PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wapno na ściernisko

Wapno na ściernisko

Autor: Witold Szczepaniak

Dodano: 01-08-2013 10:42

Tagi:

Do podstawowych czynników produkcji, które w głównym stopniu rzutują na poziom plonowania roślin, zalicza się odczyn gleby, czyli stopień jej zakwaszenia.



Odczyn, którego miernikiem jest wartość pH, ma tak podstawowe znaczenie dla prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin, że gdy jest niekorzystny, rośliny zwykle reagują znacznym spadkiem plonu. Jednakże reakcji tej nie da się porównać z niedoborem żadnego ze składników pokarmowych, takich jak azot, fosfor czy potas, gdyż w przeciwieństwie do niedoborów składników pokarmowych, które bezpośrednio ograniczają wzrost roślin, wartość pH ma kolosalny wpływ na środowisko ich życia, tj. glebę. Decyduje o tym, co żyje w danej glebie, od najmniejszego mikroorganizmu, przez bakterie czy grzyby, po rośliny uprawne. Wpływa na toksyczność niektórych pierwiastków, przykładowo glinu, który może przy niskim pH (poniżej 5,5) stanowić zagrożenie dla rozwoju roślin (glin ogranicza przede wszystkim rozwój systemu korzeniowego).

Wpływa również na procesy wietrzenia minerałów i magazynowania składników pokarmowych w glebie (sorpcja), co decyduje o ilości składników pokarmowych dostępnych dla roślin.

Wartość pH ma także wpływ na jakość i tempo powstawania w glebie próchnicy, jak również na procesy uwalniania z niej składników pokarmowych.

Jednak przede wszystkim decyduje o dostępności składników pokarmowych z gleby dla roślin i to zarówno makro- jak i mikroelementów.

Poza tym odczyn ma bardzo istotny wpływ na strukturę gleby (wapń stanowi lepiszcze agregatów glebowych - gruzełek). Już przy lekkim zakwaszeniu (poniżej pH 6,2) minerały ilaste (najdrobniejsza frakcja gleby odpowiedzialna za jej żyzność) stają się mobilne.

Prowadzi to do rozpadu agregatów glebowych, pogorszenia struktury oraz wymywania minerałów w głąb profilu - czyli następuje degradacja gleby. Zatem, jak wynika z przytoczonych informacji, utrzymywanie odpowiedniego odczynu gleby w racjonalnej produkcji roślinnej ma znaczenie pierwszoplanowe (w razie potrzeby najpierw trzeba glebę odkwasić i dopiero wówczas planować nawożenie makro- i mikroskładnikami). Tymczasem warto zwrócić uwagę na fakt, że w ostatnich latach średnie zużycie nawozów wapniowych w naszym kraju znajduje się na drastycznie niskim poziomie (około 40 kg CaO/ha), a i wcześniej nie było zadowalające. Skutkuje to tym, że systematycznie wzrasta udział gleb kwaśnych i bardzo kwaśnych.

W takich warunkach nie tylko spadają plony (o czym wspomniano powyżej), ale również rosną koszty produkcji, gdyż zarówno nakłady na uprawę, nawożenie, jak i ochronę chemiczną muszą być większe, a przy tym zabiegi te są mniej efektywne.

Wskaźnikiem potrzeb wapnowania jest pH gleby (tab.1). Jednakże dla prawidłowego ustalenia dawki wapna, Stacje Chemiczno-Rolnicze uwzględniają także jej kategorię agronomiczną (tab. 2 i 3). Zgodnie z zaleceniami tej metody, każda gleba charakteryzuje się optymalnym zakresem pH z rolniczego punktu widzenia, tzn. w zakresie tym wypadkowa dostępności wszystkich składników pokarmowych i wody, a także warunki wzrostu roślin są najkorzystniejsze. Wapnowanie powyżej tego zakresu jest zabiegiem zbędnym, a może być nawet szkodliwe.

Z tej też przyczyny zawsze wapnuje się glebę, a nie roślinę. Następnie dopiero powinno dokonywać się doboru roślin do poszczególnego rodzaju gleby i jej aktualnego odczynu. W praktyce niestety często robi się odwrotnie, tj. uprawia się rośliny wymagające w słabych stanowiskach, a następnie stara się poprawić ich żyzność. Takie postepowanie nie tylko prowadzi do wzrostu kosztów uprawy, ale bywa zazwyczaj również mało efektywne.

Większość upraw rolniczych rozwija się najlepiej na glebach o odczynie od lekko-kwaśnego do obojętnego, przy czym poszczególne gatunki roślin mają specyficzne wymagania pod tym względem. Wrażliwość roślin na kwaśny odczyn gleby uzależniona jest przede wszystkim od jej składu granulometrycznego (kategorii agronomicznej) i zawartości materii organicznej. Im gleba cięższa, tym z reguły zawiera więcej związków glinu, żelaza i manganu, które w kwaśnym środowisku ulegają rozpuszczaniu i mogą być toksyczne dla roślin (szczególnie glin). Dlatego rośliny gleb zwięźlejszych wymagają pH w granicach obojętnego - buraki cukrowe, rzepak, jęczmień, groch, bobik, lucerna. Natomiast rośliny gleb lekkich - łubin, seradela, ziemniak, żyto - stosunkowo dobrze znoszą niższe pH, przy czym bardziej efektywna jest ich uprawa w zakresie odczynu lekko kwaśnego.

