PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Późnojesienne wapnowanie

Późnojesienne wapnowanie Niedobór wapnia w glebie odbija się na właściwościach fizycznych i fizykochemicznych gleby. Fot. K. Szulc

Autor: Katarzyna Szulc

Dodano: 11-11-2015 08:09

Tagi:

Wapnowanie przeprowadza się przeważnie pod koniec lata, po żniwach. Jednak równie dobrym terminem na wykonanie tego zabiegu jest okres późnej jesieni.



Niski odczyn gleby powoduje, że rośliny słabiej pobierają azot w formie amonowej, magnez i fosfor, który przechodzi w trudno rozpuszczalne formy chemiczne. Zakłócone jest także pobieranie potasu przez rośliny z gleby. W roztworze glebowym pojawia się natomiast duża ilość jonów glinu. Rośliny pobierają również intensywnie mangan. Nie jest to dla nich korzystne, gdyż oba te pierwiastki powodują zahamowanie wzrostu korzeni.

Niedobór wapnia w glebie odbija się także na właściwościach fizycznych i fizykochemicznych gleby. Następuje pogorszenie struktury gruzełkowatej, bowiem wapń jest lepiszczem agregatów glebowych. To ważne, bowiem tylko w glebie strukturalnej panują optymalne warunki powietrzno-wodne gwarantujące prawidłowy wzrost i rozwój części podziemnej roślin. Łatwiejsza jest też ich uprawa, gleby ciężkie nie ulegają nadmiernemu zagęszczeniu, a lekkie utrzymują w wierzchniej warstwie bardzo dla nich cenne części spławialne, które bez wapnia wypłukiwane są w głąb profilu glebowego. Tylko w glebie o uregulowanym odczynie możliwy jest sprawny przebieg procesu humifikacji materii organicznej prowadzący do powstawania związków próchnicznych.

WAPŃ W ROŚLINIE

Jak widać wapń w glebie ogrywa ważną rolę i choć wapnując, nawozi się przede wszystkim glebę, to nie można zapomnieć, że wapń jest równie istotny dla roślin. Dużo jest go w mitochondriach, a obecność wapnia w roślinie związana jest z koloidami struktur komórkowych. Wapń w roślinach występuje w kilku formach chemicznych, np. węglanu wapnia, który wysycając ściany komórkowe, nadaje im sztywność i dużą odporność mechaniczną. Znajduje się też w ścianach komórkowych w postaci pektynianu wapnia (protopektyna), utrzymuje właściwą strukturę membran plazmatycznych i spójność łańcuchów pektynowych, które powiązane są za pomocą wapnia. Pektyniany uczestniczą w budowie ścian komórkowych i szczególnie dużo jest ich w blaszce środkowej, która jest elementem spajającym poszczególne komórki ze sobą, tworzącym układ szkieletowy. Obecność tkanek o odpowiedniej zawartości wapnia podnosi wytrzymałość ścian komórkowych (szkieletu), co zwiększa odporność na wyleganie. To ściany komórkowe decydują o odporności roślin na niesprzyjające warunki klimatyczne (susza, niskie temperatury) i stanowią zaporę przed patogenami.

Wiedząc, jaką rolę wapń pełni w glebie i roślinach, nie powinno lekceważyć się pH gleb. Nie należy zwłaszcza dopuszczać do ich nadmiernego zakwaszenia. Wapnowanie przeprowadza się po zakończeniu żniw, przeważnie pod koniec lata, ale równie dobrym terminem na wykonanie zabiegu jest okres późnej jesieni, pod orkę zimową. Przy terminie późnojesiennym orkę zimową wykonuje się płycej, gdyż zastosowana na tradycyjną głębokość spowoduje, że nawóz wapniowy będzie umieszczony zbyt głęboko w glebie.

WYMIESZAĆ Z GLEBĄ, NIE Z NAWOZAMI

Pola wapnuje się na suchą glebę przy słonecznej pogodzie, a po wysiewie zaleca się dokładne wymieszanie wapna z glebą. Odpowiednia pogoda i warunki są istotne przy stosowaniu szczególnie wapna tlenkowego, które jest bardzo higroskopijne i w zetknięciu z wilgocią, np. kroplami rosy, zbryla się w grudki. Wapno tlenkowe zaraz po wysianiu trzeba dokładnie wymieszać z glebą. Natomiast wapno węglanowe musi pozostać dłuższy czas bez przykrycia, ale tylko przy wysiewie na mokrą glebę.

