Nasiona roślin hybrydowych uzyskiwane są na drodze hodowli heterozyjnej. Podstawą takiej hodowli jest efekt heterozji czyli wigor mieszańcowy polegający na swoistej bujności mieszańców pokolenia F1, których wartości niektórych cech przekraczają wartości lepszego rodzica. Efekt heterozji może dotyczyć plonu czy części wegetatywnych (części zielonych). Ujmując najprościej heterozję tworzy się poprzez wprowadzenie do populacji wyjściowej linii wsobnych A i B przez co w efekcie otrzymuje się w pokoleniu F1 mieszańca AxB lepiej plonującego. Dla wyjaśnienia linie wsobnie to potomstwo rośliny obcopylnej, np. żyta, kukurydzy, rzepaku zmuszonej do samozapylenia.

W związku z tym hodowcy roślin, by uzyskać materiał siewny, który będzie odznaczał się wysoką plennością wykorzystują hodowlę heterozyjną. Otrzymują linie homozygotyczne, np. poprzez chów wsobnych roślin obcopylnych. Szukają kombinacji krzyżówkowych dających największy efekt heterozji. Powstaje materiał siewny mieszańców pojedynczych, podwójnych, odmian syntetycznych.

Materiał siewny hybrydowy powstaje każdorazowo przez krzyżowanie linii wsobnych męskosterylnych. Do produkcji nasion mieszańca pojedynczego, które dają największy efekt heterozji wykorzystywane jest zjawisko cytoplazmatyczno-genetycznej męskiej sterylności. Męskosterylność zawsze wykorzystuje się jako linię mateczną, by uniknąć potrzeby kastracji. Czyli w hodowli heterozyjnej z użyciem cytoplazmatyczno-genetycznej męskiej sterylności wykorzystuje się linię męskosterylną, linię meskopłodną - dopełniającą i linię z restorerem (przywracającą płodność). Żeby roślina była heterozyjna w dużej ilości musi być znalezione źródło męskiej sterylności. Męskosterylność jest czynnikiem jądrowym, a cytoplazmę zawsze dziedziczy się po matce.

Hodowla roślin i wyhodowanie nowej linii, odmiany wymaga czasu, dlatego dąży się do skrócenia tego czasookresu. U roślin samopylnych celem jest otrzymanie z heterozygotycznych mieszańców form, które są o wysokim stopniu homozygotyczności. Otrzymywanie takich linii uzyskuje się poprzez samozapylanie roślin w kolejnych pokoleniach lub haploidyzację mieszańców wczesnych pokoleń F1 lub F2. Krzyżuje się np. jęczmień zwyczajny z jęczmienim bulwiastym i otrzymuje rośliny haploidalne jęczmienia, albo wykorzystuje metodą androgenezy. Na poziomie gametycznym uzyskuje się formy homozygotyczne o utrwalonej segregacji i rekombinacji, które mogą być wykorzystywane do tworzenia nowych odmian. Istnieje także metoda pojedynczych nasion, czyli wybiera się w każdym pokoleniu zaczynając od pokolenia F2 i dalej w kolejnych po 1 nasieniu. Potomstwo takiej pojedynczej rośliny stanowi linię SSD. Pozyskiwane linie są homozygotyczne. Dla wyjaśnienia, homozygota jest wówczas, jeśli takie same allele ma chromosom u obu osobników. Natomiast allel to postać genu, bowiem gen może mieć wiele postaci.

Podobał się artykuł? Podziel się!