PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Czasami herbicyd nie działa - część 2

Autor: Renata Kieloch, Tomasz Snopczyński

Dodano: 29-10-2016 08:24

Tagi:

Brak zadowalającej skuteczności chwastobójczej można czasem wytłumaczyć pojawieniem się na plantacji biotypów chwastów odpornych na zastosowany preparat. Jednak zazwyczaj przyczyny są bardziej prozaiczne.



Opisane w cz. 1 przyczyny słabego niszczenia chwastów są w znacznym stopniu zależne od wiedzy i doświadczenia rolnika. Istnieje jednak cały szereg takich, na które nie mamy wpływu lub jest on bardzo ograniczony. Są to czynniki klimatyczne i glebowe, w znacznym stopniu modyfikujące skuteczność herbicydu.

PRZEBIEG POGODY

W sezonie wegetacyjnym temperatura oraz wilgotność powietrza i gleby decydują o pobieraniu, przemieszczaniu oraz rozkładzie herbicydu w roślinach. Od przebiegu i tempa tych procesów zależy końcowy efekt działania preparatu. Mówiąc o wpływie pogody na skuteczność herbicydów, należy mieć na uwadze warunki panujące zarówno w okresie przed wykonaniem zabiegu, w momencie opryskiwania roślin, jak i na krótko po zastosowaniu środka. Od przebiegu pogody, a zwłaszcza warunków termicznych i wilgotnościowych (powietrza i gleby) jeszcze przed aplikacją herbicydu zależą cechy budowy roślin warunkujące ilość pobranego środka, takie jak: grubość kutykuli, powierzchnia i kąt ustawienia blaszek liściowych, stan aparatów szparkowych. Z kolei warunki pogodowe w momencie wykonywania zabiegu wpływają na zachowanie się herbicydu na opryskiwanych powierzchniach roślin, m.in. tempo jego wysychania, a co za tym idzie, ilość środka pobranego przez roślinę. Wysoka skuteczność zabiegu zależy również od przebiegu pogody w krótkim okresie po oprysku, ponieważ decyduje on o szybkości przemieszczania się środka w roślinie.

Badania nad skutecznością herbicydów stosowanych w różnych warunkach klimatycznych i glebowych wykonywane były w wielu jednostkach naukowo-badawczych na świecie. W Polsce tego rodzaju prace prowadzono w IUNG-PIB. Ich rezultaty są dość zróżnicowane w zależności od rodzaju środka i zwalczanych chwastów. Jakkolwiek istnieją pewne reguły w tym zakresie, należy jednak brać pod uwagę zróżnicowaną wrażliwość poszczególnych gatunków chwastów na stosowany herbicyd i zmienne warunki środowiska oraz ich zróżnicowaną budowę morfologiczną, która decyduje o retencji i wnikaniu środka. Należy również liczyć się z tym, że herbicydy różnią się pod względem właściwości fizykochemicznych i tym samym w zróżnicowany sposób podlegają wpływowi środowiska.

TEMPERATURA I WILGOTNOŚĆ POWIETRZA WARUNKUJĄ POBIERANIE HERBICYDU

Niekorzystne warunki termiczne i wilgotnościowe powodują, że roślina uruchamia mechanizmy obronne umożliwiające jej przetrwanie w trudnych warunkach. Jednym z nich są zmiany w budowie morfologicznej, które z jednej strony chronią rośliny przed niekorzystnym działaniem tych czynników, ale jednocześnie utrudniają wnikanie herbicydu do wnętrza chwastów, co przekłada się na słabsze ich zniszczenie. Chwasty rosnące w niskiej temperaturze i wilgotności powietrza mają mniejsze i bardziej pionowo ustawione blaszki liściowe, przez co zmniejsza się powierzchnia absorpcyjna herbicydu. Dodatkowo wytwarzają grubszą kutykulę, która stanowi zaporę dla pobierania preparatu. Ponadto w niskiej temperaturze herbicyd wolniej przemieszcza się w roślinie do miejsca jego działania. W czasie aplikacji środka w niskiej wilgotności może dojść do jego strat jeszcze przed dotarciem do powierzchni chwastów na skutek wyparowywania kropel cieczy roboczej, a po osiągnięciu celu woda szybciej paruje z cieczy roboczej i herbicyd krystalizuje się na powierzchni roślin, w związku z czym wnika go mniej do wnętrza roślin.

