PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Próchnicy coraz mniej

Próchnicy coraz mniej

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 02-11-2012 12:48

Tagi:

Grunty orne na terenie UE w zastraszającym tempie ubożeją w próchnicę.



Skala i tempo tego procesu skłoniły Komisję Europejską do administracyjnego narzucenia rolnikom działań powstrzymujących ten proces. W Danii, Belgii, Holandii, Irlandii, Estonii każdego roku z hektara gruntów ornych ulatnia się 0,43 t próchnicy. Określenie "ulatnia" jest jak najbardziej na miejscu. Jednym z głównych pierwiastków, z których zbudowane są związki próchniczne, jest węgiel, stanowiąc średnio 58 proc. ich masy.

Na skutek szybkiej mineralizacji próchnicy, pierwiastek ten ulatnia się do atmosfery w formie CO2. Tam, obok tlenków azotu i metanu, jest jednym z głównych gazów cieplarnianych, obarczanych winą za postępujące ocieplanie się klimatu.

W opinii prof. Antoniego Fabera z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach, polskie gleby corocznie ubożeją o 0,47 t C/ha, co po przeliczeniu oznacza stratę ponad 0,8 t próchnicy. Proces ten szczególnie intensywnie przebiega w woj. zachodnich i północnych - pomorskim, zachodniopomorskim, lubuskim i dolnośląskim, w których to rocznie z gleb znika średnio tona próchnicy. Najmniejsze jej ubytki występują natomiast w woj. wielkopolskim, podlaskim, świętokrzyskim i małopolskim. Niemniej także na tym obszarze nie jest obserwowane zjawisko kumulacji związków próchnicznych w glebie. Mniejsze są tylko ich straty - ok. 0,35 t/ha/rok. Z przeprowadzonych badań zmian zasobności gleb w próchnicę wynika, że proces jałowienia (niezależnie od województwa) najszybciej przebiega na glebach najlepszych, o najwyższej początkowej zawartości tych związków. Przyczyn tego zjawiska, w mojej ocenie, należy się dopatrywać przede wszystkim w bagatelizowaniu zagadnienia przez rolników dysponujących glebami z najwyższych klas bonitacyjnych. Nie zdają sobie sprawy z tempa przebiegu procesu degradacji.

Dobrym tego przykładem jest rejon Hrubieszowa położony w części na tzw. płycie czarnomorskiej. Jej wierzchnią warstwę stanowią bardzo urodzajne i zasobne (niegdyś) w próchnicę czarnoziemy.

Obecnie świecą cieniem dawnej świetności. Zawartość związków próchnicznych jest w nich na zbliżonym poziomie jak w glebach bielowych utrzymanych w wysokiej kulturze rolnej.

Średnia zawartość materii organicznej w naszych glebach to 2,2 proc. Tymczasem Komisja Europejska uważa, że jej spadek poniżej 3,5 proc. w naszej części kontynentu oznacza początek procesu pustynnienia. Stąd według europejskich kryteriów, 89 proc. polskich gleb jest słabej jakości i wymaga rekultywacji.

Praktycznie istnieją trzy metody zwiększania ilości próchnicy w glebie: płodozmian, wprowadzanie do gleby nawozów naturalnych i organicznych, zmiana stosowanej agrotechniki.

Ze względów ekonomicznych powszechną praktyką jest korzystanie z płodozmianów typowo zbożowych.

Ich udział w strukturze zasiewów sięga 75 proc., a w niektórych województwach jest jeszcze wyższy. Rośliny te z jednej strony wyczerpują zasoby próchnicy glebowej, a z drugiej pozostawiana przez nie ilość resztek pożniwnych nie pozwala na odtworzenie jej do ilości wyjściowej.

Jedynym rozwiązaniem jest wprowadzenie do płodozmianu roślin strączkowych, motylkowatych drobnonasiennych lub zakładanie krótkotrwałych użytków zielonych - cena wołowiny systematycznie rośnie.

Za główne źródło próchnicy należy uznać nawozy naturalne (obornik, gnojowica), jak również resztki pożniwne (słoma), nawozy zielone, komposty i odpady z gospodarki komunalnej oraz przemysłu (osady ściekowe, trociny). Materiały te różnią się szybkością humifikacji. Na proces odtwarzania próchnicy wpływa także (choć w mniejszym stopniu) nawożenie mineralne. Wysoki jego poziom wywołuje jednoczesny wzrost wysokości zbieranego plonu, jak i ilości pozostawianych resztek pożniwnych - w tym ukrytej przed wzrokiem masy korzeniowej.

