Czerń zbóż wywołana jest między innymi przez grzyby: Cladosporium herbarum i Alternaria alternata. Na dojrzałych kłosach przed zbiorem pojawia się charakterystyczny dla sprawców tej choroby aksamitny, czarny nalot przypominający sadzę, który pokrywa kłos częściowo lub całkowicie.

Najczęściej (tak jak w tym roku) obecność choroby nasila się przed zbiorami, zwłaszcza w lata, gdy ze względu na opady opóźnione zostają żniwa. Choroba częściej towarzyszy plantacjom zaniedbanym. Zboża chronione w okresie wegetacji przy użyciu fungicydów znacznie mniej są narażone na wystąpienie czerni zbóż. Choroba częściej atakuje rośliny osłabione i przedwcześnie dojrzewające (np. tak jak w tym roku długotrwale nękane suszą). 

Szkodliwość choroby nie jest wysoka. Jedynie przy silnym i wczesnym porażeniu może obniżyć plon i jakość ziarna. Szacuje się, że straty plonu mogą sięgnąć od 3 do 4 proc.

Początkowo choroba występuje placowo. Jednak w warunkach dużej ilości opadów rozprzestrzenia się bardzo szybko. Zakażeniu czernią zbóż sprzyja monokultura zbożowa. Rozwój choroby ogranicza się najczęściej wykonując zabieg fungicydowy tuż przed lub po kwitnieniu roślin.