PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Czy dolistne dokarmianie bobowatych ma sens?

Czy dolistne dokarmianie bobowatych ma sens? Zapewnienie roślinom właściwego stanowiska oraz zbilansowane nawożenie makro- i mikroelementowe stanowią o powodzeniu ich uprawy w przeciętnych warunkach glebowo-klimatycznych

Autor: Janusz Prusiński

Dodano: 05-05-2018 07:58

Tagi:

Wszystkie gatunki z tej grupy roślin charakteryzują się silnie rozbudowanym i głęboko penetrującym glebę systemem korzeniowym. Umożliwia on pobranie składników pokarmowych w potrzebnej im ilości. Czy dokarmianie dolistne jest w tej sytuacji zasadne?



Zapewnienie roślinom właściwego stanowiska oraz zbilansowane nawożenie makro- i mikroelementowe stanowią o powodzeniu ich uprawy w przeciętnych warunkach glebowo-klimatycznych. Opryskiem nalistnym można roślinom dostarczać zarówno makro-, jak i mikroelementy, przy czym makroelementy (azot, fosfor, potas, magnez, wapń i siarka) są pobierane przez system korzeniowy roślin w dużych ilościach i dlatego są wnoszone głównie doglebowo.

W zasadzie nie stosuje się dokarmiania nalistnego roślin strączkowych makroskładnikami, a zwłaszcza N - należy założyć, że strączkowe wykorzystują N glebowy i same korzystają z N symbiotycznego, do tego jednak muszą zaistnieć właściwe warunki do nawiązania symbiozy z bakteriami brodawkowymi. Czasami, zwłaszcza na nowych stanowiskach, gdzie strączkowe nie były jeszcze (lub przez wiele ostatnich lat) uprawiane, konieczna może okazać się nie tylko dawka startowa N zastosowana przedsiewnie (np. 30 kg N/ha np. w saletrze), lecz także pogłównie, np. mocznika. Z wieloletnich doświadczeń wynika jednak, że oprysk łubinu białego 8-proc. roztworem mocznika z 5-proc. siarczanem magnezu, który chroni w dużym stopniu rośliny przed oparzeniem w czasie oprysku, i Ekolistem gwarantowały wprawdzie zwiększenie plonu nasion (o 8,6-13,5 proc.), ale uzyskana zwyżka plonu zaledwie rekompensowała koszt zastosowanych środków i samego zabiegu dokarmiania (wykr. 1). Plon nasion w obu przypadkach jeszcze nieco wzrósł po dodaniu fungicydów. Mimo znacznego zapotrzebowania bobowatych na fosfor - niektóre gatunki potrafią go wykorzystywać z głębszych warstw gleby, w ten sposób przyczyniając się do zatrzymania/zwiększenia jego zawartości w warstwie ornej dla roślin następczych po zbiorze np. łubinów.

Oprysk nalistny jest najszybszym sposobem uzupełnienia niedoborów mikroskładników. Ich brak w glebie i roślinach powoduje zaburzenia w procesach biochemicznych, które hamują wzrost i rozwój roślin, a także zwiększają ich podatność na wiele chorób grzybowych.

O potrzebie zastosowania mikroelementów decyduje głównie ich niska zasobność w glebie. Ocenia się, że w Polsce 85 proc. gleb wykazuje niską zawartość boru, 62 proc. miedzi, 49 proc. manganu, 46 proc. molibdenu i 30 proc. cynku.

Nie należy jednak zbyt pochopnie decydować się na nalistne dokarmianie strączkowych. Podstawą decyzji o dokarmianiu roślin powinny być przede wszystkim wyniki analizy gleby na zawartość mikroelementów, właściwa i wczesna identyfikacja objawów niedoborów mikroskładników, zwłaszcza występujących w niesprzyjających warunkach wzrostu i rozwoju roślin, kiedy pobieranie składników pokarmowych z gleby jest utrudnione (np. w warunkach stresowych - podczas długotrwałej suszy, przy występowaniu niskiej temperatury), niewłaściwe jest stanowisko czy w ogóle mało sprzyjające warunki glebowe dla danego gatunku. Tylko w takich przypadkach należy spodziewać się korzystnego i opłacalnego wpływu oprysku mikroelementami na prawidłowy rozwój roślin i uzyskanie zadowalającego plonu nasion.

