PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Przedsiewne nawożenie kukurydzy

Przedsiewne nawożenie kukurydzy

Autor: Witold Szczepaniak

Dodano: 12-04-2015 12:55

Tagi:

Kukurydza do realizacji swojego potencjału plonotwórczego, tj. do uzyskania maksymalnego plonu ziarna w danych warunkach siedliskowych, potrzebuje pokrycia wysokiego zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki pokarmowe.



Kukurydza zalicza się do roślin o bardzo wysokim potencjale plonotwórczym. Można się było o tym przekonać w ostatnich latach, w których to wielu plantatorów uzyskiwało rekordowe plony ziarna, nierzadko kształtowały się one na poziomie kilkunastu ton z hektara. Oczywiście taki poziom plonów nie tylko wymaga od rolnika poniesienia odpowiednich nakładów (również tych związanych z nawożeniem), ale także (a może przede wszystkim) odpowiednich warunków pogodowych w sezonie wegetacyjnym. Szczególnie boleśnie przekonali się o tym w roku ubiegłym rolnicy na Kujawach, gdzie wystąpił drastyczny niedobór opadów. Skutkowało to tym, że w wielu gospodarstwach zbierano plony nawet o 60-70 proc. niższe niż w latach poprzednich (w pierwszej kolejności dotyczyło to uprawy kukurydzy w słabych stanowiskach, które nie są w stanie zgromadzić większych ilości wody). Stąd też przystępując do uprawy kukurydzy, warto mieć na uwadze, że pomimo iż współczynnik transpiracji tej rośliny jest zdecydowanie mniejszy niż dla klasycznych zbóż (średnio kukurydza zużywa 368 litrów wody do wyprodukowania 1 kilograma suchej masy), to aby osiągnąć wysokie plony, potrzebuje ona znaczących opadów (przyjmuje się, że w sezonie wegetacyjnym w zależności od warunków powinny się one kształtować na poziomie 500-800 mm). Tak wysokie potrzeby wodne wynikają z tego, że kukurydza odznacza się bardzo wysoką produkcją biomasy. Zatem warto się zastanowić, jak efektywnie gospodarować wodą, gdyż w naszym kraju bardzo często jest to główny czynnik, który ogranicza poziom plonowania tej rośliny. Efektywność plonotwórczą wody można rozpatrywać na wielu płaszczyznach (przykładowo regulacji odczynu gleby, właściwej gospodarki materią organiczną czy parametrów związanych ze strukturą gleby). Tym niemniej trzeba mieć świadomość, że wzrost produktywności wody można uzyskać przede wszystkim poprzez wzrost efektywności nawożenia azotem (wymienione powyżej czynniki mają również wpływ na gospodarkę azotową rośliny). W stanowiskach, w których osiąga się wysoką efektywność nawożenia azotem, zmniejsza się jednostkowe zużycie wody. Przy czym trzeba zwrócić uwagę na fakt, że efektywne nawożenie azotem nie powinno sprowadzać się tylko do ustalenia odpowiedniej dawki tego składnika, wyboru nawozu oraz terminu jego aplikacji. Równie ważne jest to, aby azot był odpowiednio zbilansowany innymi makro-, jak i mikroskładnikami. Wymaga to od rolnika w pierwszej kolejności uregulowania odczynu gleby (pH gleby ma między innymi istotny wpływ na dostępność składników pokarmowych), a następnie odpowiedniego stosowania fosforu, potasu, magnezu i siarki, a także cynku i boru.

Jak wynika zatem z przedstawionych informacji, kukurydza do realizacji swojego potencjału plonotwórczego, tj. do uzyskania maksymalnego plonu ziarna w danych warunkach siedliskowych, potrzebuje pokrycia wysokiego zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki pokarmowe (tabela 1.).