Nie można wapnować gleb bezpośrednio przed lub po rozrzuceniu obornika czy rozlaniu gnojowicy, jak również łączyć wapna z nawozami fosforowymi i azotowymi zawierającymi azot w formie amonowej (NH4). W wyniku reakcji chemicznych dochodzi bowiem do znacznych strat składników mineralnych, jak na przykład w sytuacji jednoczesnego (lub w bardzo krótkim odstępie czasu po sobie) rozrzucenia nawozu wapniowego i siarczanu amonu. Powstaje wówczas amoniak (NH3), który ulatnia się do atmosfery. Z kolei aplikacja nawozu wapniowego razem z superfosfatem prowadzi do chemicznego uwstecznienia fosforu. Rośliny pobierają fosfor głównie z rozpuszczalnych w roztworze glebowym ortofosforanów, w postaci jonów H2PO4 i niewielkim stopniu HPO42-, przy pH gleby 6-7. Im większe są zawartości przyswajalnych form fosforu w glebie oraz wilgotność gleby, tym pierwiastek ten jest lepiej pobierany. W środowisku zasadowym (wywołanym lokalnie przez nawóz wapniowy) ortofosforany łączą się z Ca2+ w trudno rozpuszczalne w wodzie fosforany wapniowe. Identyczne zjawisko dotyczy fosforu zawartego w oborniku. Stąd jeśli stosuje się w jednym sezonie zarówno nawóz naturalny, np. obornik i wapnowanie, wówczas między zabiegami odstęp powinien wynosić minimum 4 do 6 tygodni.

Przy wyborze formy chemicznej nawozu wapniowego i ustalaniu wielkości przewidzianej dawki należy wziąć pod uwagę rodzaj gleby. Lekkie wapnuje się częściej mniejszymi dawkami, korzystając z formy węglanowej, a ciężkie rzadziej, ale większymi dawkami w formie tlenku wapnia. Dbając o sprawność gleby, nie można dopuszczać do zbyt dużego spadku ich odczynu. Na glebach bardzo lekkich i lekkich nie może być on niższy niż 5,5, na średnich dolny graniczny odczyn to pH 6,0, a na ciężkich - 6,5.

SZYBKI NAWÓZ, CZYLI JAKI?

W wapnowaniu trzeba uwzględnić czas potrzebny na rozpuszczenie nawozów wapniowych i uzyskanie efektu odkwaszania gleby, co występuje przeważnie w drugim roku po zabiegu. Wapnowanie rozpatruje się w kontekście zmianowania, np. przewidując w kolejnym roku uprawę kukurydzy, trzeba uwzględnić też odczyn roślin przedplonowych. Podobnego odczynu, jak kukurydza, która ma pH w zakresie 5,5-7 wymagają buraki (pH 5,5-7,2). Przy wysiewie nawozów wapniowych po zbiorze przedplonu preferowane są nawozy tlenkowe (CaO), które odznaczają się szybkim uwalnianiem wapnia do gleby. Wapno tlenkowe stosować trzeba jednak z rozwagą, bowiem podnieść można odczyn gleby do bardzo wysokiego poziomu, znacznie powyżej pH 7,2, a wówczas tak jak w przypadku nadmiernej kwasowości, wiele pierwiastków staje się niedostępnych dla roślin.

Do najszybciej działających nawozów węglanowych zalicza się kredę, która bez mechanicznego rozdrabniania ma cząsteczki mniejsze niż 0,15 mm. Pylistość kredy skutkująca zwiększeniem rozpuszczalności wapienia powoduje, że ten rodzaj nawozu węglanowego odznacza się dużą siłą zobojętniającą (ilość nawozu potrzebna do zobojętniania określonej ilości kwasu). Odznacza się nią także nawóz wapniowo-magnezowy, gdzie tlenek magnezu ma o 40 proc. większą siłę zobojętniającą niż tlenek wapnia.

Stopień rozdrobnienia jest szczególnie istotnym parametrem w przypadku nawozów wapniowych wytworzonych ze skał twardych (starszych), w tym zwłaszcza dolomitów. Złej jakości nawóz wapniowy jest często mieszaniną frakcji różnej wielkości - występują w nim cząsteczki większe niż 2 mm. Zdarza się, że taki tańszy nawóz zawiera dość duży dodatek gliny. Ten z pozoru balast, może się okazać bardzo korzystny przy wysiewie na gleby bardzo piaszczyste. Radykalnie bowiem podnosi w nich ilość ilastych cząstek spławialnych. Dzięki nim wzrasta pojemność zarówno wodna gleby, jak i sorpcyjna.

 

Artykuł pochodzi z numeru 11/2015 miesięcznika Farmer

Zamów prenumeratę

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (4)

  • maniek 2015-11-12 12:40:26
    @xyx- po pierwsze sam siebie nie badam bo do lekarza nie chodzę i na pole go nie będę brał do badań, żuje gumę orbi... więc ph mam w porządku, do makro nie jeżdżę bo nie mam karty
  • xyz 2015-11-11 18:25:01
    @maniek- po pierwsze zbadaj glebę na ph i makro i mikro składniki. Wtedy będziesz wiedział czego brakuje w glebie i jakie pierwiastki musisz uzupełnić w glebie. wielkość plonu rośliny zależy od tego składnika pokarmowego, którego zawartość w glebie jest najmniejsza w stosunku do potrzeb pokarmowych danej rośliny. Dla mnie w glebie brakowało siarki i gdy zacząłem ją stosować plon wzrósł od 15 do 30 % w zależności na jakich działkach. Teraz co 3-4 lata badam pola i łąki
  • thug 2015-11-11 17:49:08
    maniek z choinki się urwałeś czy sobie jaja robisz
  • maniek 2015-11-11 15:32:15
    Szkoda kasy na wapnowanie, guzik to daje
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.160.105
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!