PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kiedy wapnować pole?

Autor: Witold Szczepaniak

Dodano: 17-06-2017 09:26

Tagi:

Efektywność wapnowania warunkują czynniki zależne, jak i niezależne od rolnika - np. przebieg pogody. Do pierwszych zalicza się przede wszystkim wybór terminu wapnowania oraz typ nawozu wapniowego.



Wybór terminu wapnowania i typu nawozu wapniowego są ze sobą ściśle związane. Trzeba wiedzieć, że termin wapnowania, odniesiony do technicznego zabiegu stosowania nawozu wapniowego, rozważa się zarówno w ujęciu:

  • agrotechnicznym - termin zabiegu (miejsce) w sekwencji uprawianych roślin, czyli w zmianowaniu;
  • kalendarzowym - fizyczny termin wykonania zabiegu w danym sezonie wegetacyjnym.

 

AGROTECHNICZNY TERMIN WAPNOWANIA

Zależy on od celów i warunków realizacji. Na tej podstawie wyróżnia się trzy terminy: optymalny, krytyczny i interwencyjny (rys.). Optymalny agrotechnicznie termin wapnowania wyznacza częstotliwość uprawy w zmianowaniu roślin o małej tolerancji na zakwaszenie. Do tej grupy roślin uprawnych należą między innymi rzepak, burak cukrowy, lucerna, a także jęczmień jary, bobik i fasola. Zabieg planuje się przed siewem przedplonu rośliny wrażliwej na zakwaszenie gleby, a więc zwykle pod zboża. Termin krytyczny wyznacza rozpoczęcie nowego cyklu z uprawą rośliny wrażliwej na odczyn. Zabieg najlepiej wykonać natychmiast po zbiorze przedplonu rośliny wrażliwej. W praktyce najczęściej jest to po zbożach. Jednakże trzeba mieć na uwadze, że w prawidłowo prowadzonej agrotechnice tej grupy roślin termin krytyczny koliduje zwykle z szeregiem innych zadań nawozowych realizowanych aktualnie w gospodarstwie, przykładowo stosowaniem obornika, gnojowicy czy wysiewem nawozów fosforowych i/ lub wieloskładnikowych. Wapnowanie w terminie interwencyjnym ma na celu ratowanie plonu. Zatem powinno być traktowane jako ostateczność. Zabieg ten wymaga:

  • oszacowania skutków ekonomicznych utraty plonu na skutek zakwaszenia - czy zabieg jest opłacalny;
  • wyboru odpowiedniego nawozu wapniowego;
  • ustalenia terminu zabiegu (faza rozwoju rośliny, warunki pogodowe, zabiegi agrotechniczne itp.).

Generalnie przyjmuje się założenie, że im wyższe potrzeby wapnowania, tym większy sens przeprowadzenia tego zabiegu w terminie interwencyjnym. Zwykle wykonuje się go, gdy potrzeby wapnowania są określane jako "konieczne", czyli są najwyższe. Natomiast wybór nawozu wapniowego uzależniony jest od tego, czy zabieg ten ma charakter przedsiewny (rośliny jare) czy też pogłówny (rośliny ozime i jare). W przypadku uprawy roślin jarych, stosując wapno tuż po zimie (przedwiośnie), można pokusić się o to, aby przynajmniej część nawozu zastosować w formie tlenkowej (szybko działającej). Przy czym przeprowadzając zabieg krótko przed siewem lub pogłównie, należy stosować formy węglanowe (wskazane są nawozy o wysokiej reaktywności), które pod warunkiem, że są stosowane na rośliny suche, nie powinny powodować poparzenia roślin. Niemniej jednak nawet stosując formy węglanowe, nie zaleca się dawek większych niż 0,5 t CaO/ha. Zatem po zbiorze roślin należy przeprowadzić wapnowanie uzupełniające, gdyż zastosowana dawka jest zdecydowanie zbyt niska, aby podnieść odczyn do optymalnego. Jednocześnie wskazane jest, aby wapnowania nie przeprowadzać w czasie wschodów, tylko gdy już się rośliny przynajmniej częściowo ukształtują, przykładowo w przypadku uprawy rzepaku ozimego pogłównie najlepiej wapnowanie przeprowadzić od fazy 5-6 liści do spoczynku zimowego. Natomiast wapnowanie wczesną wiosną zwykle koliduje z wiosennym nawożeniem azotem, gdyż może prowadzić do strat formy amonowej azotu do atmosfery w postaci amoniaku.

KALENDARZOWY TERMIN APLIKACJI

Pomimo że rozważa się go dopiero na drugim miejscu, jest ściśle związany z terminem agrotechnicznym. Dokonując wyboru tego terminu, należy uwzględnić wszystkie ograniczenia wywołane zarówno przez czynniki agrotechniczne, jak i naturalne, które często uniemożliwiają wykonanie zabiegu w terminie optymalnym. Podstawowymi kryteriami wyznaczenia terminu kalendarzowego są:

  • czas, jakim dysponuje rolnik od zbioru przedplonu do zasiewu rośliny następczej;
  • szybkość działania odkwaszającego nawozu.