Oczywiście podobnie, jak w przypadku innych roślin, również w kukurydzy głównym składnikiem plonotwórczym jest azot, którym rośliny powinny być prawidłowo odżywione przez cały okres wegetacji. Warto wiedzieć, że niedożywienie kukurydzy azotem we wczesnej fazie rozwoju zakłóca procesy tworzenia systemu korzeniowego, a także formowania liści, kolby i elementów jej struktury. Zjawiska te ujawniają się bardzo wcześnie, gdyż jak udowodniono, niedobór azotu w stadium 8 liścia prowadzi między innymi do nieodwracalnej redukcji zawiązków ziarniaków w kolbie (nawet do 30 proc.). Od stadium 8 liścia do kwitnienia kukurydza nie tylko kilkakrotnie zwiększa swoją biomasę (okres intensywnego wzrostu), ale także pobiera znaczne ilości składników pokarmowych (szczególnie potasu i azotu). O tempie wzrostu oczywiście decyduje dobre odżywienie roślin azotem, który, jak już wspomniano, powinien być zbilansowany innymi składnikami pokarmowymi. W okresie kwitnienia decyduje się ostateczna struktura kolby. Dobre odżywienie roślin azotem w tym czasie zwiększa liczbę zawiązanych ziarniaków w kolbie. Azot ma również niebagatelne znaczenie w fazie dojrzewania, która potocznie nazywana jest okresem "nalewania ziarna". Niedobór azotu w roślinie w tym czasie prowadzi do znacznej destrukcji chlorofilu w liściach, powodując skrócenie okresu asymilacji dwutlenku węgla (CO2), co oczywiście ujemnie wpływa na plon ziarna. W uprawie kukurydzy nie jest wskazany również nadmiar azotu, gdyż prowadzi do zakłócenia równowagi między długością fazy wegetatywnej i generatywnej. Ma to niekorzystny wpływ zarówno na procesy związane z formowaniem elementów struktury plonu, a w konsekwencji na plon ziarna, jak i na zawartość wody w ziarnie w czasie zbioru.

Przystępując do nawożenia przedsiewnego, trzeba jeszcze raz podkreślić, że kukurydza jest rośliną o bardzo wysokich wymaganiach pokarmowych. Szczególnie względem potasu, którego ilościowo powinna pobrać najwięcej ze wszystkich składników. O ile fosfor jest szczególnie ważny w początkowych fazach wzrostu, kiedy to odpowiedzialny jest za rozwój systemu korzeniowego (dobre odżywienie fosforem umożliwia szybki rozwój początkowy roślin), a następnie w fazie kwitnienia, to potas jest ważny przez cały okres wegetacji. Rola tego składnika polega przede wszystkim na kontroli gospodarki wodnej i azotowej rośliny, w wyniku czego rośliny lepiej gospodarują wodą (wzrost odporności na suszę), a także efektywniej pobierają i przetwarzają azot w plon ziarna. Właściwe odżywienie kukurydzy fosforem i potasem zapewnia zatem dobre zawiązywanie i zaziarnienie kolb, a także dostatecznie długi okres nalewania ziarna, co zapewnia wysokie plony. Dlatego bardzo ważne jest, aby racjonalne nawożenie kukurydzy było ukierunkowane na utrzymanie odpowiedniej zasobności gleby w przyswajalne formy tych składników (tabela 2.), gdyż zwykle niedostateczna zasobność gleby w fosfor i potas jest główną przyczyną wystąpienia ich niedoboru. Wskazane jest, aby gleba przed siewem kukurydzy miała co najmniej średnią zasobność w te składniki - najlepiej na pograniczu zasobności średniej i wysokiej. Przy czym jeśli kukurydzę uprawiamy na glebie lekkiej, to zasobność w przyswajalny potas powinna mieścić się w wysokiej klasie zasobności (ok. 18 mg K2O/100 g gleby). Przy takim poziomie zasobności dawka nawozowa składników powinna kształtować się na poziomie 50-75 proc. potrzeb pokarmowych.

