Nawożenie jest jednym z podstawowych czynników, które wpływają na właściwości fizykochemiczne i biologiczne gleby. Nieumiejętne stosowanie nawozów prowadzi do obniżenia jej produktywności ze względu na zachwianie równowagi jonowej. Nawozy wpływają także na liczebność oraz skład gatunkowy mikroorganizmów zasiedlających glebę. Mogą się zatem przyczynić do wzrostu występowania patogenów i wpływać na zdrowotność roślin. Właśnie to zagadnienie, w kontekście stosowania nawozów naturalnych, zainteresowało naukowców Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego z Olsztyna. Wyniki swoich dociekań opublikowali w kwartalniku „Postępy w Ochronie Roślin” nr 2 z 2015 r. Celem badań prowadzonych pod kierownictwem prof. Tomasza Kurowskiego było porównanie wpływu nawożenia gnojowicą i obornikiem na stan fitosanitarny upraw dwóch gatunków zbóż: pszenicy ozimej i jęczmienia jarego, a także ustalenie składu gatunkowego grzybów zasiedlających porażone korzenie i podstawy źdźbeł.

Z wcześniej wykonanych badań wiadomo, że zastosowanie azotu mineralnego (szczególnie w wysokich dawkach) zmniejsza odporność zbóż na patogeny. Jednocześnie pierwiastek ten działa stymulująco na aktywność mikroorganizmów i ich rozwój, m.in. powodując wzmożone wytwarzanie zarodników.

Z kolei wprowadzenie do gleby obornika wpływa drogą pośrednią na zmniejszenie presji ze strony grzybów patogenicznych. Po zastosowaniu go gleby ciężkie stają się bardziej przepuszczalne, a gleby piaszczyste lepiej magazynują wodę. Zmiana stosunków powietrzno-wodnych sprzyja rozwojowi organizmów antagonistycznych w stosunku do grzybów patogenicznych zbóż. Tym samym pomaga on utrzymać korzystny bilans mikroorganizmów glebowych, co sprawia, że gleba jest „zdrowa” dla roślin.

METODYKA DOŚWIADCZENIA

Doświadczenie zostało założone na glebie piaszczystej zaliczanej do kompleksu żytniego dobrego. Spośród nawozów naturalnych wykorzystano w nim gnojowicę świńską i obornik. Na połowie poletek zastosowano mineralne nawożenie fosforowo-potasowe. Kontrole stanowiło pole nienawożone. Nawozy zarówno mineralne, jak i organiczne wprowadzano do gleby 2-3 dni przed siewem roślin. Obiekty doświadczalne:

I - bez nawożenia (kontrola),

II - gnojowica (37 t/ha),

III - gnojowica (37 t/ha) + PK (40 + 60 kg/ha),

IV - gnojowica (66 t/ha),

V - gnojowica (66 t/ha) + PK (40 + 60 kg/ha),