PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Nawozy naturalne późną jesienią

Nawozy naturalne późną jesienią Późnojesienne stosowanie nawozów naturalnych jest zdecydowanie lepsze (listopad) niż wiosenne, lecz gorsze niż wczesnojesienne (wrzesień). Fot. M. Tyszka

Autor: Małgorzata Tyszka

Dodano: 14-11-2015 07:48

Tagi:

Nawozy naturalne można stosować do 30 listopada. Czy aplikacja pod koniec tego terminu jest wskazana? Okazuje się, że jej skuteczność zależy od warunków pogodowych.



Późnojesienne stosowanie nawozów naturalnych jest zdecydowanie lepsze (listopad) niż wiosenne, lecz gorsze niż wczesnojesienne (wrzesień). Obarczone jest bowiem ryzykiem wymywania składników mineralnych - przede wszystkim azotu i fosforu, z gleby. Jednak rolnicy ze względu na późno schodzące z pola przedplony, niejednokrotnie zmuszeni są aplikować nawozy późną jesienią.

Prof. Witold Grzebisz z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu podczas rozmowy z nami podkreślił, że zastosowane w listopadzie nawozy naturalne - zwłaszcza obornik, przy obecnych ciepłych i długich jesieniach podlegają procesowi mineralizacji. Wiosną następuje jego wznowienie, a w miarę wzrostu temperatur tempo mineralizacji ulega znacznemu przyspieszeniu. Pierwszym produktem azotowym rozkładu jest amoniak, który po transformacji w formę amonową pozostaje w glebie. Tym samym jest on łatwo dostępny dla roślin jarych.

Stosowanie gnojowicy, która zawiera nawet 60 proc. azotu w formie amonowej, wymaga dobrego przykrycia. W tym przypadku w warunkach ciepłej i mokrej zimy część azotu ulegnie utlenieniu do formy azotanowej i zostanie przemieszczona w głębsze warstwy gleby. W tym roku z powodu znacznego obniżenia się poziomu wody gruntowej, niebezpieczeństwo wymywania azotanów z nawozów naturalnych późno aplikowanych jest małe.

ZASADY APLIKACJI

Jest szereg zasad, które trzeba przestrzegać korzystając z nawozów naturalnych. Pierwszą i najważniejszą jest termin ich stosowania. Zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu jest to okres pomiędzy 1 marca a 30 listopada.

Nie można też:

stosować nawozów naturalnych na glebach zalanych wodą, przykrytych śniegiem oraz zamarzniętych do głębokości 30 cm;

nawozów płynnych nie zaleca się aplikować na stokach niepokrytych roślinnością, o nachyleniu powyżej 10 proc.;

aplikować płynnych nawozów naturalnych podczas wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi;

w odległości mniejszej niż 20 m od stref ochrony źródeł i ujęć wody, brzegu zbiorników, cieków wodnych i kąpielisk;

gnojówka i gnojowica nie mogą być stosowane tam, gdzie poziom wody podziemnej występuje powyżej 120 cm.

Warto pamiętać, że nawozy naturalne dobrze jest stosować podczas dni pochmurnych i bezwietrznych. Zaleca się też najpóźniej na drugi dzień od aplikacji przykryć je glebą. Na glebach ciężkich obornik trzeba przyorać na głębokość ok. 15 cm, na lekkich głębiej. W ten sposób zwiększa się tempo jego rozkładu w bardziej wilgotnej warstwie gleby. Generalnie w listopadzie poleca się aplikować nawozy naturalne na glebach ciężkich i zwięzłych. Późna jesień to też dobry termin na stosowanie obornika na użytkach zielonych - oczywiście, w tym wypadku tylko pogłównie. Aplikacja taka poprawia zimotrwałość traw, zwłaszcza w okresie bezśnieżnych zim. Wpływa jednak również na poprawę bilansu wody w glebie, zapobiegając skutkom suszy podczas okresu wegetacyjnego.

