PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Nawożenie kukurydzy w monokulturze

Nawożenie kukurydzy w monokulturze

Autor: Witold Szczepaniak

Dodano: 02-03-2012 14:36

Tagi:

Przed sezonem wegetacyjnym warto postawić pytanie, czy bardzo wysokie plony nie przyczyniły się do nadmiernego wyczerpania stanowiska, a jeśli tak to co zrobić aby odbudować żyzność gleby.



Pytanie to jest szczególne zasadne w przypadku uprawy kukurydzy w monokulturze, gdyż plony uzyskiwane w latach poprzednich również można zaliczyć do wysokich. Stąd też należy liczyć się z tym, że w ostatnich latach rośliny pobierały z gleby bardzo duże ilości składników pokarmowych. Tym bardziej, że kukurydza jak powszechnie wiadomo należy do roślin uprawnych charakteryzujących się wysoką produkcją biomasy o dużej koncentracji składników pokarmowych. A do realizacji swojego potencjału plonotwórczego, tj. do uzyskania maksymalnego plonu ziarna w danych warunkach siedliskowych (co często miało miejsce w roku ubiegłym), potrzebuje bezwzględnego pokrycia wysokiego zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Jednakże warto zaznaczyć, że znacząca ilość składników pokarmowych (czasami zdecydowana większość) jest akumulowana w słomie. Stąd też wynoszenie składników z pola w dużym stopniu uzależnione jest od sposobu zagospodarowania słomy, czyli generalnie od tego czy kukurydza jest uprawiana na ziarno czy też na kiszonkę z przeznaczeniem do skarmiania lub biogaz.

W drugim przypadku bardzo ważne jest aby zadbać o to żeby odchody zwierząt (w postaci obornika, gnojowicy) czy też pozostałości pobiogazowe systematycznie wracały na pole. Gdyż w innym przypadku w stosunkowo krótkim czasie możemy doprowadzić do degradacji stanowiska. Natomiast pozostawiając słomę na polu, co standardowo ma miejsce w przypadku uprawy kukurydzy na ziarno warto zaznaczyć, że znaczącą ilość składników (zwłaszcza potasu) rośliny będą miały do dyspozycji już w pierwszym roku po jej przyoraniu. Natomiast sumaryczne wykorzystanie składników pokarmowych ze słomy waha się w szerokim zakresie, dla azotu i magnezu zwykle wynosi 40-60%, dla fosforu 40-50%, a dla potasu może dochodzić aż do 90%.

Zatem w świetle przytoczonych informacji w roku obecnym nawożenie kukurydzy uprawianej w monokulturze należy dokładnie zaplanować. W praktyce przyjmuje się, że racjonalne nawożenie kukurydzy polega przede wszystkim na kontroli działania azotu, tj. głównego składnika plonotwórczego. Kontrola ta z jednej strony sprowadza się do ustalenia optymalnej dawki nawozowej azotu (musi być ona odpowiednio wysoka, tj. dostosowana do wysokości plonu, który zamierzamy uzyskać), a z drugiej do poprawy efektywności jego stosowania. Poprawa efektywności zastosowanego azotu polega głównie na regulacji odczynu gleby i jej zasobności w przyswajalny fosfor i potas, a także na odpowiednim stosowaniu składników drugoplanowych (Mg, S) i mikroelementów (Zn, B). Stąd też przystępując do nawożenia kukurydzy w pierwszej kolejności należy rozpoznać odczyn gleby, gdyż wapnowanie ma zawsze pierwszeństwo przed innymi zabiegami nawozowymi. Wskazane jest, aby gleba przeznaczona pod uprawę kukurydzy charakteryzowała się uregulowanym odczynem w zakresie pH od 5,5-7,0 (im gleba cięższa tym wyższe pH), gdyż tylko przy takim odczynie rośliny mają optymalne warunki wzrostu (struktura), jak i dostępność składników pokarmowych. Odpowiedni odczyn pozwala roślinom na zbudowanie dużego systemu korzeniowego, który umożliwia pobieranie składników pokarmowych z głębszych warstw gleby, a także zwiększa ich odporność na suszę. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że w środowisku kwaśnym nawet bardzo wysokie nawożenie mineralne, nie umożliwia pokrycia potrzeb pokarmowych kukurydzy, gdyż roślina nie jest wstanie efektywnie pobierać składników z gleby.

Poza tym w kwaśnym odczynie bardzo słabo rozwijają się mikroorganizmy glebowe, które są odpowiedzialne za mineralizację substancji organicznej, przykładowo przyoranego obornika, gnojowicy czy słomy. Zatem w takich warunkach ilość składników uwalniających się z nawozów naturalnych (obornik, gnojowica itp.) czy organicznych (słoma) jest nieduża przez co nawożenie tymi nawozami jest zdecydowanie mniej efektywne. Oczywiście regulację odczynu gleby należy przeprowadzić odpowiednio wcześnie (najlepiej po zbiorze rośliny przedplonowej lub nawet przed jej siewem). Natomiast wiosenne wapnowanie gleby pod kukurydzę należy wykonać jak najwcześniej. Pamiętając przy tym, że nawóz wapniowy po zastosowaniu należy dobrze wymieszać z glebą. Poza tym trzeba pamiętać, że zabiegu wapnowania nie należy łączyć z jednoczesnym wywożeniem i przyorywaniem nawozów naturalnych (obornik, gnojowica itp.), a także ze stosowaniem nawozów fosforowych i azotowych zawierających azot w formie amonowej (NH4) ponieważ dochodzi do dużych strat składników pokarmowych.

Między tymi zabiegami wskazana jest przerwa, która powinna trwać przynajmniej 4-6 tygodni. Warto również mieć na uwadze, że im krótszy okres jest od wapnowania do siewu kukurydzy tym bardziej wskazane jest stosowanie wapna węglanowego, które niestety działa wolniej ale przez to jest bardziej „neutralne” od wapna tlenkowego (działa szybciej) i dlatego, gdy jest dobrze wymieszane z glebą nie powoduje strat we wschodach kukurydzy.

Poza regulacją odczynu gleby przed siewem kukurydzy należy w pierwszej kolejności uregulować zasobność gleby w przyswajalny fosfor i potas, a także określić jej potrzeby względem azotu i zastosować pierwszą dawkę tego składnika.

REGULACJA ZASOBNOŚCI GLEBY W PRZYSWAJALNY FOSFOR I POTAS


Jak już wspomniano kukurydza jest rośliną o bardzo wysokich wymaganiach pokarmowych. Szczególnie względem potasu, którego ilościowo powinna pobrać najwięcej ze wszystkich składników. O ile fosfor jest szczególnie ważny w początkowych fazach wzrostu, kiedy to odpowiedzialny jest za rozwój systemu korzeniowego (dobre odżywienie fosforem umożliwia szybki rozwój początkowy roślin), a następnie w fazie kwitnienia. To potas jest ważny przez cały okres wegetacji. Rola tego składnika polega przede wszystkim na kontroli gospodarki wodnej i azotowej rośliny. W wyniku czego rośliny lepiej gospodarują wodą (wzrost odporności na suszę), a także efektywniej pobierają i przetwarzają azot w plon ziarna. Właściwe odżywienie kukurydzy fosforem i potasem zapewnia zatem dobre zawiązywanie i zaziarnienie kolb, a także dostatecznie długi okres nalewania ziarna, co zapewnia wysokie plony.

Dlatego bardzo ważne jest, aby racjonalne nawożenie kukurydzy było ukierunkowane na utrzymanie odpowiedniej zasobności gleby w przyswajalne formy tych składników, gdyż zwykle niedostateczna zasobność gleby w fosfor i potas jest główną przyczyną wystąpienia ich niedoboru. Wskazane jest, aby gleba przed siewem kukurydzy miała co najmniej średnią zasobność w te składniki - najlepiej na pograniczu zasobności średniej i wysokiej. Przy takim poziomie zasobności dawka nawozowa składników powinna kształtować się na poziomie 50-75% potrzeb pokarmowych. Oczywiście dopływ składników ze słomy należy uwzględnić w bilansie. Dobór nawozów jest uzależniony od terminu i techniki ich stosowania. Można stosować zarówno nawozy pojedyncze, jak i wieloskładnikowe. Jednakże warto mieć na uwadze, że kukurydza będąc rośliną ciepłolubną wykazuje dużą wrażliwość na niskie temperatury, co przejawia się zmniejszonym pobieraniem składników pokarmowych, głównie fosforu. Zatem wskazane jest, aby fosfor w nawozach był w formach dobrze rozpuszczalnych, co zapewnia lepszą dostępność fosforu dla roślin w okresach krytycznych.

Poza tym dodatkowe zwiększenie stężenia fosforu w roztworze glebowym można uzyskać stosując nawożenie zlokalizowane, które wykonuje się łącznie z siewem nasion. Szczególnie dobre efekty daje zlokalizowane nawożenie kukurydzy nawozami wieloskładnikowymi, które oprócz fosforu zawierają azot w formie amonowej (N-NH4), która to sprzyja pobieraniu fosforu. Jednocześnie z przeprowadzonych badań wynika, że zlokalizowane stosowanie nawozów pozwala znacznie zwiększyć ich efektywność (nawet do 30%). Stąd też w uprawie kukurydzy powinno być traktowane, jako standardowe.

NAWOŻENIE AZOTEM

Przyjmuje się, że dawka nawozu mineralnego zależy od zapotrzebowania rośliny na azot oraz jego pokrycia przez azot glebowy pochodzący z mineralizacji. Zatem dawkę azotu można wyliczyć posługując się następującym wzorem:

Nn = (P * Pj) - Nmin (0-90 cm)

Nn - dawka nawozowa azotu, kg N/ha,
P - zakładany plon ziarna, t/ha,
Pj - pobranie jednostkowe azotu, kg N/1t ziarna + odpowiednia masa słomy,
Nmin - zawartość azotu mineralnego w glebie w warstwie do 90 cm.

Przykadowo:
P = 10 t/ha ziarna,
Pj = 23 kg N
Nmin = 70 kg N/ha
Nn = (10 * 23) - 50 = 230 - 70 = 160 kg N/ha

Posługując się podanym wzorem należy mieć na uwadze szeroki zakres pobrania jednostkowego, które w zależności od warunków może kształtować się w zakresie od 20-30 kg N/1t ziarna + odpowiednia masa słomy. W praktyce niższe wartości pobrania przyjmuje się na glebach żyznych, które gwarantują dobre zaopatrzenie kukurydzy w azot i inne składniki pokarmowe. Ponadto, gdy oznaczamy azot mineralny w glebie przed siewem kukurydzy w stanowiskach żyznych (bogatych w azot organiczny) oznaczoną zawartość można przemnożyć razy współczynnik 1,5, gdyż największe tempo uwalniania tego składnika zwykle występuje od czerwca do sierpnia (pod warunkiem, że jest ciepło i umiarkowanie wilgotno), tj. w miesiącach największego zapotrzebowania kukurydzy. W sytuacji, gdy nie oznaczamy azotu mineralnego w glebie jego zawartość należy oszacować. Przy czym szacując ilość azotu, jaką kukurydza będzie miała do dyspozycji z gleby trzeba mieć na uwadze fakt, że wahania ilości tego składnika w glebie są stosunkowo duże, gdyż zależą zarówno od wielkości „zapasów", szybkości ich rozkładu, jak i ilości opadów (nadmiar skutkuje wymywaniem azotu poza system korzeniowy roślin).