Powszechnie wiadomo, że wyższa temperatura sprzyja skutecznemu działaniu środka, natomiast niska ogranicza jego efektywność. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że zbyt wysoka temperatura, podobnie jak niska wilgotność, sprzyja krystalizacji środka na powierzchni liści. Większość dostępnych w handlu herbicydów skutecznie niszczy chwasty w dość szerokim zakresie temperatur, stąd też producenci często nie podają szczegółowych informacji w instrukcji stosowania. Temperatura powietrza odgrywa znaczącą rolę w przypadku aplikacji herbicydów z grupy regulatorów wzrostu (2,4-D, MCPA, dikamba), dla których przedział temperatur wynosi 10-25oC. Również środki zawierające mieszaninę florasulamu z 2,4-D mają określone wymagania termiczne. Aby osiągnąć wysoką skuteczność, wymagają one co najmniej 5oC przez okres 6 dni po wykonaniu zabiegu. Wysokość temperatury powietrza ma mniejsze znaczenie w przypadku zabiegów jesiennych, a zwłaszcza doglebowych. Herbicydy takie (np. chlomazon, fluorochloridon, prosulfokarb) skutecznie działają już w temperaturze bliskiej 0oC. Z kolei skuteczność propyzamidu znacznie spada, gdy temperatura gleby przekracza 15oC.

Każdy herbicyd, poza określonym zakresem minimalnych i maksymalnych temperatur działania, ma również optimum, w którym może osiągnąć najlepsze rezultaty chwastobójcze. W IOR-PIB opracowano tabelę zawierającą minimalne, optymalne i maksymalne temperatury dla wybranych substancji aktywnych herbicydów stosowanych w zbożach (tab. 1).

W doświadczeniach prowadzonych w IUNG-PIB badano działanie trzech herbicydów, tj. tribenuronu metylu (z adiuwantem), 2,4-D + florasulam i 2,4-D + dikamba, w zależności od temperatury i wilgotności powietrza (tab. 2). Zaobserwowano, że w zakresie od 25/160C do 16/80C skuteczność tych środków była zbliżona, a dopiero w niskiej temperaturze, tj. 8/20C, następował znaczny spadek efektywności, zwłaszcza po aplikacji ostatniego z wymienionych środków. Zwalczane gatunki również reagowały w zróżnicowany sposób. Zniszczenie gwiazdnicy pospolitej, która jest wysoce wrażliwa na zastosowane środki, było w niewielkim stopniu zależne od temperatury, natomiast w przypadku przytulii czepnej wpływ temperatury na jej zniszczenie był bardzo wyraźny. W przeprowadzonych doświadczeniach nie zanotowano znacznych zmian w działaniu herbicydów stosowanych w różnych warunkach wilgotności powietrza. Był on jedynie znaczący w przypadku przytulii czepnej. W badaniach prowadzonych w innych jednostkach naukowo-badawczych na ogół obserwowano spadek skuteczności herbicydów (m.in. chlorydazon, fenmedifam, etofumesat, metsulfuron metylu) stosowanych w niskiej wilgotności powietrza.

