W Polsce zawartość boru w glebie jest bardzo niska i waha się od 4 do 100 mg w 1 kg. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że obecnie jest to jeden z najbardziej deficytowych pierwiastków spośród mikroelementów. Prawie wszystkie gleby w Polsce są ubogie w bor. Gleby lekkie zawierają z reguły mniej boru ogółem i boru przyswajalnego niż gleby cięższe. Wynika to między innymi z tego, że z gleb lekkich bor jest stosunkowo łatwo wymywany, gdyż jest słabo zatrzymywany w glebie. Gleby cięższe i organiczne lepiej zatrzymują bor i dlatego z reguły są zasobniejsze w ten składnik. Dlatego nawożenie borem (dokarmianie dolistne) staje się coraz bardziej konieczne, gdyż pierwiastek ten jest niezbędnym składnikiem pokarmowym dla roślin uprawnych.

Bor jest mikroelementem, którego przyswajalność dla roślin jest uzależniona od następujących czynników:
  • odczyn gleby: bor jest lepiej przyswajalny na glebach kwaśnych i słabo kwaśnych. Im wyższe jest pH, tym przyswajalność jest mniejsza;
  • wapnowanie gleb: zmniejsza ono przyswajalność boru, co jest ważne na przykład przy uprawie roślin motylkowych (koniczyna) i buraków cukrowych, gdyż rośliny te wymagają jednocześnie uragulowanego odczynu gleby, czyli wapnowania, i dobrego zaopatrzenia w bor. Rośliny sadownicze wymagają także dobrego zaopatrzenia w bor i można go uzupełnić poprzez dokarmianie dolistne;
  • zawartość próchnicy w glebie: może ona być bezpieczną rezerwą boru w glebie;
  • wilgotność gleby: w miarę wzrostu uwilgotnienia gleby zwiększa się przyswajalność boru, dlatego objawy niedoboru tego pierwiastka w roślinach widoczne są najczęściej w latach o małych opadach atmosferycznych. Niedobory boru występują najczęściej, gdy po mokrej zimie i sprzyjającej rozwojowi roślin wiośnie następuje okres dłuższej suszy.
Bardzo wrażliwe na niedobór boru są następujące odmiany jabłoni: Arlet, Alwa i Gloster.

Rośliny potrzebują stałego dopływu boru przez cały okres wegetacji, gdyż wędrówka boru ze starszych, dolnych liści do młodych nie następuje w ogóle. Pierwiastek ten musi więc być pobierany z gleby przez cały okres wegetacji, przede wszystkim do tworzenia nowych organów. Objawy braku boru w roślinach, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne, są następstwem zakłócenia funkcji biologicznych. Skutkiem niedoboru boru są między innymi: zahamowanie wzrostu i obumieranie stożków wzrostu pędów nadziemnych i korzeni, zamieranie pąków, utrata zdolności roślin do wytwarzania części generatywnych (kwiatów), brak zapłodnienia po zapyleniu kwiatów, spękanie kory, a także występowanie skorkowacenia owoców, ich pękanie oraz wcześniejsze opadanie.

Bor, jako niezbędny mikroelement w roślinie, powoduje:
  • prawidłowy wzrost organów generatywnych (słupków, pylników i pyłków) oraz najmłodszych części pędów i korzeni;
  • dodatni wpływ na kwitnienie, gospodarkę wodną, procesy oddychania, a także właściwy rozwój tkanek przewodzących, od czego zależy rozprowadzanie w roślinach wapnia;
  • właściwą regulację przemiany węglowodanów w roślinach.
Coraz lepiej poznawane są funkcje fizjologiczne boru w roślinach. Do najważniejszych zalicza się wpływ tego pierwiastka na gospodarkę węglowodanową, procesy związane z kwitnieniem, zapłodnieniem, zawiązywaniem nasion, a także z funkcjonowaniem i podziałem komórek. Bor reguluje uwodnienie koloidów plazmy, wpływa na pobieranie składników pokarmowych, zwiększając ich efektywność, zwłaszcza azotu, potasu, fosforu, magnezu i wapnia.

Rośliny wrażliwe na niedobór boru: drzewa i krzewy owocowe, rośliny jagodowe, zboża, buraki, rzepak, kukurydza, rośliny motylkowe, bobik, groch, fasola, kapusta, kalafior, pomidor, papryka, sałata, seler, por, marchew, ogórek, len, konopie, tytoń, mak. W uprawach sadowniczych bor wzmacnia pyłek, a jego dostateczna zawartość korzystnie wpływa na zapłodnienie. Objawy chorobowe występują czasem nie tylko na owocach, lecz również na liściach drzew owocowych w postaci wydłużonych blaszek liściowych, o kształcie włóczni. Choroba taka może doprowadzić do obumarcia drzewa.

Aby zapobiec objawom niedoboru boru i uzyskiwać dobre plony drzew i krzewów owocowych, a także roślin jagodowych, trzeba pamiętać o konieczności dolistnego dokarmiania tych roślin. W tym celu można stosować roztwór, na przykład, Bormaksu, Borvitu lub Bortracu. Zalecane są następujące terminy oprysku: na różowy (biały) pąk, w początkowej fazie kwitnienia, w fazie opadania płatków kwiatowych, a także późną jesienią przed opadem liści z drzew - Borvitem razem z cynkiem (Chelat cynku forte lub Chelat cynku - Mikrovit Zn), Cynkoborem lub Bortracem i Zintracem.

Objawy niedoboru boru występują najczęściej na glebach silnie zwapnowanych i lekkich piaszczystych. Zwiększają je okresy suszy, a także pogoda zimna i deszczowa.

Do wystąpienia objawów braku borów na roślinach przyczynia się:
  • nadmierne wapnowanie gleb,
  • duża zawartość azotu i substancji organicznej w glebie,
  • posucha lub nadmierna wilgotność,
  • brak potasu.

Źródło: "Farmer" 05/2005

Podobał się artykuł? Podziel się!