Nawożenie kukurydzy fosforem i potasem należy zawsze rozpatrywać w zmianowaniu. Podstawą efektywnego nawożenia tymi składnikami jest właściwy sposób zagospodarowania resztek roślinnych (słomy). W związku z faktem, że z plonem ziarna wynosimy większość pobranego przez rośliny fosforu, a zdecydowanie niewielką część potasu, to gdy słoma pozostanie na polu, potrzeby nawozowe w zmianowaniu względem fosforu mogą być nawet wyższe niż względem potasu. Natomiast gdy zbieramy plon uboczny, sytuacja jest odwrotna. W sytuacji gdy słoma została zebrana, zaleca się wykonanie nawożenia fosforem i potasem pod każdą roślinę w zmianowaniu (oczywiście zależnie od potrzeb i zasobności gleby w przyswajalne składniki pokarmowe). W przypadku niskiej zasobności gleby w składniki pokarmowe należy zwiększyć nawożenie pod przedplon roślin wymagających (przykładowo kukurydzy, ziemniaków, buraków czy rzepaku), aby podnieść zasobność gleby, gdyż kukurydza należy do roślin, które w dużym stopniu reagują zarówno na poziom zasobności gleby, jak i na bieżące nawożenie tymi składnikami. Natomiast gdy słoma pozostaje na polu, nawożenie fosforem należy przeprowadzić również pod każdą roślinę w zmianowaniu, a nawożenie potasem w pierwszej kolejności pod rośliny wymagające (dotyczy co najmniej średniej zasobności gleby w przyswajalny potas), a pod zboża można zastosować tylko niewielkie nawożenie startowe tym składnikiem. Dobór nawozów jest uzależniony od terminu i techniki ich stosowania. Można stosować zarówno nawozy pojedyncze, jak i wieloskładnikowe. Jednakże warto mieć na uwadze, że kukurydza będąc rośliną ciepłolubną, wykazuje dużą wrażliwość na niskie temperatury, co przejawia się zmniejszonym pobieraniem składników pokarmowych, głównie fosforu. Zatem wskazane jest, aby fosfor w nawozach był w formach dobrze rozpuszczalnych, co zapewnia lepszą dostępność fosforu dla roślin w okresach krytycznych. Poza tym dodatkowe zwiększenie stężenia fosforu w roztworze glebowym można uzyskać, stosując nawożenie zlokalizowane, które wykonuje się łącznie z siewem nasion. Szczególnie dobre efekty daje zlokalizowane nawożenie kukurydzy nawozami wieloskładnikowymi, które oprócz fosforu zawierają azot w formie amonowej (N-NH4), która to sprzyja pobieraniu fosforu. Jednocześnie z przeprowadzonych badań wynika, że zlokalizowane stosowanie nawozów pozwala znacznie zwiększyć ich efektywność (od kilkunastu nawet do 30 proc.). Jak wynika zatem z przytoczonych informacji, chcąc uzyskać wysoką efektywność nawożenia kukurydzy, przynajmniej część składników (szczególnie fosfor) należy zastosować w sposób zlokalizowany. Brak tego typu nawożenia należy uznać za błąd agrotechniczny, który przyczynia się do wzrostu kosztów uprawy, a często także jest przyczyną niższych plonów (szczególnie w sytuacji zimnej wiosny, kiedy to kukurydza ma problem z pobieraniem składników pokarmowych). Warto również wiedzieć, że nawożenie zlokalizowane może być realizowane w wielu wariantach. W ostatnich latach szczególnie dynamicznie rozwija się nawożenie polegające na umieszczeniu specjalnie skomponowanego nawozu (nawozy o średnicy granul ok. 1 mm zawierające w swym składzie podstawowe makroelementy i cynk) w bezpośredniej bliskości nasion. Celem tego typu nawożenia jest przełamanie bariery fizjologicznej rośliny polegającej na słabym pobieraniu składników pokarmowych w niskich temperaturach (szczególnie fosforu). Dzięki temu rośliny łagodniej znoszą stres termiczny, co objawia się ich większą dynamiką wzrostu we wczesnych fazach rozwojowych. Przy czym trzeba kategorycznie podkreślić, że stosowanie tego typu nawożenia ma charakter wybitnie startowy (bezpieczna dawka nawozu w zależności od producenta mieści się w granicach 20- 30 kg/ha). Stąd też nie zastąpi ono nawożenia podstawowego, a tylko może je uzupełnić!