Średnio w tonie obornika znajduje się: 5 kg azotu, 3 kg fosforu, 6-7 kg potasu, 5 kg wapnia, 2 kg magnezu, oraz 5 g boru, 5 g miedzi, 640 g manganu, 350 g cynku, 0,4 g molibdenu i 0,3 g kobaltu.

Skład chemiczny gnojowicy zależy od wielu czynników, w tym od stopnia rozcieńczenia wodą. Przeciętna gnojowica bydlęca zawiera w m3: 3,5 kg azotu, ok. 2 kg fosforu, ok. 4 kg potasu, 2 kg wapnia i 0,8 kg magnezu, a gnojowica od świń: 5,5 kg N; 4,4 kg P2O5; 2,8 kg K2O i 3,8 kg CaO i 0,8 kg MgO.

Dobrze przechowywana gnojówka jest nawozem azotowo-potasowym. Gnojówka bydlęca w m3 średnio zawiera ponad 2,5 kg azotu, ok. 0,1 kg fosforu, 7 kg potasu i 0,25 kg wapnia, a gnojówka od świń: 1,2 kg N, 0,2 kg P2O5, 2,3 kg K2O i 0,28 kg CaO. Stosując gnojówkę należy pamiętać o dodatkowym nawożeniu fosforem. Około 90 proc. azotu w gnojówce występuje w formie amonowej, dlatego jest on łatwo pobierany przez rośliny.

Efekt nawozowy stosowania obornika jest rozłożony w czasie. W pierwszym roku rośliny pobierają 40 proc. azotu, a w 2 i 3 po ok. 15 proc. Fosfor zawarty w oborniku rośliny wykorzystują w 1 roku w 15-25 proc., a w dwóch kolejnych po ok. 5 proc. Najlepiej wykorzystywanym makroelementem jest potas. W 1 roku rośliny pobierają 50-60 proc. jego całkowitej ilości w oborniku. W kolejnym 15 proc., a w 3 roku 5 proc.

Zgodnie z zaleceniami Dobrej Praktyki Rolniczej dawka nawozu naturalnego (obornik, gnojówka i gnojowica) na ha użytków rolnych w ciągu roku nie może przekroczyć 170 kg N/ha. Co to oznacza w praktyce? Zakładając, że obornik o suchej masie do 25 proc. zawiera ok. 0,5 proc. azotu, jego dawka nie może przekraczać 30-33 t/ha. W przypadku gnojowicy 170 kg azotu równe jest ok. 40 m3, a gnojówki - 45 m3. Wracając do obornika, należy pamiętać, że wykorzystanie N w pierwszym roku po zastosowaniu tego nawozu wynosi ok. 40 proc., zatem do dyspozycji roślin jest ok. 60 kg N/ha. Tę ilość azotu trzeba uwzględnić w planach nawożenia.

Nawozy naturalne zalecane są przede wszystkim pod rośliny odznaczające się długim okresem wegetacyjnym, ponieważ najlepiej wykorzystują zawarte w nich składniki pokarmowe, zwłaszcza azot. Obornik najbardziej nadaje się pod kukurydzę (zalecana dawka 25-30 t/ha), burak cukrowy (maksymalnie 35 t/ ha), ziemniak (20-30 t/ha).

Poza funkcją nawozową, obornik odgrywa ogromną rolę w procesie odnawiania zasobów próchnicy glebowej. Ze względu na swoje unikalne cechy, jest on nieodzownym czynnikiem decydującym o żyzności gleb.

