PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Nowe odmiany koniczyny i lucerny

Autor: Piotr Domański

Dodano: 01-10-2017 07:38

Tagi:

Spośród gatunków bobowatych drobnonasiennych największe znaczenie gospodarcze mają koniczyna łąkowa (koniczyna czerwona) i lucerna siewna. Wybór odmian w obrębie tych gatunków jest stosunkowo największy, a odmiany są znacznie zróżnicowane.



Cenne walory gospodarcze roślin bobowatych (motylkowatych) drobnonasiennych wynikają przede wszystkim z ich dużej wartości pastewnej, a także przedplonowej. Są one źródłem wartościowej paszy dla zwierząt gospodarskich, zwłaszcza przeżuwaczy, która pozyskiwana jest w ciągu całego sezonu wegetacyjnego poprzez wielokrotny zbiór zielonki. Możliwość jej konserwowania w postaci siana, sianokiszonki lub kiszonki zapewnia paszę w gospodarstwie przez cały rok. Uprawa roślin bobowatych daje możliwość pozyskiwania dużych plonów wartościowego białka przy zredukowanym do minimum stosowaniu nawozów azotowych. Wynika to ze zdolności do syntetyzowania azotu atmosferycznego dzięki symbiozie korzeni tej grupy roślin z bakteriami brodawkowymi z rodzaju Rhizobium. Dlatego nakłady na ich uprawę są zdecydowanie mniejsze w porównaniu z kosztami upraw innych roślin pastewnych.

Włączenie roślin motylkowatych drobnonasiennych w zmianowanie pozwala zmniejszyć dawki nawożenia azotowego również pod rośliny następcze, gdyż azot jest w glebie gromadzony i następnie stopniowo uwalniany z resztek pożniwnych. Dodatni wpływ na plonowanie innych roślin uwidacznia się jeszcze dość wyraźnie w ciągu kolejnych dwóch, trzech lat. Ze względu na korzystny wpływ roślin bobowatych na żyzność i strukturę gleby, w której pozostawiają duże ilości masy organicznej, azotu i wapnia, są bardzo ważnym elementem płodozmianu. Przy bardzo dużym udziale zbóż w strukturze zasiewów wprowadzenie bobowatych do zmianowania działa korzystnie na rozwój mikroflory i fauny glebowej, a tym samym na stan fitosanitarny gleb i polepsza zdrowotność roślin po nich uprawianych.

W roku 2016 największą powierzchnię (3454 ha) zajmowały plantacje nasienne koniczyny łąkowej - ponad 95 proc. ogólnej powierzchni zakwalifikowanych plantacji nasiennych bobowatych drobnonasiennych (wykr. 1). Pozostałe gatunki (esparceta, koniczyna biała, koniczyna krwistoczerwona, komonica zwyczajna, lucerna siewna i mieszańcowa) reprodukowano na powierzchni mniejszej niż 5 proc. Rozmiary uprawy na nasiona podawane przez PIORiN dotyczą jedynie terytorium naszego kraju. W danych tych nie znajduje odzwierciedlenia produkcja nasienna prowadzona na zlecenie polskich jednostek hodowli za granicą. W przypadku odmian zagranicznych plantacje kwalifikowanego materiału siewnego są lokalizowane w Polsce nielicznie. Nasiona tych odmian dostępne w sprzedaży w większości przypadków pochodzą z importu. Przykładem gatunków, których rozmiary produkcji nasiennej nie odzwierciedlają faktycznego zapotrzebowania rynku na nasiona, są lucerna siewna i koniczyna biała, reprezentowane prawie w całości przez odmiany zagraniczne. Innymi przyczynami takiego stanu nasiennictwa w tej grupie roślin są: mała opłacalność i duże ryzyko ekonomiczne produkcji nasiennej.

