PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kwaśny problem

Kwaśny problem

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 04-12-2012 11:23

Tagi:

Udział gleb o ograniczonej przydatności rolniczej ze względu na zbyt niski odczyn – pH poniżej 5,5, sięga 50 proc. Lekko kwaśnych jest kolejne 28 proc. To jeden z niewątpliwych powodów niskich plonów i ustawicznej huśtawki zbiorów w latach.



W roku 2003, czyli tuż przed wejściem Polski do Unii Europejskiej (UE), statystyczny rolnik rozsiewał 85kg CaO/ha użytku rolnego (UR). W ubiegłym, już tylko 37kg CaO, czyli mniej o ok. 56 proc. Zatrważający spadek wykorzystania nawozów wapniowych w rolnictwie, nie sprowokował jak dotąd MRiGŻ do jakiejkolwiek konstatacji, nie mówiąc już o podjęciu choćby najskromniejszych działań zmierzających do powstrzymania dalszego spadku ich zużycia. Efekt zaniechania?

Aż 50 proc. UR w Polsce to gleby bardzo kwaśne i kwaśne o pH poniżej 5,5. Aby prawidłowo ocenić jak bardzo jest źle, warto wiedzieć że w Czechach i na Słowacji stanowią one ok. 20 proc., a na Litwie zaledwie 9 proc.

Chcąc zwrócić uwagę gremiów decyzyjnych na pogłębiający się problem zakwaszenia gleb w kraju, Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG), oraz Stowarzyszenie Przemysłu Wapienniczego zorganizowały konferencję „Wapnowanie gleb - wyzwanie dla polskiej gospodarki".
W ocenie dr Piotra Ochali z IUNG w Puławach, gleby gruntów ornych i użytków zielonych Polski wykazują znaczne zakwaszenie wynikające z przebiegu procesów glebotwórczych, oddziaływań antropogenicznych jak i zbyt małego zużycia nawozów wapniowych. Skutki zakwaszenia dotyczą w szczególności gleb o pH poniżej 5,0. Obejmują one obszar ok. 4,8 mln ha. Ich produktywność jest bardzo słaba. Wynika to nie tylko z niskiego odczynu, ale także wywołanego nim całego zespołu czynników.

Gleby te wykazują szereg ujemnych właściwości biologicznych, fizycznych i chemicznych jak ograniczoną aktywność pożytecznych mikroorganizmów (bakterie nitryfikacyjne), podatność na procesy rozmywania i zbijania, zmniejszoną przyswajalność większości składników pokarmowych roślin - zwłaszcza fosforu, potasu i molibdenu. Z najnowszych badan okręgowych stacji chemiczno-rolniczych wynika, że w grupie gleb bardzo kwaśnych (pH poniżej 4,5) ponad 50 proc. gleb charakteryzuje się bardzo niską i niska zawartością przyswajalnego fosforu, a ponad 65 proc. bardzo niską i niską zawartością przyswajalnego potasu. W grupie gleb o odczynie obojętnym tak niską zawartość fosforu wykazuje zaledwie 14 proc. gleb, a potasu ok. 25 proc.

Niskie pH jest też równoznaczne z występowaniem glinu i manganu w stężeniach na tyle wysokich, że szkodzą roślinom uprawnym, a uzyskane z nich produkty również nie są najzdrowsze dla zwierząt i ludzi. Można nawet powiedzieć, że oddziałują szkodliwie, albowiem w warunkach silnego zakwaszenia gleby, rośliny mają skłonność do gromadzenia metali ciężkich - głównie kadmu i ołowiu.
Gleby o pH poniżej 5,0 wykazują ponadto bardzo małą odporność na procesy degeneracyjne: erozję, ubytek zawartości substancji organicznej, a przede wszystkim na dalsze zakwaszanie wynikające z przyczyn antropogenicznych jak kwaśne deszcze zawierające tlenki siarki i azotu oraz amoniak, a także zakwaszające działanie nawozów mineralnych - głównie azotowych.

