Melioracje rolne przeprowadzane przed latami 80. poprzedniego stulecia wiązały się przeważnie z osuszaniem terenu i przeznaczeniem go na powierzchnie uprawowe, co prowadziło do degradacji gleb. Obecnie natomiast ze względu na pojawiające się problemy z dostępem do wody te rozwiązania ocenia się nie najlepiej, ponieważ teraz należy zmienić podejście do gospodarki wodnej. Coraz częściej zakłada się system nawodnień, który poprawi uwilgocenie gleby i w ekstremalnych sytuacjach pogodowych, na przykład podczas suszy, pomoże utrzymać rośliny w dobrej kondycji. Nawadnianie to połączone jest też z renowacją runi, z retencją i budową zbiorników i zapór, które mogą utrzymać zapasy wody. Zdaniem dr. inż. Antoniego Drzyzny z Akademii Rolniczej w Lublinie na degradację systemów melioracyjnych miało przede wszystkim wpływ zaprzestanie ich użytkowania.

Melioracje powinny poprawiać i ulepszać stosunki wodne na polach uprawnych. Osiąga się to przez odprowadzenie nadmiaru wody, uzupełnienie okresowych niedoborów i zwiększenie retencji w glebie i zbiornikach wodnych. Można stosować metody bezpośrednie: zabiegi hydrotechniczne (melioracje odwadniająco-nawadniające), budowę zbiorników wodnych, regulację rzek) lub pośrednie: zabiegi przeciwerozyjne poprawiające szatę roślinną (fitomelioracje) i budowę profilu glebowego (agromelioracje).

Zabiegi fitomelioracyjne, agromelioracyjne i zabiegi przeciwerozyjne ograniczają erozję wodną, zwiększają retencję zlewni, co wpływa na zmniejszenie spływu powierzchniowego i niebezpieczeństwo powodzi. Poprawiają też mikroklimat i ograniczają niepotrzebne parowanie.
melioracje odwadniające

Na glebach podmokłych rośliny bardziej wymagające raczej nie gwarantują dobrych plonów z powodu niekorzystnych warunków fizycznych, chemicznych i mikrobiologicznych. Takie gleby charakteryzują się częstym wymakaniem i wyleganiem, opóźnieniem i utrudnieniem wykonania zabiegów agrotechnicznych, jak również większym zachwaszczeniem i porażeniem roślin przez choroby grzybowe. Odwodnienie takich podmokłych terenów przeprowadzane jest za pomocą otwartych rowów (najczęściej na łąkach i pastwiskach) lub drenów ceramicznych. Stopień osuszenia zależy od ilości rowów lub rurociągów drenarskich, bo zbyt duża ich ilość utrudnia prace polowe. Odwadnianie przydaje się w uprawach roślin głęboko korzeniących się, które podczas okresu krytycznego tolerują spadek wilgoci – takich jak lucerna, kukurydza. Na polach, gdzie uprawia się rośliny płytko ukorzeniające się (trawy, ziemniaki), należy utrzymać wyższy poziom wody gruntowej.