Fundamentem plonu są: azot, potas i fosfor. Najważniejszy jest ten składnik pokarmowy, którego najbardziej brakuje roślinom.

Azot to podstawa

Podstawowym składnikiem plonotwórczym jest azot, który wpływa na wzrost i rozwój części nadziemnych i podziemnych roślin, długość wegetacji oraz wielkość i jakość plonu. Brak tego pierwiastka to po prostu brak plonu lub plon marnej jakości.

 Azot w glebie jest ruchliwy i w związku z tym łatwo ulega stratom na skutek wymywania, dlatego powinien być stosowany w optymalnych terminach i również z tego powodu w dawkach dzielonych. Zmniejsza to straty na skutek wymywania, a roślinom umożliwia pobranie optymalnej ilości azotu w okresie największego ich zapotrzebowania na ten składnik. Rośliny pobierają ten pierwiastek w formie amonowej (NH4+) lub azotanowej (NO3-). Obie odgrywają równorzędną rolę w żywieniu roślin.

 W nawożeniu azotem istotny jest wybór jego formy: amonowej, azotanowej lub amidowej (NH2+). Pierwiastek w formie amonowej zostaje dobrze zatrzymywany w glebie, a więc wolniej pobierany przez rośliny i w związku z tym jest typową formą nadającą się do przedsiewnego nawożenia. Zawierają: siarczan amonu, fosforan amonu, Polifoski i Polimagi.

Azot w formie azotanowej dobrze działa w wyższych temperaturach, ale łatwo ulega wymywaniu, ponieważ nie jest zatrzymywany w glebie. Nadaje się więc do nawożenia pogłównego w okresie intensywnego wzrostu roślin. Formę azotanową pierwiastka mają: saletra sodowa, potasowa i wapniowa. Stosując te nawozy, trzeba uważać, aby nie przekroczyć optymalnej dawki, gdyż może to powodować nagromadzenie się azotanów w roślinach, a to obniża ich jakość i zmniejsza wytrzymałość na mróz.

Nawozem uniwersalnym zawierającym azot w formie amidowej jest mocznik. To nawóz wolno działający, bo musi zostać najpierw przekształcony w węglan amonowy, a dopiero później azot z tego związku przechodzi w formę amonową. Im gleba żyźniejsza, a temperatura wyższa, tym mocznik działa szybciej.  Jego zaletą jest także małe zasolenie gleby i zmniejszenie akumulacji azotanów w roślinie.