Na odkwaszanie gleby czy zapobieganie jej zakwaszaniu należy zawsze patrzeć przez pryzmat zmianowania.

Nawozy wapniowe powinno stosować się pod przedplon, po którym przyjdzie w zmianowaniu roślina najbardziej wymagająca pod względem odczynu, jak np. burak cukrowy, rzepak, lucerna czy jęczmień. Przykładowo, gdy rzepak ozimy poprzedza pszenica ozima, to wapnowanie powinniśmy wykonać przed jej siewem. Wynika to z tego, że efekt działania nawozów odkwaszających najczęściej jest optymalny dopiero w drugim roku po ich zastosowaniu (po zastosowaniu nawozu wapniowego wymagany jest pewien czas na jego rozpuszczenie i odkwaszenie gleby). Przy braku wapnowania pod przedplon nawóz wapniowy należy zastosować natychmiast po zbiorze przedplonu i dobrze go wymieszać z glebą. W takim przypadku ze względu na szybkość działania, o ile to możliwe (patrz kategoria agronomiczna gleby), preferowane są nawozy tlenkowe. Natomiast z nawozów węglanowych najszybszym działaniem odznacza się kreda, która powstając w innych warunkach, posiada strukturę ziaren bardziej podatną na rozpuszczanie w glebie.

Dokonując wyboru terminu wapnowania, należy mieć także na uwadze reakcje nawozów wapniowych z innymi nawozami, które mogą prowadzić do strat składników pokarmowych.

Dlatego nawozów zawierających formę amonową azotu, jak i nawozów fosforowych, nie powinno się stosować bezpośrednio przed lub po wapnowaniu (straty azotu w postaci ulatniającego się amoniaku i fosforu poprzez jego uwstecznianie do form nierozpuszczalnych w wodzie).

Z tej samej przyczyny (straty azotu) nie należy wysiewać wapna na obornik lub gnojowicę. Między tymi zabiegami wskazana jest przerwa, która powinna trwać przynajmniej przez 4-6 tygodni. Trzeba również pamiętać, że warunkiem prawidłowego działania nawozów wapniowych jest ich równomierne wymieszanie z glebą na całej głębokości warstwy ornej (uprawnej).

Dlatego zaleca się wapnować pod podorywkę lub inną uprawę pożniwną, która w połączeniu z późniejszą orką siewną lub przedzimową pozwala na spełnienie tego warunku.

Kolejnym zagadnieniem, które należy rozważyć, jest częstotliwość stosowania nawozów wapniowych. Rolnicy bardzo często zadają sobie pytanie, czy wapno stosować w małych dawkach częściej, czy w dużych rzadziej.

Ze względu na to, że wapnowania generalnie nie należy łączyć z innymi zabiegami nawozowymi, w praktyce przyjmuje się, że korekty odczynu powinno się dokonywać co 3-5 lat. Gleby lekkie charakteryzujące się mniejszą pojemnością kompleksu sorpcyjnego wapnujemy częściej i mniejszymi dawkami, natomiast gleby ciężkie (większy kompleks sorpcyjny) większymi.

Jednocześnie bardzo ważne jest, aby nie dopuszczać do zbyt dużego spadku odczynu gleby, mianowicie gleby lekkie należy wapnować, gdy odczyn zbliży się do pH 5,5, średnie 6,0 a ciężkie 6,5. Zbyt długie zwlekanie z wapnowaniem nie tylko wpływa na wysokość dawki wapna, ale także sprawia, że gleba w dłuższym okresie czasu jest mniej sprawna.

Znając potrzeby wapnowania, w kolejnym etapie należy dokonać wyboru nawozu, który w praktyce sprowadza się do sięgnięcia po nawóz typu węglanowego - CaCO3, MgCO3 (działa wolniej) lub tlenkowego - CaO, MgO (działa szybciej). Można oczywiście stosować również nawozy mieszane. Nawozy węglanowe stosujemy na wszystkie gleby, natomiast nawozy tlenkowe zalecane są przede wszystkim na gleby średnie i ciężkie. Poza odkwaszaniem, na glebach tych mają szczególnie pozytywny wpływ na strukturę i warunki wodno-powietrzne. Natomiast nie zaleca się ich stosowania (szczególnie w wysokich dawkach) na gleby lekkie i bardzo lekkie, gdzie mogą spowodować więcej szkód niż korzyści, gdyż specyfika działania tych nawozów (po zastosowaniu wydziela się wysoka temperatura) sprawia, że częściowo zostaje spalona próchnica, a jak wiadomo, gleby lekkie są szczególnie ubogie w ten składnik.

Dokonując wyboru nawozów wapniowych, należy także zwrócić uwagę na zawartość składników drugoplanowych.

