla szeroko rozumianego przetwórstwa. Wiele też będzie zależeć od polityki rolnej, trendów w rolnictwie, wdrażanych do praktyki rolniczej nowych odmian oraz udoskonalonych technologii uprawy soi.

 

Artykuł ukazał się w kwietniowym numerze miesięcznika "Farmer"

Zamów prenumeratę

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • kissmy... 2016-05-21 13:15:53
    bardzo fajny artykuł, niestety w obszarze mikrobiologii jesteśmy chyba ostro z tyłu, dopiero w tym sezonie pojawiły się bakterie symbiotyczne w płynnej pożywce, niestety ich dobór wydaje się wyszukany, gdyż nitroflora występuje w wersji dla soi i soczewicy, a tymczasem soja potrzebuje Bradyhizobium japonicum a soczewica Rhizobium leguminosarum bv. viciae i skąd mamy wiedzieć jaki szczepy są w środku? informuje o tym tylko BASF i w HiStick znajduje się szczep Sinorhizobium meliloti czyli jest to produkt dopasowany do lucerny i nostrzyku, także żeby być rolnikiem trzeba być również mikrobiologiem, a przynajmniej posiadać mikroskop i wiedzę na temat bakterii, wielka szkoda - mamy wiele instytutów i uczelni wyższych, ale potrzebują chyba stymulacji #dobrazmiana
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.161.40.41
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!