Szybko działającymi są wapna tlenkowe (inaczej: wapno palone lub wapno budowlane) o wzorze chemicznym CaO. Jony wapnia pochodzące z tego nawozu bardzo szybko zobojętniają jony wodorowe znajdujące się w roztworze glebowym i z dużą siłą nasycają kompleks sorpcyjny gleby wypierając z niego jony wodoru oraz glinu.

Wadą tego typu nawozu jest jego zbyt reaktywne działanie. W wyniku wprowadzenia do gleby tego nawozu powstaje w roztworze glebowym silnie żrący wodorotlenek wapnia. Z tego też powodu wapna tlenkowego bezwzględnie nie można stosować na krótko przed siewem oraz pogłównie. Jego reaktywność może spowodować bowiem poważne zaburzenia we wschodach roślin.

Ponadto może zakłócać naturalne przemiany mikrobiologiczne w glebie i prowadzić do degradacji cennej próchnicy. Z drugiej strony bardzo często takie produkty są kłopotliwe w wysiewaniu i mocno pylą. W związku z powyższym wapno czysto tlenkowe nadaje się jedynie do odkwaszania gleb ciężkich i zbitych. Dodatkowym atutem będzie rozluźnienie wadliwej struktury gleby. Bardzo ważne jest przy stosowaniu takiego wapna by dokładnie wymieszać go z glebą.

Najczęściej stosowanym w rolnictwie jest wapno typu węglanowego (kreda pylista, kreda pastewna, mączka wapienna, kreda jeziorna) o wzorze chemicznym CaCO3. Działają one wolniej, ale mniej agresywnie. Ich rozpuszczalność w roztworze glebowym jest również mniejsza. Ważne by taki nawóz był odpowiednio rozdrobniony.

W roztworze glebowym pod wpływem wody nasyconej CO2 (odczyn kwaśny) przechodzi on w wodorowęglan wapnia. Związek  ten następnie ulega dysocjacji na jon wapniowy (który wchodzi w kompleks sorpcyjny i wypiera z niego jony wodoru) oraz jon wodorowęglanowy. Wyparty z kompleksu sorpcyjnego jon wodorowy reaguję z jonami wodorowęglanowymi dając kwas węglowy, który szybko rozpada się na dwutlenek węgla oraz wodę.

Procesy te mają powolny przebieg i dlatego traktowane są nawozy węglanowe jako wolno działające. Nie są takie reaktywne jak nawozy tlenkowe i z tego też powodu są dedykowane na gleby lżejsze, mniej zasobne w próchnicę.