Silne zakwaszenie gleb wynika przede wszystkim z rodzaju i pochodzenia skał macierzystych oraz przebiegu procesu glebotwórczego, sprzyjającego kształtowaniu się gleb lekkich. Niebagatelne znaczenie ma jednak zbyt małe zużycie nawozów odkwaszających glebę. Zakwaszenie gleby jest jedną z przyczyn obniżenia jakości i wielkości plonów. W prawidłowo funkcjonującym gospodarstwie wapnowanie zachowawcze powinno być na stałe włączone w kalendarz podstawowych zabiegów agrotechnicznych. Ma ono na celu uregulowanie i utrzymanie optymalnego odczynu gleby.

wybór wapnowania

Kwaśny odczyn gleby nie tylko pogarsza właściwości fizyczne i chemiczne gleby, ale także obniża wysokość i jakość plonów. W glebach o pH poniżej 5,0 pojawiają się szkodliwe formy glinu i manganu, co ogranicza wzrost i funkcjonowanie korzeni, zmniejszając przyswajalność fosforu, molibdenu i potasu dla roślin, zwiększając jednocześnie ryzyko włączenia w łańcuch troficzny metali ciężkich, głównie kadmu i ołowiu. Poza tym silne zakwaszenie gleby ogranicza rozwój pożytecznych mikroorganizmów biorących udział w tworzeniu gruzełkowatej struktury gleby i rozkładzie resztek pożniwnych i słomy.

Dla określenia potrzeb wapnowania konieczne jest oznaczenie aktualnego odczynu gleby w stacjach chemiczno-rolniczych. Przed wyborem określonego rodzaju nawozu wapniowego należy uwzględnić oprócz pH gleby również jej kategorię agronomiczną i zasobność w magnez. Nie bez znaczenia jest także aktywność chemiczna i skład wapna. Wapna tlenkowe, szybko działające zaleca się na gleby ciężkie. Najlepsze rezultaty daje częste ich stosowanie w małych dawkach. Wapna węglanowe zalecane są na gleby kwaśne i bardzo kwaśne, głównie na gleby lekkie. Wapna wapniowo-magnezowe stosuje się natomiast na gleby częściowo zakwaszone z niedoborem przyswajalnego magnezu.

wapnowanie zachowawcze

W zależności od stwierdzonego zachwaszczenia gleby należy zdecydować się na określony system wapnowania: zachowawczy lub regeneracyjny. Pierwsze stosuje się, gdy w gospodarstwie przeważają gleby umiarkowanie. Drugie, nie narażone na degradację lub jeśli rolnik chce wprowadzić do uprawy rośliny wymagające do rozwoju wyższego pH. Używa się wówczas małych dawek wapna, które mają na celu zmniejszenie zakwaszenia i ustabilizowanie pH gleby.