PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Biostymulatory - lekarstwem na stres roślin?

Biostymulatory - lekarstwem na stres roślin?

Autor: Anna Kobus

Dodano: 21-04-2015 08:11

Zwiększanie tolerancji roślin na czynniki stresowe ograniczające ich plonowanie to jedno z głównych zadań biostymulatorów.



Istnieje wiele środków biologicznych dopuszczonych do stosowania w rolnictwie. Są to preparaty nazywane zamiennie preparatami biologicznymi, biopreparatami lub biostymulatorami. Niestety, ani na szczeblu Unii Europejskiej, ani w przepisach krajowych ciągle nie ma uregulowań prawnych dotyczących tego zagadnienia. Nieustannie trwają dyskusje na ten temat oraz prace związane ze stworzeniem oficjalnie obowiązującej definicji.

Jedno ze sformułowań dotyczących biostymulatorów mówi, że są to związki, które zawierają różne substancje i składniki stosowane na rośliny i do gleby, w celu regulowania i wspomagania roślinnych procesów fizjologicznych, czyniąc je bardziej efektywnymi. Z założenia biostymulatory w zależności od składu powinny wpływać na określone procesy metaboliczne roślin. Nie pełnią jednak funkcji odżywczych, a więc nie można ich zaliczyć do grupy nawozów. Efektem ich aktywności jest szybszy wzrost rośliny, lepsze ukorzenienie, bardziej intensywne pobieranie składników pokarmowych z gleby i sprawne ich przetwarzanie. Rośliny traktowane biostymulatorami wykazują mniejszą podatność na stresy wywołane przez wiele czynników abiotycznych oraz biotycznych.

DZIAŁAJĄ GŁÓWNIE W LATA STRESOWE

Stres u rośliny jest zawsze wywołany ujemnym działaniem niesprzyjających czynników środowiskowych, które można podzielić na abiotyczne oraz biotyczne (tabela 1.). Następstwem ich działania jest upośledzenie lub ograniczenie różnych procesów metabolicznych zachodzących w roślinie. Rośliny, aby się zregenerować, poświęcić muszą znaczną ilość zgromadzonej w ATP energii.

Wiele badań dowodzi, że stosowanie biostymulatorów jest szczególnie efektywne w lata obfitujące w czynniki stresowe. Obserwowane następstwa są zrozumiałe, jeżeli przyjmiemy, że preparaty te mają za zadanie pobudzać procesy życiowe w roślinach. Trudno jednak zawczasu przewidzieć, na jakie negatywne bodźce zewnętrzne rośliny będą narażone w danym sezonie wegetacyjnym. Tym samym sprawia to trudność w stosowaniu biostymulatorów i zarazem uzyskania oczekiwanych efektów.

KORZYŚCI Z BIOSTYMULACJI

Biostymulacja może zaspokajać potrzeby nowoczesnej i wysoko wyspecjalizowanej produkcji roślinnej nastawionej na maksymalizację plonów o wysokiej jakości. Najlepsze efekty w stosowaniu biopreparatów przynosi wielokrotne użycie ich w różnych fazach wzrostu roślin. To zazwyczaj podnosi koszt produkcji. Nie zawsze uzyskana zwyżka plonów zrekompensuje nam poniesiony nakład.

W zależności od zastosowania ich w określonej fazie przynoszą różne efekty. W okresie kiełkowania lub w stadium siewek stymulują wytworzenie silnego systemu korzeniowego. Zastosowane nieco później poprawiają kondycję roślin, pobudzają do wzrostu i rozwoju. Użyte w okolicach kwitnienia wpływają na wzrost i liczbę zawiązanych owoców. Gdy zdecydujemy się zastosować je przed wystąpieniem czynnika stresowego, zazwyczaj złagodzą jego negatywne oddziaływanie. Z kolei aplikowane po ustąpieniu stresu umożliwią szybszą regenerację uszkodzonych organów. Dzieje się tak, gdyż zawarte w biostymulatorach składniki są zazwyczaj bardzo łatwo przyswajalne i bezpośrednio włączane w metabolizm roślin, bez konieczności przejścia długiego łańcucha przemian.

