Jak powszechnie wiadomo, do podstawowych czynników produkcji, które w głównym stopniu decydują o żyzności gleby, a tym samym rzutują na poziom plonowania uprawianych roślin, zalicza się odczyn gleby, czyli stopień jej zakwaszenia. Niestety wiedza ogólna generalnie nie przekłada się na poziom zużycia nawozów wapniowych, których w naszym kraju stosuje się zdecydowanie za mało w stosunku do potrzeb. Świadczą o tym wyniki publikowane przez Stacje Chemiczno-Rolnicze, z których jednoznacznie wynika, że znacząca część gleb w Polsce użytkowanych rolniczo posiada odczyn kwaśny lub bardzo kwaśny. Stąd też warto jeszcze raz przypomnieć, że odczyn gleby, którego miernikiem jest wartość pH (tab.1), ma tak podstawowe znaczenie dla prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin, że gdy jest niekorzystny, rośliny zwykle reagują znacznym spadkiem plonu, jak i pogorszeniem jego jakości (przyjmuje się, że spadek plonu jest tym większy, im więcej wystąpi czynników stresowych w trakcie wegetacji roślin). Jednakże reakcji tej nie da się porównać z niedoborem żadnego ze składników pokarmowych, takich jak przykładowo azot, fosfor czy potas, gdyż w przeciwieństwie do niedoborów składników pokarmowych, które bezpośrednio ograniczają wzrost roślin, wartość pH ma kolosalny wpływ na środowisko ich życia, tj. glebę. Najogólniej przyjmuje się, że decyduje o jej właściwościach fizycznych, chemicznych i biologicznych (tym niemniej trzeba mieć na uwadze również fakt, że wapń, którego nośnikiem są przede wszystkim nawozy wapniowe, jest również bardzo ważnym składnikiem pokarmowym).

WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE

Wapnowanie przyczynia się do tworzenia (utrzymywania) odpowiedniej struktury gleby. Związane jest to z tym, że wapń (Ca2+), który, jak już wspomniano, jest głównym składnikiem nawozów wapniowych obok próchnicy, minerałów ilastych i śluzów bakteryjnych stanowi podstawowe lepiszcze agregatów glebowych. Powstałe w glebie o uregulowanym odczynie koloidy mineralno-organiczne wysycone wapniem cementują gruzełki (tworzy się tzw. struktura gruzełkowata) i uodparniają je na działanie wody (między innymi przeciwdziałają zamuleniu gleby - powstawaniu warstw zagęszczonych, a także ograniczają erozję). Jest to bardzo korzystne i ważne zjawisko, zarówno na glebach ciężkich - gdyż gleby te dłużej utrzymują wilgoć, nie zlepiają się, zaś wysuszone tak mocno nie twardnieją (nie tworzą na swojej powierzchni skorupy), w związku z czym są łatwiejsze w uprawie - jak i na glebach lekkich, na których z przyczyn naturalnych trudniej jest utrzymać odpowiednią strukturę. Jednocześnie trzeba wiedzieć, że rośliny uprawiane na glebach posiadających strukturę gruzełkowatą lepiej rozwijają system korzeniowy (gleby te charakteryzują się dobrymi stosunkami wodno-powietrznymi), a w związku z tym mają do dyspozycji więcej wody i składników p okarmowych.

WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE