Mając wolny wybór, nie obciążony ceną jednostkową składnika, trzeba ująć szereg czynników, w tym, jako pierwszoplanowy, dawkę azotu, następnie gatunek oraz stan łanu/plantacji w okresie wiosennego ruszenia wegetacji.

Dawka azotu

Obecnie nie da się poprawnie ustalić dawki azotu, czyni to tylko ułamek rolników, bez wiedzy o zasobach składnika w glebie. W grupie roślin ozimych analizę zawartości azotu mineralnego w glebie wykonuje się zimą, co nie zawsze jest możliwe, lecz jest konieczne. W rzepaku i zbożach pomiar zawartości azotu w formie amonowej (N-NH4) i azotanowej (N-NO3) przeprowadza się do głębokości 90 cm, w interwałach co 30 cm. Taki tok postępowania eliminuje gdybanie na temat dawki azotu czy nawozu zależnie od kategorii agronomicznej gleby. Rolnik dysponuje konkretną wartością liczbową, którą wstawia do jednego z poniższych równań: 1. Zapotrzebowanie brutto łanu/plantacji na azot - PPN: PPN = P Nj [1] 2. Rzepak ozimy (dawka całkowita): DN = PPN - Nmin [2] 3. Pszenica konsumpcyjna (dawka I): DN = 0,5 PPN - Nmin [3] 4. Zboża paszowe (dawka I): DN = 0,66 PPN - Nmin [4] gdzie: P - plon nasion/ziarna, t ha-1, Nj - akumulacja jednostkowa azotu, kg N t-1 nasion/ ziarna, DN - dawka nawozowa azotu, kg N ha-1, Nmin - zawartość azotu mineralnego w glebie w warstwie 0-90 cm, kg N ha-1.

Przykład 1. Obliczanie pierwszej dawki azotu w rzepaku Dane: P = 4 t ha-1, Nj = 56 kg N t-1, Nmin = 60 kg N ha-1.

Obliczenia: PPN = 4 56 = 224 à DN = 224 - 60 = 164 kg N ha-1 I dawka = 0,66 DN = 0,66 164 = 108 kg N ha-1.

Przykład 2. Obliczanie pierwszej dawki azotu w pszenicy konsumpcyjnej: Dane: P = 8 t ha-1, Nj = 30 kg N t-1, Nmin = 60 kg N ha-1.

Obliczenia: PPN = 8 30 = 240 I dawka = (0,50 240) - 60 = 120- 60 = 60 kg N ha-1.

Przykład 3. Obliczanie pierwszej dawki azotu w pszenżycie: Dane: P = 8 t ha-1, Nj = 24 kg N t-1, Nmin = 60 kg N ha-1; Obliczenia: PPN = 8 24 = 192 kg N ha-1; I dawka = (0,66 192) - 60 = 127- 60 = 67 kg N ha-1.

W rzepaku dawkę całkowitą azotu w układzie 2/3 do 1/3 dzielimy tylko wówczas, gdy termin stosowania jest wczesny, przypadający na 3 dekadę lutego czy też przełom lutego/ marca. Od drugiej dekady marca stosujemy pełną dawkę nawozową azotu.