Przykładowo nawozy zawierające magnez, poza działaniem odkwaszającym w dłuższym okresie czasu pozwalają uzupełnić rezerwy glebowe tego składnika. Jest to szczególnie ważne, gdyż gleby w Polsce są naturalnie ubogie w magnez.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (10)

  • Piotr 2014-02-19 14:16:25
    Dziękujemy za wykład w pomorskim !!!!
  • rolnik30 2014-01-05 22:28:08
    MAM DO SPRZEDANIA WAPNO GRANULOWANE TEL;605-080-362
  • jarki 2013-11-26 08:41:06
    @w-40 a nie lepiej zastosować kizeryt lub siarczan magnezu, do tego regularnie wieloskładnikowe z Mg i saletrzaki a w celu podniesienia pH co kilka lat kredę ?
    u nas ostatnio do popularności wraca wapno posodowe
  • w-40 2013-11-26 04:17:30
    @ Mate z mojej dość długiej praktyki wynika że wapno dolomitowe jest najlepszym wapnem w sytuacji gdy nie mamy do czynienia z zbyt dużym zakwaszeniem i nie ma potrzeby radykalnego podniesienia ph , a mamy niedobory magnezu ja stosuje ok 2t na ha w zależnosci od potrzeb co 2-5 lat i to wystarcza by utrzymać ph na prawidłowym poziomie a przy okazji na przestrzeni 25 lat podniosłem poziom Mg w glebie do takiego stanu że rośliny nie cierpią na jego brak . Wapno dolonitowe jest najtańszym żródlem magnezu . W sytuacji gdy poziom Mg jest wysoki w glebie wapno dolomitowe jest zbyt drogie i można je zastąbić czymś tańszym
  • Mate 2013-11-25 22:28:49
    Drobny komentarz do artykułu.

    1.Przemilczaną zwykle kwestia jest to, ze Stacje Rolnicze podajac zalecana dawke czystego składnika Ca nie informują, ze podana wartość jest tylko i wyłącznie wazna, jeśli zalecana dawka Ca będzie całkowicie zaabsorbowana przez glebe. Wiekszosc nawozów wapniowych nie absorbuje się w 100%. Dolomity ( jeśli dobry w 15%), węglany wapnia z przerobu skał wapiennych ( 50-60% ), kreda nawozowa ( powyżej 90%).

    2. Stosowanie nawozów wapniowych z magnezem mija się z celem. Zwykle stosuje się w tym celu dolomit, który podnosi znacznie poziom Mg, i mało , czasem wcale, poziom pH. 2 w 1 w tym przypadku nie dziala, warto się na cos konkretnego zdecydować.

    3. Co ile stosować wapnowanie? Przepraszam, ale to głupie pytanie. Nie jest istota pilnowanie odstepów czasu od wapnowania do wapnowania, ale pilnowanie na bieżąco odczynu gleby i reagowanie, kiedy to potrzebne. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby nawet corocznie podsypać kilkaset kilo na hektar pod dana uprawe.

    4. Wapno tzw. palone ( zabronione już w rolnictwie ekologicznym), jest rozwiązaniem na skróty.Dziala rzeczywiście szybko, ale czyni po prostu spustoszenie w glebie. Celem nawożenia wapnem jest nie tylko zmiana pH, ale także dostarczenie do gleby i roslin wartościowej porcji wapna, o czym autor artykułu raczył niestety zapomnieć.

    ż
    Życze Panie i Panowie wysokich plonów i wyrobienie sobie samemu zdania na temat nawozów ( nie tylko wapniowych)
  • rol-nick 2013-08-09 20:08:52
    co do dopłat do wapnowania:
    WFOŚ jest z arbuzowni (na zewnątrz zielony, wewnątrz czerwony)

    jeśli przewodniczący IZBY Rolniczej jest od nich, to dofinansują a jak z innej opcji (czyt. opozycja) to niech się goni i papier pod wnioskiem żółknie w szufladach kierowników...

    Jak Izby będą koloru arbuzowego, to będzie dofinansowanie do wapnowania...

    Jeba....a polityka!
  • Jaś 2013-08-08 13:48:10
    http://www.farmer.pl/finanse/dotacje-i-doplaty/wapnowanie-8211-100-zl-na-ha-z-de-minimis,42666.html
    W nowej WPR się mówiło o włączeniu do de minimis
  • rolnik z łódzkiego 2013-08-08 12:45:31
    Droga redakcjo, no właśnie, co z tymi dopłatami do wapnowania? Pamietam jak wiosną było o tym pisane na farmer.pl. Sprawa ucichła? Oszczędności w kryzysie? Możecie coś ustalić czy coś w tym temacie się dzieje?
  • Mlody rolnik 2013-08-08 11:04:30
    no to czas zacząc dopytywac ministr o dopłaty do wapnowani gleb, kiedyś były na w woj. śląskim a teraz możnaby to uruchomic dla całego kraju
  • ja 2013-08-03 20:56:55
    Bardzo lubię Pana Doktora.Jego wykładów można słuchać godzinami.Zapraszamy częściej na Lubelszczyznę !
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.83.123
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!