Tak szerokie spektrum działania biostymulatorów sprawia, że trudno sensownie je podzielić i pogrupować. Aby jednak nie zginąć w gąszczu ofert handlowych, warto przed zakupem zwrócić uwagę, na jakiej substancji biologicznie czynnej oparty jest dany preparat. Większość z dostępnych biostymulatorów można przypisać do jednej z niżej wymienionych kategorii.

BIOSTYMULATORY AMINOKWASOWE

Aminokwasy to grupa organicznych związków chemicznych, które są podstawowymi jednostkami budulcowymi białek. Rośliny produkują je samodzielnie. Dostarczenie roślinom gotowych aminokwasów pozwala im zaoszczędzić energię niezbędną do syntezy tych związków. Co więcej, wiele z nich jest prekursorami syntezy szeregu fitohormonów. Jeśli podamy je roślinom, wytworzą one większą liczbę tych substancji, co przełoży się na bardziej dynamiczny wzrost i rozwój rośliny. Najlepsze efekty stosowania biostymulatorów aminokwasowych uzyskuje się poprzez ich aplikację przed lub bezpośrednio po wystąpieniu któregoś z czynników stresowych. W ten sposób bezpośrednio oddziałujemy na procesy enzymatyczne i biochemiczne w roślinach.

EFEKTYWNE MIKROORGANIZMY

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów opartych o mikroorganizmy. Zazwyczaj są one kompozycją różnych, starannie dobranych drobnoustrojów. W ich skład wchodzą bakterie: fotosyntetyzujące, fer mentacji kwasu mlekowego, promieniowce, grzyby, a także mikroorganizmy beztlenowe. Najczęściej stosuje się je w celu poprawy żyzności gleby. Pomagają one odtworzyć strukturę gruzełkowatą, wpływają na lepsze udostępnienie roślinom składników pokarmowych, przyspieszają rozkład masy organicznej. Alternatywą dla chemicznej ochrony roślin mogą stać się też preparaty oparte na organizmach antagonistycznych. W tym przypadku zastosowane na glebę zmieniają zakres występujących gatunków i tym samym ograniczają populacje wielu chorobotwórczych patogenów. Przykładem może być możliwość wykorzystania grzybów z rodzaju Trichoderma. Grzyby te są znane powszechnie jako mikroorganizmy wspomagające wzrost i chroniące rośliny przed czynnikami stresowymi, głównie organizmami chorobotwórczymi.

SUBSTANCJE HUMUSOWE

Związki humusowe wchodzą w skład próchnicy glebowej. Najważniejsze z nich to kwasy huminowe oraz fulwowe. Te pierwsze są bardziej pożądane w glebie. Wzrost ich zawartości wiąże się głównie z poprawą właściwości sorpcyjnych gleby. Właściwości te mają istotne znaczenie w zakresie zaopatrzenia roślin w składniki pokarmowe. Związki humusowe, które mają ładunek ujemny, mają zdolność do zatrzymywania na swej powierzchni - w drodze wymiany różnych kationów, m.in. tych wprowadzonych wraz z nawożeniem. Natomiast z kationami metali ciężkich tworzą sole nierozpuszczalne, tym samym inaktywują je w środowisku glebowym. Co więcej, odpowiednia ilość tej frakcji próchnicy jest niezbędna do powstania i utrzymania pożądanej struktury agregatowej.

Kwasy humusowe odgrywają także ważną rolę na poziomie komórkowym. Powodują wzrost przepuszczalności błon, a w rezultacie zapewniają skuteczniejszy transport.

Najlepsze efekty w stosowaniu tej grupy preparatów uzyskuje się na glebach lekkich, o niskiej zawartości próchnicy, nienawożonych obornikiem, i tam, gdzie stosuje się uproszczony płodozmian.