DOBÓR I DZIAŁANIE MIKROELEMENTÓW

Mikroelementy ważne dla strączkowych (np. bor, miedź, cynk, mangan czy molibden) z powodu niewielkiego ich zapotrzebowania przez rośliny stosowane są w niewielkich dawkach - od kilku gramów do 2-3 kg/ha, i co ważne - zastosowane nalistnie są 10-, a niektóre nawet 30-krotnie lepiej przyswajalne przez rośliny niż wniesione doglebowo. Warto jednak pamiętać, że o skuteczności dokarmiania roślin strączkowych decyduje także poprawna agrotechnika ich uprawy, w tym uregulowany/wybrany dla gatunku jej odczyn i przynajmniej średnia zawartość fosforu, potasu i magnezu oraz wykonanie podstawowego nawożenie doglebowego. Tylko wtedy nalistne interwencyjne dokarmianie łanu umożliwi szybkie wniesienie brakujących składników pokarmowych i pozytywną reakcję roślin.

Mikroelementy przyczyniać się mogą do wyższego plonowania roślin w wyniku stymulacji procesu symbiozy bobowatych z bakteriami brodawkowymi, które asymilują wolny azot atmosferyczny, a ponadto decydują o efektywnym wykorzystaniu azotu, fosforu i innych makroskładników zawartych w glebie. Zaobserwowany niedobór konkretnych mikroelementów występuje najczęściej w okresie intensywnego wzrostu i rozwoju rośliny, kiedy rośnie zapotrzebowanie na poszczególne składniki. Dlatego nalistne dokarmianie roślin mikroelementami w tych okresach niweluje ich deficyt w roślinach i pozwala na wyższe plonowanie strączkowych.

Mikroelementy pełnią ważne funkcje w roślinach strączkowych:

bor uczestniczy w biologicznym procesie wiązania azotu i stymuluje tworzenie brodawek; bierze udział w metabolizmie węglowodanów oraz wpływa na rozwój organów generatywnych, w tym kiełkowania pyłku i wzrostu łagiewki

pyłkowej; jego braki pojawiają w formie zniekształceń oraz chlorozy, a czasem nekrozy górnych liści;

• miedź wpływa na zwiększenie masy brodawek korzeniowych i przyspiesza w nich syntezę aminokwasów, ponadto reguluje przemianę związków azotowych, wpływa na tworzenie się chlorofilu oraz na budowę ścian komórkowych; do objawów niedoboru zalicza się więdnięcie i zasychanie wierzchołków liści, które przybierają żółtawoszare zabarwienie, także deformacją najmłodszych liści wraz z usychaniem ich końcówek;

• mangan zwiększa natężenie fotosyntezy, przyswajanie azotu, przemianę związków azotowych i węglowodanów oraz biosyntezę białka; do najbardziej charakterystycznych objawów niedostatku tego pierwiastka należą zmiany w zabarwieniu liści - na liściach, zwłaszcza młodych, powstaje cętkowana chloroza, następuje zahamowanie wzrostu, żółknięcie liści oraz występowanie brunatnych plam między nerwami;

• molibden jest składnikiem nitrogenazy - enzymu bakteryjnego odpowiedzialnego za asymilację azotu, stąd odgrywa ważną rolę w wiązaniu wolnego azotu przez bakterie symbiotyczne; niedobór molibdenu zakłóca właściwy rozwój bakterii brodawkowych, czego objawem jest blednięcie liści, czasami ich zwijanie się; warto podkreślić, że molibden można zastosować w formie dodatku do nitraginy przy zaprawianiu nasion;

• cynk - spełnia bardzo ważną rolę w syntezie hormonów wzrostu, wpływa na przemianę białek, syntezę witamin B, C, P oraz reguluje przemiany fosforu w roślinie - niedobór ujawnia się w pierwszej kolejności na młodych i w pełni rozwiniętych liściach, które mogą być mniejsze od niedotkniętych brakiem tego pierwiastka.

Obecność mikroelementów i zalecane dawki są najczęściej podawane na opakowaniach w szerokiej gamie dostępnych na krajowym rynku nawozów m ikroelementowych.

