Oglądając próbkę gleby zwykłym, nieuzbrojonych okiem, możemy na ogół łatwo stwierdzić, że żyją w niej dość liczne organizmy, np. różnej wielkości bezkręgowce, takie jak: dżdżownice czy owady (zdj. 1). Znacznie trudniejszy do zaobserwowania jest świat organizmów niewidzialnych gołym okiem, czyli niezwykle złożony, ważny i ciekawy świat mikroorganizmów glebowych. Znanych jest wiele różnych systemów, od prostych do bardzo złożonych, klasyfikacji organizmów bytujących w glebie. Jednym z najstarszych i najprostszych jest podział organizmów glebowych na grupy według wielkości ich ciał.

Pierwsza grupa to makroorganizmy (makro- i megafauna), których wielkość przekracza 2 mm i do tej grupy zaliczane są zarówno tak duże zwierzęta kręgowe, jak np. myszy czy krety, jak i znacznie mniejsze, ale za to bardzo liczne bezkręgowce takie, jak: dżdżownice, ślimaki, pajęczaki, owady i ich larwy.

Do drugiej grupy - mezoorganizmów - zaliczani są mieszkańcy gleby, których wielkość mieści się w zakresie ok. 0,1 mm do 2 mm. Grupa ta obejmuje głównie niewielkie, ale za to bardzo liczne zwierzęta glebowe (mezofauna), takie jak roztocza, skoczogonki czy wazonkowce.

Trzecia grupa to mikroorganizmy mierzące mniej niż 0,1 mm, czyli niezwykle zróżnicowane zespoły bakterii oraz grzybów glebowych, a także żywiących się nimi pierwotniaków, czyli mikroskopijnych rozmiarów przedstawicieli mikrofauny glebowej. Ta grupa organizmów obejmuje również glony, czyli mikroskopijne rośliny (mikroflora) uzdolnione do fotosyntezy (podobnie jak rośliny wyższe).

Wszystkie organizmy zasiedlające glebę spełniają określone funkcje w tym środowisku i w różnoraki sposób oddziałują zarówno na siebie, jak i na rośliny. Negatywny (szkodliwy) wpływ organizmów glebowych na rośliny uprawne jest rolnikom, ogrodnikom czy leśnikom dobrze znany zarówno z własnej praktyki, jak i z obszernej literatury fachowej na temat biologii i metod zwalczania szkodników niszczących korzenie lub części nadziemne roślin oraz mikroorganizmów (wirusy, bakterie i grzyby) powodujących groźne choroby roślin uprawnych.

W tym artykule spojrzymy na świat organizmów zasiedlających glebę od strony ich korzystnego oddziaływania na żyzność gleby i procesy zachodzące w tym środowisku.

ROZKŁAD I MINERALIZACJA MATERII ORGANICZNEJ