Grzyb S. sclerotiorum należy do gromady grzybów workowych, co oznacza, że na pewnym etapie swojego cyklu rozwojowego tworzy haploidalne zarodniki workowe, zwane askosporami. Powstające na wiosnę apotecja to owocniki. Tworzą się w nich liczne zarodniki. Owocniki te mają tylko kilkanaście milimetrów długości, ale cechuje je negatywny geotropizm (ruchy organów roślinnych wywołane bodźcem grawitacyjnym), co umożliwia przedarcie się przez warstwę ziemi ku jej powierzchni.

Miliony zarodników

Zazwyczaj podstawa owocnika wyrasta do mniej więcej centymetra ponad glebę. Po impulsie, jakim jest światło ultrafioletowe (<390 nm), na podstawie tej tworzy się owocnik (apotecjum). W środku jego powstaje warstwa rodzajna zwana hymenium, z której wyrastają worki. To w nich właśnie tworzą się zarodniki stadium płciowego – askospory. Opisywane owocniki są bardzo niewielkich rozmiarów i można je znaleźć tylko po bardzo uważnych oględzinach powierzchni gleby, w miejscu silnego porażenia roślin w poprzednim sezonie wegetacyjnym. Nie musi to jednak być wyłącznie rzepak. Grzyb poraża około 400 gatunków roślin z wielu rodzajów. Można go bez trudu znaleźć zarówno na roślinach strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, jak też na licznych warzywach, roślinach przyprawowych oraz niektórych krzewach i drzewach owocowych. Mikolodzy zajmujący się tym patogenem obliczyli, że w pojedynczym apotecjum może powstać od 2 do 30 milionów zarodników workowych, więc potencjał infekcyjny grzyba jest olbrzymi.

Ważna rola płatków

Delikatne, cienkościenne zarodniki grzyba, nawet w tak olbrzymich ilościach rzadko napotykają na tak idealne warunki, by mogły bezpośrednio zainfekować liście bądź łodygi rzepaku. W okresie wiosennym liście rzepaku są pokryte grubą warstwą wosku, a łodygi szybko twardnieją. Patogen znalazł jednak sposób, by pokonać te przeszkody, wykorzystując płatki. Wyniki badań prowadzonych od kilku lat w Instytucie Genetyki Roślin PAN w Poznaniu wskazują, że w Polsce istnieje duża synchronizacja czasowa między uwalnianiem się zarodników workowych, a kwitnieniem rzepaku.