Wieloletnie badania dowodzą, że przyrost zawartości próchnicy w glebie pod wpływem samego nawożenia azotowego może sięgać nawet 10-12 proc. Ważnym pierwiastkiem jest także wapń. Z jednej strony pierwiastek ten przyśpiesza rozkład materii organicznej, a z drugiej wytrąca część powstających z tej materii związków organicznych, co utrudnia ich wymywanie i mineralizację. Pierwiastek ten przyczynia się przez to do stabilizacji związków próchnicy i wzrostu ich zawartości.

Teoretycznie wapnowanie może powodować spadek zawartości próchnicy, ale tylko wówczas, gdy jest stosowane jednostronnie, tzn. gleba nie jest zasilana w inne składniki pokarmowe.

Klasyczny system uprawy płużnej powoduje okresowe, silne natlenienie gleby na głębokość wykonywanej orki. Wzrasta przez to mineralizacja związków organicznych.

Tempo przebiegu tego procesu i spadek zawartości próchnicy zależą jednak od składu gleby. W zwięzłych orka nie wywołuje istotnych zmian zasobności w próchnicę, natomiast w lekkich ubytek następuje skokowo. Przejście na system bezorkowy, na tych z zasady ubogich w materię organiczną glebach, pozwala zwiększyć jej zapas nawet o 15 proc., w warstwie do 20 cm. Towarzyszy temu zwiększenie zawartości przyswajalnego potasu, fosforu i magnezu. Zjawisko to można wytłumaczyć zwiększoną pojemnością sorbcyjną gleby, jak również wolniejszym - w porównaniu z uprawą płużną, wymywaniem składników do niżej położonych warstw profilu.

Przedstawione sposoby nie wyczerpują wszystkich sposobów ochrony gleb przed jałowieniem. W przygotowywanych założeniach WPR na lata 2014-2020, wymienianych jest szereg innych. Część z nich jest już wykorzystywana w ramach aktualnie obowiązujących zasad WPR. Do najważniejszych z nich należą: powszechne stosowanie płodozmianu, rezygnacja z ugorowania gruntów ornych, poprawa gospodarki nawozowej, zapobieganie przekształcania użytków zielonych w grunty orne, utrzymanie zakazu wypalania resztek pożniwnych, zachęcanie do korzystania z bezorkowego systemu uprawy.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (5)

  • jarki 2012-12-24 09:31:20
    zerknijcie tu http://forum.farmer.pl/topic/1030-uprawa-bezorkowa-i-uproszczona/
  • rol-nick 2012-12-23 23:36:32
    popytajcie ekologicznych rolników co robić żeby ziemia i dawała plony i nie ubożała :)

    A jak juz się od nich nauczycie wystarczy że podziękujecie :)
  • kissmy... 2012-12-23 23:25:33
    dobry płodozmian, dużo resztek i uproszczenia w uprawie to jest bajeczne podejście - próchnica to podstawa żyzności gleby, ale trzeba pamiętać o właściwym nawożeniu mineralnym NPK oraz Ca
  • W-40 2012-12-23 22:49:20
    Ja od kilku lat stosuje uprawe bez orkową ,nie zbieram słomy , liści buraczanych. nigdy nie sieje zboża po zbożu , sieje dużo kukurydzy na ziarno. jeżeli jest to możliwe to sieję poplony . Stosuje średnie nawożenie npk. To moim zdaniem powoduje że ziemia nie ubożeje. Niewiem czy poziom próchnicy rośnie ale poziom plonów widać że rośnie.
  • obserwator-laik 2012-12-23 18:36:48
    WSZYSCY NABIERAJA ROZUMU ,A MLEKO JUZ ROZLANE.ZAPYTAM-SKAD MA BRAC SIE TA PROCHNICA W GLEBIE,SKORO KROWA ,CZY INNE STWORZENIE NIE ZDAZY ZROBIC KUPKI, JUZ ODCHODY WYWLECZONE,A BYDELKO STOI NA GOLYM CEMENCIE-NO POWIEDZMY NA MATACH.BO TAK JEST HIGIENICZNIE<NOWOCZESNIE I CO TAM JESZCZE MADREGO KTOS WYMYSLIL. GDYBY TE KROWKI UMIALY MOWIC,TO CI MADRZY POMYSLODAWCY USLYSZELIBY OD NICH, OJ USLYSZELI.WLASNIE ZBLIZA SIE WIGILIA,A PONOC W TAKA NOC ZWIERZETA MOWIA LUDZKIM GLOSEM-MOZE WARTO BYLOBY POSLUCHAC-JAK MAWIAL PAWLAK- MADRZEJSZEGO,ZMIENIC NIECO PRZEPISY,WTEDY MOZE KROWKI NASTALYBY OBORNIKA ,KTORY WPLYWA NA PROCHNICE W GLEBIE,A NIE TYLKO zompe WYLEWAC.CHOCIAZ LAIK,ALE CHYBA TRUDNO NIE PRZYZNAC MI RACJI??
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.239.233
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!