W ocenie IUNG-u, dla grunty o tak niskim odczynie wymagają natychmiastowego wapnowania rekultywacyjnego zwanego też regeneracyjnym, pozwalającego przywrócić im ich wcześniejszą przydatność rolniczą. Największy udział gruntów ornych o odczynie poniżej pH 5,0 stanowią gleby bardzo lekkie - ponad 47 proc. i lekkie - blisko 31 proc. Natomiast w grupach gleb średnich i ciężkich udział tych gleb wynosi odpowiednio 24 proc. i 14. Z ogólnej powierzchni gleb gruntów ornych ponad 30 proc. tzn. około 3,7 mln ha wymaga wapnowania regeneracyjnego. Na użytkach zielonych zabiegiem tym powinno zostać prawie 40 proc. ich ogólnej powierzchni, tzn. ok. 1,1 mln ha.

Oszacowane przez IUNG zapotrzebowanie na nawozy wapniowe do przeprowadzenia tylko wapnowania rekultywacyjnego wynosi 12,5 mln t CaO. Podana ilość pozwoliłaby podnieść odczyn gleby powyżej pH 5,0 na obszarze 9,6 mln ha gruntów ornych i ok. 3 mln ha użytków zielonych. W ocenie Instytutu jest to plan maksymalny. Zakładając wyłączenie z programu wapnowania części gleb bardzo lekkich i lekkich na gruntach ornych - przeznaczając je na zalesienie, oraz znacznego obszaru użytków zielonych, zapotrzebowanie na nawozy wapniowe w wymiarze minimalnym (absolutnie koniecznym) sięga 8 mln t CaO. Taka ilość nawozów wapniowych powinna zostać rozsiana na pola w ciągu najbliższych 4-6 lat, gdyż procesy zakwaszania mają charakter ciągły, co prowadzi do dalszej degradacji gleb.

Koszty wapnowania gleb, przy średniej cenie t CaO wynoszącej 250 zł, IUNG szacuje na min. 2 mld zł do 3,1 mld zł - przy realizacji programu w wymiarze maksymalnym. To wartość samych nawozów wapniowych. Podane kwoty nie obejmują kosztu transportu i rozsiewu nawozów na pola.
IUNG postuluje, aby wapnowanie gleb nie obciążało w całości - tak jak się to dzieje obecnie, samych rolników. Dotyczy to zwłaszcza gospodarstw małych ulokowanych na glebach lekkich i bardzo lekkich. W obecnych warunkach ekonomicznych, rolnicy użytkujący takie gleby, nie są w stanie podołać wysokim nakładom na ten zabieg. Instytut sugeruje w tej sytuacji równoległe źródło finansowania.

Stan krańcowego zakwaszenia gleb w Polsce, w znacznym stopniu wynika z bezpośredniej działalności rolniczej - stosowanie nawozów azotowych, innych nawozów (sól potasowa, superfosfaty) zakwaszających lub uaktywniających kwasowość gleby. Zatem w ramach programu PROW, należałoby umożliwić dofinansowanie zabiegu wapnowania rekultywacyjnego. Szczególnie dotyczy to tych osi owego programu, które maja na celu zwiększenie konkurencyjności gospodarstw. Bez uregulowania odczynu gleby, trudno się bowiem spodziewać wzrostu konkurencyjności uzyskiwanych produktów. Nie jest także możliwe, aby produkty uzyskiwane z gleb kwaśnych odpowiadały minimalnemu poziomowi jakości.

Na ponad 1/3 powierzchni użytków rolnych nie jest spełniona zasada: zdrowa gleba = zdrowe rośliny = zdrowa żywność = zdrowy człowiek. Gleba jest dobrem ogólnonarodowym i zasobem odnawialnym pod warunkiem jednak, konsekwentnego i na niezbędnym poziomie inwestowania w nią. Taką inwestycją jest wapnowanie.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.161.77.30
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!