Przyjmuje się, że zawartość azotu mineralnego przed siewem kukurydzy zwykle waha się od 30 do 100 kg N/ha. Wyższe wartości dotyczą przede wszystkim stanowisk po przedplonach liściastych, które były uprawiane na dobrych stanowiskach, a także w przypadku, gdy kukurydzę uprawiamy na oborniku lub jesienią została zastosowana gnojowica. Natomiast niższe przeciętnych stanowisk po zbożach. Racjonalne nawożenie kukurydzy azotem poza ustaleniem dawki wymaga właściwego doboru nawozu oraz terminu jego zastosowania. Standardowo zaleca się stosowanie dawek dzielonych, tj. 50-70% dawki przedsiewnie (im gleba lżejsza tym mniej) i pozostałą część pogłównie, najpóźniej do fazy 4-6 liścia. Ważne jest, aby zabieg pogłówny nie był spóźniony, gdyż intensywne pobieranie składników pokarmowych przez kukurydzę rozpoczyna się od fazy 6-8 liści i trwa do końca kwitnienia. Zatem wskazane jest, aby od tej fazy rośliny miały do dyspozycji w glebie znaczne ilości dostępnych składników pokarmowych (w tym azotu). Dobór nawozu powinien przede wszystkim uwzględniać cenę za czysty składnik i składniki towarzyszące, gdyż kukurydza nie jest szczególnie wymagająca co do formy tego składnika. Należy jedynie uważać, aby na krótko przed siewem kukurydzy nie stosować zbyt wysokich dawek azotu w formie amonowej (NH4), gdyż forma ta szczególnie w środowisku zasadowym łatwo przechodzi w amoniak (NH3), co z jednej strony prowadzi do strat tego składnika z gleby, a z drugiej może prowadzić do zakłócenia wschodów.  

BILANSOWANIE AZOTU SKŁADNIKAMI DRUGOPLANOWYMI

Pomimo, że z tabeli 1 wynika, że kukurydza jest stosunkowo mało wymagająca względem magnezu i siarki (pobranie tych składników jest ilościowo najmniejsze ze wszystkich podstawowych makroelementów) to opracowując nawożenie tej rośliny nie można zapominać o tych składnikach. Ponieważ efektywne nawożenie azotem, tj. pobranie azotu z gleby i przetworzenie w plon ziarna jest możliwe tylko przy dobrym odżywieniu kukurydzy magnezem i siarką. W praktyce przyjmuje się, że przed uprawą kukurydzy gleba powinna charakteryzować się średnią zasobnością gleby w przyswajalny magnez. W takiej sytuacji przy braku nawożenia naturalnego i organicznego należy zastosować nawożenie tym składnikiem w wysokości 25-75% potrzeb pokarmowych (im wyższa zawartość magnezu w tej klasie zasobności tym mniejsze nawożenie). Natomiast siarką w przeciętnych warunkach glebowych bez nawożenia naturalnego i organicznego należy nawozić w wysokości około 1/5-1/6 dawki azotu. Przykładowo, gdy nawożenie azotem wynosi 160 kg N/ha to dawka powinna kształtować się w zakresie 27-32 kg S/ha.

PROFILAKTYCZNE STOSOWANIE MIKROELEMENTÓW

Najważniejszym mikroelementem w uprawie kukurydzy jest cynk, następnie bor, miedź i mangan, a najmniej ważnym molibden. Dlatego w praktyce roślina ta wymaga przede wszystkim nawożenia cynkiem.  Tym bardziej, że jak już wspomniano wymaga również wysokiego nawożenia fosforem, a składnik ten znacząco ogranicza dostępność cynku z gleby. Cynk można zastosować w kukurydzy na wiele sposobów, tj. doglebowo w nawozach stałych (przykładowo w nawozach wieloskładnikowych wzbogaconych w ten składnik), doglebowo w postaci oprysku, a także dolistnie. Ważne jest jednak, aby przedsiewnie i w początkowych fazach wzrostu (do fazy 3-4 liścia) składnik ten stosować w formie tlenku cynku lub siarczanu cynku. Natomiast w późniejszych fazach rozwojowych (6-9 liści kukurydzy) należy stosować nawozy o szybkim działaniu, np. zawierające cynk w formie chelatu.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • marek 2017-09-29 22:25:21
    Gnojowica/poferment z biogazowni,
    Mocznik,
    Fosforan amonu,
    Sól potasowa,
    Nawóz doglebowy mikroelementowy
    I I przyszłego roku sierczan magnezu (kizeryt lub karaz 25-50)
  • dagoo 2017-07-10 16:38:40
    Czym nawozicie? Co sie najlepiej sprawdza?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 23.20.7.34
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!