KONICZYNA ŁĄKOWA (KONICZYNA CZERWONA)

Największą powierzchnią uprawy na zielonkę charakteryzują się województwa: mazowieckie, lubelskie, podlaskie i warmińsko-mazurskie (stanowią łącznie 50 proc. całkowitej powierzchni). W roku 2016 koniczynę łąkową uprawiano na powierzchni ok. 43 tys. ha. Stanowiło to zaledwie 54 proc. powierzchni uprawy w roku 2010 (wykr. 2). Porównując do roku 2013, powierzchnia ta zmniejszyła się ponad dwukrotnie.

Koniczyna łąkowa daje duże plony zielonej i suchej masy, zasobne w białko, sole mineralne i witaminy. Wiosną rośliny rozwijają się wcześnie, a po skoszeniu szybko odrastają. Wzbogacają glebę w azot i polepszają strukturę, wskutek czego pozostawiają po sobie dobre stanowisko dla innych roślin. Odmiany tego gatunku koniczyny są stosunkowo krótkotrwałe. Załamanie plonowania następuje już po drugim sezonie wegetacyjnym. Uprawia się je najczęściej na gruntach ornych w siewie czystym (jednogatunkowym) lub w mieszankach z trawami na zbiór zielonki do bezpośredniego skarmiania oraz na sianokiszonki. W wyniku prac hodowlanych powstały interesujące formy tetraploidalne (4x) i diploidalne (2x). Różnią się one cechami morfologicznymi, a także właściwościami rolniczo-użytkowymi. Odmiany tetraploidalne cechują się wyższymi roślinami, większymi listkami i kwiatostanami. Są też produktywniejsze i bardziej trwałe, szybciej odrastają po koszeniu. W mieszankach z trawami lepiej rosną, są także bardziej odporne na porażenie przez raka koniczynowego. Odmiany diploidalne lepiej plonują w uprawie na nasiona, cechują się większą zawartością suchej masy w zielonce i są mniej podatne na porażenie przez mączniaka prawdziwego.

Młode rośliny przed okresem pąkowania i w trakcie zawierają dużo białka (170-200 g/ kg s.m.), a mało włókna surowego (200-220 g/kg s.m.). Białko koniczyny czerwonej, zgromadzone głównie w liściach, jest stosunkowo łatwo i szybko rozkładane w żwaczu zwierząt przeżuwających. Masa liściowa bogata jest także w składniki mineralne, a jednocześnie zawiera o połowę mniej włókna niż łodygi. Odpowiednią porą zbioru koniczyny łąkowej na zielonkę dla bydła jest początek okresu kwitnienia. Potem rośliny szybko drewnieją, przez co obniża się strawność suchej masy i wartość pokarmowa.

W porównaniu do roku 2009 powierzchnia kwalifikowanych upraw nasiennych koniczyny łąkowej zwiększyła się w 2016 r. prawie trzykrotnie. Największy udział mają odmiany Rozeta i Dajana. Aktualnie zarejestrowanych jest 13 odmian. Spośród nich 12 stanowią odmiany diploidalne. W roku 2017 do Krajowego rejestru wpisano dwie odmiany zagraniczne -Hegemon i Himalia.

NOWE ODMIANY KONICZYNY ŁĄKOWEJ

Hegemon - odmiana diploidalna. Duże plony świeżej i suchej masy, szczególnie w drugim roku użytkowania. Dobry rozkład plonowania w sezonie wegetacji.

Tempo odrastania roślin na wiosnę dobre. Po zbiorze kolejnych pokosów bardzo dobre. Rośliny w pierwszym odroście średnio wysokie. Niskie w drugim odroście.

Hodowca: DLF-Trifolium Hladké Zivotice s.r.o. (CZ) Himalia - odmiana diploidalna. Plony świeżej i suchej masy duże w pierwszym i drugim roku użytkowania. Dobry rozkład plonowania w okresie wegetacji. Dobre zagęszczenie runi wiosną i po pierwszym pokosie.

Tempo odrastania roślin wiosną dobre. Po zbiorze kolejnych pokosów bardzo dobre. Rośliny niskie w pierwszym i drugim odroście.