WYCIĄGI Z ALG I WODOROSTÓW

Szeroka gama biostymulatorów oparta jest na wyciągach z alg morskich i wodorostów. Organizmy te zawierają stosunkowo duże ilości protein, witamin, mikroelementów, a także węglowodanów, oraz są źródłem niespotykanych u innych roślin związków. Do produkcji biopreparatów najczęściej wykorzystuje się trzy gatunki: Askophyllum nodosum, Fucus vecisulosus i Saccharina longicruris. Jedną z cennych substancji pochodzącą z alg jest laminaryna - polisacharyd pełniący funkcję materiału zapasowego. Stymuluje on naturalną odporność roślin i bierze udział w aktywacji genów odpowiedzialnych za syntezę wielu białek. Algi zawierają również dużą ilość hormonów roślinnych, takich jak auksyny i cytokininy. Po zastosowaniu ekstraktów z alg zwiększa się ich poziom w poszczególnych organach roślinnych. Cytokininy wpływają stymulująco na podziały komórkowe, pobudzają wzrost objętościowy komórek, stymulują różnicowanie się chloroplastów, indukują tworzenie się pędu. Jedną z ważniejszych funkcji auksyn jest stymulowanie wzrostu komórek roślin. Naturalnie w roślinach są one produkowane w częściach rośliny charakteryzującej się intensywnym wzrostem i mnogością podziałów komórkowych. Do tych obszarów należą merystemy wzrostowe korzeni i pędów. Co więcej, produkty na bazie alg zwiększają zawartość chlorofilu w liściach, a tym samym wzmagają aktywność fotosyntetyczną, co przekłada się na wielkość plonów. Dużą rolę odgrywa tu obecna w algach betaina, chroniąca chloroplasty przed degradacją. Ekstrakty z alg mogą być aplikowane dolistnie oraz doglebowo.

POZOSTAŁE WYCIĄGI ROŚLINNE I AKTYWATORY

Stosunkowo nową grupą produktów wspomagających odżywianie mineralne, aktywujących fotosyntezę, wpływających na wysokość i jakość plonów są aktywatory. Z założenia mają za zadanie zwiększać aktywność enzymów związanych z pobieraniem składników pokarmowych, a tym samym wspomagać wykorzystanie nawozów mineralnych przez rośliny. Część z nich aktywuje życie mikrobiologiczne gleb i stymuluje korzystne przemiany glebowe. Najczęściej bazują one na naturalnych ekstraktach roślinnych wzbogaconych o mikroelementy.

Na rynku jest również szeroka gama biopreparatów bazujących na ekstraktach roślinnych pełniących funkcję biologicznych środków ochrony roślin. Najczęściej oparte są na wyciągach: z czosnku, soi, z nasion i miąższu grapefruita, dostępne są też naturalne olejki, np. z drzewa herbacianego.

W biostymulacji i zarazem ochronie roślin mają również znaczenie niektóre rzadkie pierwiastki, takie jak tytan czy krzem. Preparaty oparte na tych składnikach wpływają korzystnie na zmniejszenie podatności roślin na atak szkodników i porażenie przez grzyby. Udowodniono również, że tytan wpływa stymulująco na syntezę chlorofilu, poprawia wigor pyłku oraz wspomaga proces zapylenia. Krzem z kolei przede wszystkim wzmacnia ściany komórkowe i dzięki temu zmniejsza podatność roślin na uszkodzenia wywoływane przez czynniki stresowe.

SKUTECZNOŚĆ BIOPREPARATÓW

Skuteczność biopreparatów jest poddawana ciągłej dyskusji. Jak w każdej grupie środków są lepsze i gorsze rozwiązania. Doniesienia naukowe dotyczące biostymulatorów różnie mówią o ich efektywności. Niestety bywa, że wyniki z przeprowadzonych badań nie są powtarzalne w latach. Jest to najczęściej rezultat specyficznych warunków panujących w danym sezonie wegetacyjnym czy odmiennych warunków glebowych. Producenci biostymulatorów informują o spektakularnych wynikach podnoszących plonowanie roślin. Natomiast świat nauki z większym dystansem wypowiada się o ich skutecznym działaniu, zazwyczaj podważając ekonomiczny aspekt ich używania.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.71.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!