Planując nawożenie przedsiewne w kolejnym etapie postępowania, należy opracować strategię nawożenia kukurydzy azotem. Przyjmuje się, że dawka nawozu mineralnego zależy od zapotrzebowania rośliny na azot oraz jego pokrycia przez azot glebowy pochodzący z mineralizacji. Zatem dawkę azotu można wyliczyć, posługując się następującym wzorem:

Nn = (P - Pj) - Nmin (0-90 cm)

Nn - dawka nawozowa azotu, kg N/ha,

P - zakładany plon ziarna, t/ha,

Pj - pobranie jednostkowe azotu, kg N/1 t ziarna + odpowiednia masa słomy,

Nmin - zawartość azotu mineralnego w glebie w warstwie do 90 cm.

Przykadowo:

P = 10 t/ha ziarna,

Pj = 23 kg N

Nmin = 80 kg N/ha

Nn = (10 - 23) - 80 = 230 - 80 = 150 kg N/ha

Posługując się podanym wzorem, należy mieć na uwadze szeroki zakres pobrania jednostkowego, które w zależności od warunków może kształtować się w zakresie od 20-30 kg N/1 t ziarna + odpowiednia masa słomy. W praktyce niższe wartości pobrania przyjmuje się na glebach żyznych, które gwarantują dobre zaopatrzenie kukurydzy w azot i inne składniki pokarmowe. Ponadto, gdy oznaczamy azot mineralny w glebie przed siewem kukurydzy w stanowiskach żyznych (bogatych w azot organiczny), oznaczoną zawartość można przemnożyć razy współczynnik 1,5, gdyż największe tempo uwalniania tego składnika zwykle występuje od czerwca do sierpnia (pod warunkiem, że jest ciepło i umiarkowanie wilgotno), tj. w miesiącach największego zapotrzebowania kukurydzy. W sytuacji, gdy nie oznaczamy azotu mineralnego w glebie, jego zawartość należy oszacować. Przy czym szacując ilość azotu, jaką kukurydza będzie miała do dyspozycji z gleby, trzeba mieć na uwadze fakt, że wahania ilości tego składnika w glebie są stosunkowo duże. Przyjmuje się, że zawartość azotu mineralnego przed siewem kukurydzy zwykle waha się od 30 do 100 kg N/ha. Wyższe wartości dotyczą przede wszystkim stanowisk po przedplonach liściastych, które były uprawiane na dobrych stanowiskach, a także w przypadku, gdy kukurydzę uprawiamy na oborniku lub jesienią została zastosowana gnojowica. Natomiast niższe przeciętnych stanowisk po zbożach. Racjonalne nawożenie kukurydzy azotem poza ustaleniem dawki wymaga właściwego doboru nawozu oraz terminu jego zastosowania.

Standardowo zaleca się stosowanie dawek dzielonych, tj. 50-70 proc. dawki przedsiewnie (im gleba lżejsza, tym mniej) i pozostałą część pogłównie, najpóźniej do fazy 4-6 liścia. Ważne jest, aby zabieg pogłówny nie był spóźniony, gdyż intensywne pobieranie składników pokarmowych przez kukurydzę rozpoczyna się od fazy 6-8 liści i trwa do końca kwitnienia. Zatem wskazane jest, aby od tej fazy rośliny miały do dyspozycji w glebie znaczne ilości dostępnych składników pokarmowych (w tym azotu). Dobór nawozu powinien przede wszystkim uwzględniać cenę za czysty składnik i składniki towarzyszące, gdyż kukurydza nie jest szczególnie wymagająca co do formy tego składnika. Należy jedynie uważać, aby na krótko przed siewem kukurydzy nie stosować zbyt wysokich dawek azotu w formie amonowej (NH4), a także amidowej (NH2), gdyż formy te szczególnie w środowisku zasadowym łatwo przechodzą w amoniak (NH3), co z jednej strony prowadzi do strat tego składnika z gleby, a z drugiej może prowadzić do zakłócenia wschodów. W praktyce należy również unikać stosowania drugiej dawki azotu na suchą glebę, gdyż w takim przypadku notuje się duże straty azotu do atmosfery (brak możliwości wymieszania nawozów z glebą).

