Organiczne związki fosforu dostępne są dla roślin dopiero po mineralizacji. Rośliny pobierają fosfor prawie wyłącznie w postaci jonów kwasu ortofosforowego, czyli w postaci utlenionej. Przyswajalność fosforu zmienia się wraz z odczynem gleby. Przyswajalność fosforu jest największa w granicach pH 6-7. W glebach kwaśnych (pH poniżej 5) fosforany tworzą z kationami glinu, żelaza i manganu bardziej złożone i nierozpuszczalne związki. W środowisku zasadowym (pH znacznie powyżej 7) uwstecznianie fosforu polega na łączeniu się w trudno rozpuszczalne fosforany wapniowe, które w pewnych warunkach mogą być jednak pobrane przez rośliny.

Fosfor nie tworzy związków lotnych z innymi pierwiastkami i jest on mniej ruchliwy w profilu glebowym w porównaniu do innych makroskładników. Zmniejszenie jego zawartości w glebie następuje przede wszystkim w wyniku pobierania składnika przez rośliny stąd zachodzi konieczność jego uzupełniania. W pewnych warunkach część fosforu może jednak ulec wymyciu lub przemieszczeniu w głąb profilu gleby, np. pod wpływem opadów szczególnie na glebach zawierających duże ilości substancji organicznej lub na glebach kwaśnych i bardzo lekkich.

Fosfor w organizmie roślinnym pełni uniwersalne funkcje. Odnajdziemy go w nukleotydach, z których zbudowane są kwasy nukleinowe, a reszta kwasu fosforowego odgrywa rolę łącznika wiążącego poszczególne nukleotydy. Bierze udział w magazynowaniu i przenoszeniu energii (ATP, UTP, itp). Fosfor występuje w roślinach również w postaci zapasowych związków fosforu, np. fityna czy fosfolipidów, np. lecytyny.

Wiedząc, jak ważne funkcje pełni fosfor i stosując nawozy fosforowe może znacznie zwiększyć zawartość dostępnego fosforu mineralnego, szczególnie w początkowym okresie wegetacji. Zwłaszcza, że już w pierwszych tygodniach wzrostu rośliny powinny być zaopatrzone w odpowiednią ilość przyswajalnego fosforu, ponieważ jest to tzw. okres krytyczny wzrostu roślin. Dobre zaopatrzenie w fosfor przyczynia się do obfitszego rozwoju korzeni wszystkich gatunków roślin, dzięki czemu ułatwiona jest penetracja gleby i pobieranie składników pokarmowych. Z uwagi na to, że fosfor pełni centralną rolę w metabolizmie komórkowym, odgrywa istotną rolę w procesie dojrzewania. Niedobór fosforu oddziałuje na wiele procesów biochemicznych w roślinach: np. hamuje fosforylację czy tworzenie się kwasów nukleinowych, przez co następuje zahamowanie wzrostu roślin i zaburzenia w przemianie materii. Na roślinach niedobory fosforu obserwuje się na liściach, które są matowe, ciemne, niebieskozielone, często z odcieniem purpurowym lub fioletowym. Czasem widoczne są brązowe, matowe plamy lub uschnięte na brązowo brzegi liścia.