PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Nie tylko fosfor i potas

Nie tylko fosfor i potas

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 11-10-2014 10:01

Wstępem do jesiennego nawożenia fosforowo-potasowego powinno być wcześniejsze wprowadzenie do gleby wapnia.



Duża część rolników nawozi swoje pola, opierając się na wynikach badań gleb przeprowadzonych przez Stację Chemiczno-Rolniczą. Niemniej jest też grono osób, które nawożą w "ciemno" (na oko). Wcześniej czy później prowadzi to do sytuacji skrajnych, a więc występowania deficytu składników - szczególnie wapnia. Efektem jest spadek plonów, wzrost kosztów produkcji oraz degradacja gleby. Aktualnie 28 proc. gleb użytkowanych rolniczo wykazuje odczyn bardzo kwaśny (pH poniżej 4,5). Gleby kwaśne i bardzo kwaśne stanowią łącznie 59 proc. użytków rolnych.

Przyczyną utrzymywania się silnego zakwaszenia na tak dużej powierzchni są straty wapnia z gleby. Według badań IUNG, roczny ubytek tego pierwiastka z ha użytków rolnych sięga ok. 140 kg CaO. Przy obecnym poziomie zużycia nawozów wapniowych - poniżej 40 kg CaO/ha - straty te nie są w najmniejszym stopniu równoważone.

Utrzymywanie gleb w stanie niskiego pH (bardzo kwaśnych) prowadzi do ich chemicznej degradacji polegającej na wzroście stężenia toksycznego dla roślin glinu i manganu oraz uwalniania się metali ciężkich, głównie kadmu, cynku, ołowiu i niklu, przy jednoczesnym zubożeniu gleby w magnez dostępny dla roślin.

Odczyn gleby decyduje też o zachowaniu (bądź utracie) fizycznych właściwości gleby, jak np. jej struktura, pojemność wodna, pojemność cieplna. Jego wartość warunkuje także życie biologiczne gleby - skład i liczebność mikroorganizmów w niej bytujących.

Kwasowość gleby w bardzo istotny sposób wpływa na dostępność składników pokarmowych dla roślin. W warunkach niskiego pH, najpowszechniej występującymi pierwiastkami w roztworze glebowym są żelazo i cynk. Brakuje natomiast głównie jonów wapnia i potasu. Na glebach bardzo kwaśnych obserwujemy najczęściej zahamowanie wzrostu, redukcję wielkości blaszek liściowych, słabe wiązanie nasion oraz niedorastanie ich do charakterystycznej wielkości. Zmiany te spowodowane są przede wszystkim zahamowaniem wzrostu systemu korzeniowego, ograniczeniem pobierania wielu składników mineralnych - zwłaszcza fosforu, wapnia, magnezu, molibdenu - niezbędnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin. Gleby kwaśne są też ubogie w dostępny dla roślin bor, co w przypadku takich gatunków jak rzepak, burak cukrowy, ma bardzo negatywny wpływ na wielkość plonu.

Do odkwaszania gleb służą nawozy wapniowe popularnie nazywane wapnami. W zależności od sposobu przerobu (najczęściej są to skały wapienne lub wapniowo-magnezowe) nawozy te występują w formie węglanowej lub tlenkowej. Forma nawozu jest jednym z ważniejszych czynników decydujących o efektywności wapnowania, a zatem o szybkości odkwaszania gleby. Decydującą rolę w tym zakresie odgrywa ich rozpuszczalność w wodzie. Znacznie łatwiej od węglanu wapnia rozpuszcza się w wodzie tlenek. Jego bardzo wysoka reaktywność (rozpuszczalność), a także duża aktywność chemiczna - po uwodnieniu powstaje Ca(OH)2, czyli wodorotlenek wapnia - sprawiają że jest szczególnie przydatny do stosowania na glebach ciężkich, gliniastych. Zastosowane na glebach lżejszych mogą przejściowo zmniejszyć dostępność wody (tlenek wapnia jest bardzo higroskopijny) i dostępność składników pokarmowych. Dlatego gleby te powinno się odkwaszać przy użyciu wapna węglanowego.

O szybkości działania wapna węglanowego decyduje również jego postać fizyczna (ziarnistość), pochodzenie geologiczne i sposób otrzymywania. Im ziarnistość mniejsza, a złoże młodsze geologicznie, tym wyższa rozpuszczalność i szybsze działanie w glebie. Przykładem jest kreda nawozowa. W przeciwieństwie do dolomitu czy skały wapiennej, które mają skrystalizowaną strukturę, kreda ma postać amorficzną. Jest tak miękka, że jej reaktywność, czyli zdolność rozpuszczania w wodzie, mierzona w skali 1 do 100 proc., wynosi 98-99. Nie oznacza to, że należy unikać stosowania mielonej skały wapiennej czy dolomitu. Ich rozpuszczalność jest mniejsza (dolomit ok. 25 proc., skała wapienna ok. 50 proc.), ale zawierają więcej wapnia w przeliczeniu na CaO niż kreda, stąd są równie cennym źródłem tego pierwiastka. Cecha sukcesywnego (rozłożonego w czasie) przechodzenia do roztworu glebowego jest szczególnie przydatna w sytuacji wapnowania zachowawczego, zmierzającego do utrzymania dotychczasowego poziomu kwasowości gleby.

Rodzaj oferowanego nawozu wapniowego najprościej rozpoznać po oznaczonej cyfrowo jego odmianie (szczegóły w tabeli):

- odmiana 01 do 05 - to nawozy z przerobu skał wapiennych, w formie tlenkowej i węglanowej, zawierające od 80 proc. CaO (odmiana 01) do 40 proc. CaO (odmiana 05);

- odmiana 06 do 09 - są nawozami z produkcji ubocznej, w których wapń występuje w formie tlenkowej i/lub węglanowej, zawierające od 35 proc. CaO (odmiana 06) do 20 proc. CaO (odmiana 09);

- odmiana 06a do 09a - to kopalina, w której wapń występuje zawsze w formie CaCO3 (węglanowej), zawierająca od 35 proc. CaO (odmiana 06a) do 20 proc. CaO (odmiana 09a).

Najwłaściwszym terminem do przeprowadzenia wapnowania jest okres po żniwach. Wysiew na ścierniska pozwala na wymieszanie nawozu z glebą w czasie wykonywania podorywki, orki siewnej lub przedzimowej. Stosowanie wapna w zespole uprawek przedsiewnych jest też dopuszczalne i na pewno da zdecydowane efekty ekonomiczne na glebach zakwaszonych. W terminie tym zaleca się wapnowanie mniejszymi dawkami.

Przyjmuje się, że korekty odczynu powinno się dokonywać co 3-5 lat. Gleby lekkie, ze względu na mniejszy kompleks sorpcyjny, wapnujemy częściej - mniejszymi dawkami, natomiast gleby ciężkie rzadziej - dawkami większymi. Jednocześnie bardzo ważne jest, aby nie dopuszczać do zbyt dużego spadku odczynu gleby. Gleby lekkie należy wapnować, gdy odczyn zbliży się do pH 5,0, średnie przy pH 5,5, a ciężkie przy pH 6,0.

Wapniowanie gleb jest procesem długotrwałym i musi być odpowiednio zaplanowane w płodozmianie. Rozsiew wapna powinien uwzględniać gatunek rośliny uprawnej (dokładniej mówiąc jego wrażliwość na niskie pH gleby) i termin stosowania nawozów organicznych. Przy uprawie roślin bardzo wrażliwych i wrażliwych na zakwaszenie gleby, wapnowanie należy stosować z co najmniej rocznym wyprzedzeniem, jak również w roku poprzedzającym lub następującym po zastosowaniu obornika.

Pod względem wrażliwości na odczyn gleby, rośliny można podzielić na trzy grupy. Pierwszą tworzą gatunki wrażliwe na zakwaszenie, jak np. burak cukrowy, pszenica, jęczmień, koniczyna, lucerna, bobik,

rzepak. Wymagają one gleb o pH od 6,5 do 7,2. Grupa druga to ziemniak, owies, żyto, pszenżyto, łubiny (biały i niebieski) wymagające gleb o pH od 5,5 do 6,5. Do trzeciej zaliczamy te rośliny, które w niewielkim stopniu reagują na zakwaszenie gleb (pH poniżej 5,5), a nawet dobrze się w tych warunkach rozwijają - łubin żółty, seradela.

Gleby silnie zakwaszone są najczęściej ubogie w magnez. Dlatego wskazane jest równoległe uzupełnianie magnezu, stosując wapna magnezowe. W pierwszej kolejności należy zastosować wapno magnezowe na bardzo kwaśnych i bardzo lekkich glebach, na których stwierdza się również bardzo niską zawartość przyswajalnego magnezu. Jeżeli na glebach przy lekko kwaśnym lub obojętnym odczynie stwierdza się bardzo niską i niską zawartość magnezu, to nawet przy braku objawów niedoboru tego składnika na roślinach wskazane jest zastosowanie nawozu magnezowego. W takich przypadkach magnez może być również wprowadzony do gleby w formie nawozów bezwapniowych - siarczan magnezu. Dawka magnezu w nawozach bezwapniowych powinna wynosić 30-40 kg MgO/ha pod uprawianą roślinę, lub 80-100 kg MgO/ha dla zabezpieczenia zasobności gleby w magnez na okres 2-4 lat.

Podobnie jak w wypadku nawozów wapniowych, także te wapniowo-magnezowe uszeregowane są w typy i odmiany (tabela). W ich wypadku pod oznaczeniem cyfrowym odmiany kryją się następujące informacje:

- odmiana 01 do 02 - to nawozy z przerobu skał wapienno-magnezowych w oparciu o proces prażenia, pozwalający na uzyskanie wysokoprocentowych form tlenkowych wapnia i magnezu. Produkt finalny zawiera także postaci węglanowe tych pierwiastków, a min. ilość CaO + MgO wynosi 75 proc. (odmiana 01), lub 60 proc. - odmiana 02;

- odmiana 03 do 07 - pochodzą również z przerobu skał, lecz udział form tlenkowych wapnia i magnezu jest niższy. Całkowita zawartość CaO + MgO waha się od 50 proc. (odmiana 03) do 40 proc. w odmianie 09.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (9)

  • . 2014-10-12 20:51:00
    @red przeczytaj uważnie co napisałeś. Bardzo trafnie scharakteryzowałeś siebie
  • red 2014-10-12 20:39:42
    lepsze belkotanie niz skowyt a jak widze pisza tu same lemingi które nie maja pojecia o wapnowaniu tylko przeczytaja cos i hura wszyscy , jestescie manipulowani bo głupi chłop wszystko przetrawi . Na swojej wiosce pewnie nie macie nic do powiedzenia i jestescie posmiewiskiem dlatego tu ratujecie swoje ego
  • . 2014-10-12 16:56:34
    @red może nie pij już więcej, bo bełkoczesz .
  • rol-nick 2014-10-12 16:10:34
    a ja sieję kredę mieloną z okolic Białej Podlaskiej i nie narzekam i kilka lat na wzrost pH nie czekam
  • Lubelak 2014-10-11 21:38:36
    Dlatego najlepiej stosowac wapna magnezowe z certyfikatem kupione w hurtowniach badz innych skladach np DOLOCORN lub OXYFERTIL i nie wychodzi to tak drogo stosuje je od 3 lat i jestem bardzo zadowolony Pozdrawiam
  • red 2014-10-11 20:56:57
    Jarki to chyba Ty czytasz pierwszy artykuł o wapnowaniu , i ciemnemu chłopu wszystko wmówia a ten jeszcze pochwali , co rok pisza to samo??? a Wy co rok komentujecie a Ty Z popraktykuj ale co innego bo od praktyk jest kto inny a Ty rób swoje oki?? a z tym działaniem to jest tak , jak dotkniesz punk g to działa od razu a inne punkty znacznie wolniej , a najbardziej uniwersalnym nawozem jest wapno weglanowe i lepszego nie wymyslono jeszcze a jesli chcecie sprawdzic działanie wapna to nie trzeba czekac wieki i praktykowac!! ale nie powiem wam co trzeba zrobic , a jest jeden sposób niezawodny , zreszta na wapnach bardzo oszukuja i wiecej jest kamienia mielonego niz wapna wiec kazdy rolnik powinien wiedziec jak nie dac sie zrobic w konia a nie udawac madrego na forum i czekac na wzrost tylko czego Z?? kobiety zawsze czekaja na wzrost jednego , ale samotne na co maja czekac?? na wzrost libido chyba , skonczyłem to ja red potwór z bagien mazurskich ps Z miekkie pewnie nie podziała ale twarde juz pewnie działa tak???
  • z.. 2014-10-11 20:29:09
    ...praktykuję :) formę pośrednia :) na jedno pole równolegle wapno "miękkie" i wapno " twardsze"..jedno działa już drugie za chwilę...przynajmniej mam taką nadzieję ...bo kto to wie......na prawdę...:)...pH jest przyzwoite ...ale ciągle sypię ...
    ...zastanowiło mnie to stwierdzenie, ze wzrasta poziom metali ciężkich ....? Eureka.....muszę jeszcze raz zbadać to niby niedawno mierzone pH...bo wzrósł mi poziom ...metali ciężkich (spoko ...jest dalej w normie :)......może to pH gdzieś nie dostrzelone....a ja głupia szukam odpowiedzi...gdzie w czym ...metale ciężkie wrzucam.....
  • jarki 2014-10-11 20:05:05
    chyba nie było tu jeszcze tak dobrego artykułu o wapnowaniu
    prawda długi ale taki powinien być słowem na chłopski rozum
    z tym dolomitem to nie mam do końca przekonania ?!?!?
  • Bruno 2014-10-11 15:18:15
    dobry artykuł ale za długi, nie mam cierpliwości doczytać do końca
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.225.59.14
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!