W pierwszym przypadku, im dłuższy okres między zbiorem a siewem nowej rośliny, tym lepiej można wykonać zabieg i łatwiej dobrać nawóz. Natomiast szybkość odkwaszania zależy od typu nawozu. Generalnie zmniejsza się ona w następującym kierunku:

tlenkowe > mieszane > kreda ≥ węglanowe > krzemianowe.

Zatem w sytuacji, gdy przykładowo odczyn gleby mieści się w V klasie potrzeb wapnowania, określanych jako "konieczne", a więc pole znajduje się w stanie zakwaszenia niebezpiecznym dla prowadzenia produkcji roślinnej (wymaga natychmiastowego odkwaszenia), preferować należy nawozy szybko działające (tlenkowe), które powinny być zastosowane jak najwcześniej po zbiorze rosnących na tym polu roślin. Podstawowym czynnikiem warunkującym ich stosowanie jest kategoria agronomiczna gleby.

Zgodnie z podstawowymi zasadami wapnowania generalnie nie zaleca się nawozów tlenkowych na gleby o małym kompleksie sorpcyjnym (bardzo lekkie i lekkie). Jednakże w przytoczonej sytuacji, aby glebę szybciej przynajmniej częściowo odkwasić, wskazane jest stosowanie nawozów mieszanych (tlenkowo-węglanowych). W każdym innym przypadku na glebach bardzo lekkich i lekkich, a więc w zakresie potrzeb wapnowania określanym jako "potrzebne" lub "wskazane", najlepiej stosować nawozy wolnodziałające, czyli węglanowe.

W praktyce wybór optymalnego terminu kalendarzowego polega na dokładnym sprecyzowaniu terminu aplikacji nawozów w okresie letnio-jesiennym lub w sytuacji "awaryjnej" - wczesnowiosennym. Dokonując wyboru konkretnego terminu, trzeba pamiętać, że zakwaszenie gleby jest zjawiskiem przestrzennym, zatem proces neutralizacji kwaśnych kationów (H+, Al3+) wymaga dużego kontaktu nawozu z glebą. Tak więc nawóz po zastosowaniu wymaga wymieszania z możliwie największą objętością gleby. Stąd też im wcześniej po zbiorze zastosujemy nawóz wapniowy, tym mamy większe możliwości wymieszania go z glebą, stosując standardowe uprawki pożniwne. Trzeba mieć na uwadze również fakt, że działanie nawozów węglanowych w dużym stopniu zależy od wilgotności gleby i temperatury. Na ogół wzrasta wraz ze spadkiem temperatury i proporcjonalnie do zawartości wody w glebie. Taka sytuacja występuje jesienią. Po zwapnowaniu pola w tym okresie korzystne są opady, gdyż wapno przemieszcza się z wodą w głąb profilu glebowego i w rezultacie reaguje z nim większa objętość gleby. Zatem tę porę roku uważa się za koniec optymalnego terminu kalendarzowego stosowania nawozów wapniowych.

Jednocześnie wapnując pole bezpośrednio przed orką zimową, aby zwiększyć efektywność tego zabiegu, wskazane jest również dodatkowe wymieszanie wapna z glebą, zanim zostanie ona przeprowadzona. W innym przypadku nawóz wapniowy w większości zostanie przemieszczony na dno bruzdy, co sprawi, że jego działanie nie będzie równomierne.

W okresie wiosennym wybór terminu zabiegu jest niezwykle ważny, a nawet kluczowy, szczególnie na stanowiskach z glebami kwaśnymi. Wapnowanie trzeba bowiem przeprowadzić jak najwcześniej, najlepiej na glebę wilgotną, tak aby jak najszybciej rozpoczął się proces odkwaszania. Najkorzystniejszym terminem przeprowadzenia wapnowania jest przedwiośnie, kiedy gleba ulega powolnemu odmarzaniu. Okres ten charakteryzuje się tym, że wcześnie rano gleba jest jeszcze zamarznięta, co umożliwia wykonanie zabiegu wapnowania, który nie niszczy struktury gleby. Następnie w trakcie dnia wierzchnia warstwa gleby rozmarza, a nawóz umieszczony na jej powierzchni powoli wchodzi w reakcję z wodą, rozpoczynając proces powierzchniowego odkwaszania. Po obeschnięciu gleby do stanu, który umożliwia wykonanie zabiegów mechanicznych, wapno należy z nią wymieszać.

Artykuł ukazał się w wydaniu kwietniowym miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.83.123
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!