Decyduje ona o właściwościach fizycznych gleb wywierając dodatni wpływ na powstawanie korzystnych stosunków wodno-powietrznych i termicznych. W glebach piaszczystych próchnica działając wraz z wydzielinami śluzowymi drobnoustrojów jako lepiszcze strukturotwórcze, zwiększa ich zwięzłość. Odwrotnie zaś działa na glebach o ciężkim składzie granulometrycznym. Ponadto na glebach lekkich pod wpływem próchnicy zmniejsza się przemieszczanie cząstek drobnych do dolnych części profilów glebowych. Substancję organiczną gleby charakteryzuje wysoka pojemność wodna, gdyż w stosunku do swojej masy może ona zatrzymać 3-5-krotnie więcej wody. Próchnica ma również wpływ na barwę gleby (zabarwienie od szarego do czarnego) - ciemna barwa powoduje silniejsze i szybsze nagrzewanie się gleb oraz zwiększa odporność na erozję. Humus charakteryzuje się niższą gęstością właściwą niż materiał mineralny gleby, co prowadzi do wzrostu jej porowatości.

Obornik wpływa także na właściwości fizykochemiczne i chemiczne gleb. Powstała z niego próchnica zwiększa ich zdolności sorpcyjne, przy czym wykazuje od 2 do 30 razy większą pojemność sorpcyjną niż koloidy mineralne. Dzięki zdolności sorpcyjnej substancje próchnicze regulują stężenie roztworów glebowych. Ponadto mają także właściwości buforowe w zakresie słabo kwaśnym, obojętnym i zasadowym, co prowadzi do utrzymania stałego odczynu gleb. Próchnica wpływa pozytywnie na przyswajalność mikroelementów przez rośliny, jest źródłem związków azotu, fosforu i siarki powstających w procesie mineralizacji oraz istotnie wpływa na wiązanie pestycydów, obniżając ich fitotoksyczność, migrację i ulatnianie. Oprócz tego ma zdolność do trwałego wiązania metali ciężkich przez co zmniejsza się ich pobieranie przez rośliny.

Zastosowanie obornika wpływa wreszcie na właściwości biologiczne gleb. Powstałe na drodze jego humifikacji substancje próchniczne, są regulatorem liczebności bakterii i grzybów w glebie, ponieważ stanowią podstawowe źródło azotu i węgla oraz energii dla mikroorganizmów. Związki próchniczne zwiększają także uruchamianie mineralnych składników pokarmowych roślin ze skał macierzystych lub mineralnej części masy glebowej, poprzez swój wpływ na procesy wietrzenia. Gleby bogate w substancje humusowe odznaczają się wyższą aktywnością biologiczną - występujące w nich populacje mikroorganizmów są liczniejsze, bardziej czynne i ustabilizowane w swoim składzie gatunkowym. Substancje próchnicze pozytywnie wpływają na nitryfikację wprowadzonego do gleby azotu amonowego i związków azotowych samej gleby, oraz zmniejszają znacząco straty tego składnika. Fizjologicznie aktywne związki próchnicze mają duży wpływ stymulacyjny w procesach oddychania, aktywności enzymatycznej oraz fotosyntezie roślin wyższych. Wprowadzona do gleby w postaci obornika substancja organiczna ma właściwości przeciwdziałające występowaniu chorób niektórych roślin uprawnych - silnie mnożące się w tych warunkach organizmy saprofityczne są antagonistami fitopatogenów.

Rolnik, decydując się na stosowanie nawozów naturalnych - obornika, gnojówki czy gnojowicy - musi pamiętać, że nieodpowiednie ich dawki (zwłaszcza nadmierne) nie są uzasadnione ekonomicznie, ale przede wszystkim ekologicznie. Konkretnie chodzi o fakt wymywania składników pokarmowych w głąb profilu glebowego. Dzieje się tak przeważnie z azotem i fosforem.

Pierwiastki niewykorzystane przez rośliny, stanowią zagrożenie dla wód gruntowych i powierzchniowych. Ma to szczególne znaczenie w wypadku ciepłej i wilgotnej zimy - wtedy straty pierwiastków mogą być znaczne.

 

Artykuł pochodzi z numeru 11/2015 miesięcznika Farmer

Zamów prenumeratę

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.160.105
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!