Opracowując nawożenie kukurydzy, nie można zapominać również o magnezie i siarce, ponieważ efektywne nawożenie azotem, tj. pobranie azotu z gleby i przetworzenie w plon ziarna, jest możliwe tylko przy dobrym odżywieniu kukurydzy tymi składnikami. W standardowym postępowaniu, szacując potrzeby nawozowe w przypadku magnezu, oznacza się zawartość składnika przyswajalnego w glebie (tabela 3.) i wyznacza się tzw. zawartość krytyczną, którą stanowi środkowa zawartość magnezu dla średniej klasy zasobności w przyswajalny składnik. W sytuacji, gdy gleba charakteryzuje się średnią zasobnością w przyswajalny magnez, ale poniżej zawartości krytycznej, to w zależności od żyzności gleby (pH, zawartości materii organicznej, struktury itp.) przy braku nawożenia organicznego należy zastosować nawożenie doglebowe tym składnikiem w wysokości 75- 100 proc. potrzeb pokarmowych. Natomiast gdy zawartość jest wyższa od zawartości krytycznej, to dawkę można zmniejszyć do 25-50 proc. potrzeb pokarmowych. Jednocześnie, gdy gleba cechuje się niskim poziomem zasobności w przyswajalny magnez, konieczne jest zwiększenie nawożenia, które ma na celu zarówno pokrycie potrzeb pokarmowych, jak i w dłuższym okresie podniesienie zasobności gleby do zawartości średnich. Z kolei w przypadku gdy gleba charakteryzuje się wysoką lub bardzo wysoką zasobnością w magnez, wskazane jest ograniczenie nawożenia. Do nawożenia kukurydzy magnezem nadają się wszystkie nawozy, które zawierają ten składnik. Jednakże nawożenie regenerujące, tj. podnoszące zasobność gleby w przyswajalny składnik, z przyczyn ekonomicznych najlepiej jest wykonać przy okazji wapnowania, stosując wapno magnezowe. Natomiast nawożenie podstawowe, szczególnie gdy jest stosowane wiosną, należy wykonać nawozami szybko działającymi, tj. zawierającymi składnik rozpuszczalny w wodzie, przykładowo kizerytem (w tym nawozie wprowadza się również łatwo dostępną siarkę). O ile to możliwe, nawożenie podstawowe magnezem należy wykonać rzędowo łącznie z siewem kukurydzy. Aplikacja rzędowa z jednej strony pozwala na lepsze wykorzystanie składnika przez rośliny z gleby, przez co zmniejszają się koszty nawożenia. Z drugiej natomiast jest szczególnie ważna w sytuacji, gdy kukurydzę uprawiamy na glebach o niskiej zasobności, gdyż umieszczenie nawozu bezpośrednio przy korzeniu zwiększa dostępność składnika dla rośliny w początkowych fazach wzrostu. Natomiast siarką w przeciętnych warunkach glebowych bez nawożenia naturalnego i organicznego należy nawozić w wysokości ok. 1/5-1/8 dawki azotu. Przykładowo, gdy nawożenie azotem wynosi 150 kg N/ha, to dawka powinna kształtować się w przybliżeniu od 20-30 kg S/ha.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Laborator 2015-04-15 12:21:33
    Dwa lata temu robiłem doświadczenie. 1 ha pola, IIIa klasa. Przedsiewnie 800 kg polifoski 4, wapno magnezowe 0,5 tony, potem poszło 200 mocznika, dla hecy qq była blisko zabudowań i była nawadniana. Wierzcie lub nie, największe okazy miały 4,5 m. Uleciało 22 t ziarna przy wilgotności 21%, zakisiłem w bb.
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.71.219
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!