Hodowca: DLF-Trifolium Hladké Zivotice s.r.o. (CZ)

LUCERNA SIEWNA

Gatunek bardzo dobrze plonuje na terenie prawie całej Polski (z wyjątkiem rejonów nadmorskich i górskich). Największe nasilenie uprawy i jednocześnie największe plony zielonki (ok. 60 t/ha w roku) są osiągane w środkowo-zachodniej części kraju. W roku 2016 powierzchnia uprawy lucerny na zielonkę wzrosła prawie o 20 proc. w porównaniu z wartościami z roku 2015 i była wyraźnie większa niż w poprzednich latach (wykr. 5).

Jako wysokobiałkowa pasza objętościowa w postaci zielonki, siana lub sianokiszonki lucerna cieszy się dużym uznaniem rolników w żywieniu bydła mlecznego i opasowego, a także owiec. Relatywnie najwięcej białka znajduje się w liściach i kwiatostanach (25-32 proc.), natomiast dwukrotnie mniej w łodygach, które zawierają aż 40-50 proc. włókna. Produkując siano lub sianokiszonki z lucerny, szczególnie warto ograniczać straty najwartościowszych części roślin, tzn. liści. Duże korzyści daje uprawa lucerny w mieszankach z trawami. W ten sposób zmniejsza się zawodność plonowania oraz zwiększa wartość energetyczną paszy poprzez lepsze zbilansowanie składników pokarmowych mieszanki (zwłaszcza białka oraz węglowodanów). Na dużych plantacjach lucernę użytkuje się najczęściej trzy lata, choć w sprzyjających warunkach przyrodniczych można i dłużej. Po zaoraniu lucerny uzyskuje się bardzo dobre stanowisko, o wyraźnie poprawionej żyzności gleby. Na zaoranym 1 ha pola pozostaje w glebie ok. 8 t masy korzeniowej. Plonowanie i trwałość plantacji lucerny zależą w dużym stopniu od wysianych odmian. Niestety, niektóre przedsiębiorstwa handlowe oferują do uprawy słaby jakościowo materiał siewny odmian nieprzebadanych w warunkach przyrodniczych Polski. Podaż nasion oferowanych do sprzedaży ogranicza się do najtańszych odmian, a przecież różnią się one plennością, skłonnością do wylegania roślin oraz zimotrwałością i odpornością na choroby uwiądowe.

W porównaniu do roku 2010 powierzchnia upraw nasiennych nie zmieniła się i jest nadal znikoma. Największy udział w sprzedaży materiału siewnego mają odmiany holenderskie, niemieckie i francuskie. W kraju zarejestrowanych jest aktualnie 19 odmian. Wśród nich trzy stanowią amerykańskie odmiany wielolistkowe (Legend, Legendairy, Perfecta). W roku 2017 do Krajowego Rejestru wpisano trzy odmiany francuskie: Nectarine, Nutrix i Riana. Scharakteryzowano je w porównaniu do wzorca złożonego z najlepszych zarejestrowanych odmian: Perfecta, Sanditi i Symphonie.

NOWE ODMIANY LUCERNY SIEWNEJ

Nectarine - duże plony świeżej i suchej masy roślin zarówno w pierwszym, jak i drugim roku użytkowania. Rozkład plonowania w sezonie wegetacji dobry. Rośliny średniej wysokości w pokosach i o dużej odporności na wyleganie.

Hodowca: G.I.E.GRASS (FR)

Nutrix - bardzo duże plony świeżej i suchej masy roślin w pierwszym i drugim roku użytkowania. Rozkład plonowania w sezonie wegetacji dobry. Rośliny średniej wysokości w pokosach i o dużej odporności na wyleganie.

Hodowca: G.I.E.GRASS (FR)

Riana - duże plony świeżej i suchej masy roślin w pierwszym i drugim roku użytkowania. Rozkład plonowania w sezonie wegetacji dobry. Rośliny nieco niższe od dwóch poprzednich odmian, o dużej odporności na wyleganie.

Artykuł ukazał się we wrześniowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.111.99
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!