TERMIN ZASTOSOWANIA MIKROELEMENTÓW

Najbardziej efektywne pod względem plonotwórczym jest dokarmianie nalistne strączkowych w okresach intensywnego tworzenia się biomasy oraz organów generatywnych, kiedy rośnie zapotrzebowanie na poszczególne składniki. W zasadzie zaleca się wykonanie oprysków z chwilą wystąpienia pierwszych objawów ich niedoboru. Jeśli wiemy, że zwartość określonych mikroelementów jest niska, opryski należy rozpocząć od fazy 5-6 liści u grochu czy bobiku lub wytworzenia rozety liściowej u łubinu. Następy zabieg w razie potrzeby można wykonać po 7-10 dniach od pierwszego i kolejny - tuż przed kwitnieniem. Każda kolejna decyzja o opryskaniu roślin konkretnym mikroelementem lub ich mieszaniną powinna być uzależniona do stopnia likwidacji, zahamowania lub ograniczenia objawów niedoboru mikroelementów na roślinach. Nawozy mikroelementowe można połączyć z zabiegami ochrony roślin, co pozwala na uzyskanie oszczędności czasu, paliwa i efektywności zabiegu. Warto podkreślić, że młode rośliny lepiej wchłaniają ciecz i lepiej reagują na dokarmianie nalistne niż starsze, na których z wiekiem pojawia się warstwa wosku, która może ograniczać proces wchłaniania, a w przypadku oprysku na mokre rośliny - także ułatwiać s pływanie roztworu.

WARUNKI STOSOWANIA MIKROELEMENTÓW

Opryski nawozami nalistnymi należy wykonywać przy wilgotności powietrza 60-80 proc. (min. więcej niż 40 proc.), przy pełnym turgorze liści, najlepiej wcześnie rano po obeschnięciu porannej rosy - w przeciwnym wypadku ciecz robocza może spływać po liściach, a sam zabieg będzie mniej efektywny. Niezmiernie ważna jest też temperatura powietrza podczas oprysku - unikać należy zabiegu w temperaturze powietrza powyżej 20 st. C, a najkorzystniej wykonywać go przy 15-16 st. C. Temperatura cieczy użytkowej stosowanej w oprysku nie powinna być niższa niż 12 st. C. W przeciwnym wypadku należy liczyć się trudnościami w rozpuszczaniu składników. Ciecz (mieszaninę) należy przygotować bezpośrednio przed opryskiem i jeżeli to konieczne, zaleca się stosować substancje powierzchniowo czynne, które zwiększają przyleganie kropel użytych roztworów do powierzchni liści.

EFEKTYWNOŚĆ NALISTNEGO DOKARMIANIA

Mikroelementy zastosowane w odpowiednim czasie w połączeniu z fungicydami mogą szybko poprawić stan zdrowotny roślin i ich odżywienie, co korzystnie wpływać będzie na bardziej efektywne wykorzystanie składników pokarmowych zawartych w glebie, a w efekcie na podwyższenie plonu nasion, głównie poprzez poprawienie wartości elementów plonowania (liczba strąków oraz liczba i masa nasion w strąku, a także masa 1000 sztuk). Zastosowanie mikroelementów przyczyniających się do przedłużenia aktywności fotosyntetycznej liści mogą być prostym rozwiązaniem do pełnego wykorzystania potencjału produkcyjnego gatunków i odmian. W określonych sytuacjach można się spodziewać zatem istotnych zwyżek plonu nasion strączkowych i poprawy jego jakości po nalistnym zastosowaniu mikroelementów. Z badań własnych wynika, że szybkie i w odpowiednim terminie, nawet bez wystąpienia wyraźnych objawów ich niedoborów, dostarczenie potencjalnie deficytowych składników w trakcie wegetacji skutkuje dość wyraźnym wzrostem plonów (przeciętnie o 8-15 proc.), co potwierdzają wyniki badań własnych nad zastosowaniem Tytanitu (wykr. 2) i Ekolistu (wykr. 3) w łubinach.

Warto pamiętać jednak, że zabieg dokarmiania dolistnego strączkowych nie zawsze gwarantuje zwrot kosztów poniesionych na zakup nawozów mikroelementowych i wykonania zabiegu. Może to wynikać ze złej oceny objawów i nieodpowiedniego doboru mikroskładników, zbyt późnego zastosowania zabiegu lub zwyczajnie z niewiedzy co do ich zawartości/niedostatku w glebie.

 

Artykuł ukazał się w kwietniowym wydaniu miesięcznika "Farmer" Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.203.17
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!