WARUNKI GLEBOWE SĄ BARDZO WAŻNE

Na skuteczność działania herbicydów pobieranych przez kiełkujące nasiona oraz korzenie chwastów bardzo duży wpływ wywierają warunki panujące w glebie. Szczególnie niekorzystna dla zabiegów doglebowych jest susza, może dojść wówczas do bardzo silnego wiązania substancji czynnej i ograniczenia jej dostępności dla roślin. Nasiona chwastów kiełkują wówczas z głębszych, bardziej wilgotnych warstw gleby, a kiełki mogą bezpiecznie przedostać się przez wierzchnią warstwę z unieruchomionym w niej herbicydem. Susza glebowa może również niekorzystnie wpłynąć na działanie herbicydów aplikowanych nalistnie. W takich warunkach chwasty muszą bardzo oszczędnie gospodarować wodą, spowalniają więc tempo procesów fizjologicznych, zamykają aparaty szparkowe, liście pokrywają się grubszą warstwą kutykuli, a nawet zwijają. Wszystko to może znacząco ograniczyć możliwość pobierania substancji czynnej przez nadziemne części chwastów. Dodatkowo stres wodny ogranicza przepuszczalność błon komórkowych w roślinie, wskutek czego może być ograniczenie przemieszczania herbicydu w roślinie do miejsca jego działania. W doświadczeniach IUNG-PIB wykazano, że wilgotność gleby, obok temperatury, jest czynnikiem najsilniej wpływającym na skuteczność herbicydów. Spośród trzech wymienionych uprzednio badanych herbicydów jedynie tribenuron metylu skutecznie niszczył chwasty w warunkach słabego uwilgotnienia gleby. Należy jednak mieć na uwadze, że był on stosowany z dodatkiem adiuwanta, który zniwelował niekorzystny wpływ niedoboru wilgoci na skuteczność herbicydu.

Obok wilgotności innymi ważnymi czynnikami mogącymi istotnie wpłynąć na skuteczność działania herbicydów pobieranych przez korzenie są skład granulometryczny gleby oraz zawartość substancji organicznej. Większa zawartość próchnicy oraz duży udział najdrobniejszych cząstek mineralnych ograniczają dostępność substancji czynnej dla roślin, stąd w etykietach niektórych preparatów natkniemy się na informacje, aby wyższe z zalecanych dawek wykorzystywać w przypadku przeprowadzenia zabiegu na glebach ciężkich i o dużej zawartości próchnicy. Mówiąc o warunkach glebowych nie można pominąć pH gleby, które wpływa na trwałość i dostępność herbicydu dla roślin. W niskim pH może nastąpić spadek skuteczności spowodowany zwiększonym tempem jego degradacji oraz zmniejszoną dostępnością dla roślin.

ROŚLINY POWINNY BYĆ SUCHE

Zabiegów herbicydowych nie należy przeprowadzać na rośliny mokre, o czym producenci na ogół informują w instrukcji stosowania herbicydu. Krople rosy na powierzchni blaszek liściowych powodują rozcieńczenie i spływanie aplikowanego herbicydu, co prowadzi do spadku skuteczności. Z drugiej jednak strony wilgotna powierzchnia liści powoduje, że kutikula jest lepiej uwodniona i tym samym bardziej przepuszczalna dla herbicydów. Podobnie jak w przypadku innych czynników efekt chwastobójczy zależy również od rodzaju herbicydu i zwalczanych gatunków.

DESZCZ BYWA SPRZYMIERZEŃCEM CHWASTÓW

Czynnikiem, który może w znacznym stopniu wpłynąć na skuteczność działania herbicydów, są opady deszczu występujące po zabiegu. W przypadku preparatów pobieranych wyłącznie przez liście opad bezpośrednio po oprysku może całkowicie spłukać preparat i uniemożliwić jego działanie. Opady deszczu w różnym stopniu przyczyniają się do spadku skuteczności herbicydu. Zależy to bowiem od intensywności opadów, wielkości kropel, czasu trwania deszczu i długości okresu, jaki upłynął od wykonania zabiegu do momentu wystąpienia opadów. Nieznacznie nasilony deszcz, a w zasadzie mżawka (poniżej 1 mm), może czasami nie tylko nie zaszkodzić, a wręcz sprzyjać działaniu niektórych preparatów. Niewielkie zwilżenie liści zapobiega szybkiemu wysychaniu i krystalizacji cieczy roboczej, a ponadto może zwiększyć przepuszczalność warstwy kutykularnej liści. Oczywiście, nie jest to regułą. Przykładem mogą być wyniki badania przeprowadzonego w IUNG-PIB, w którym dostrzeżono, że nawet bardzo niewielki opad w postaci mżawki (0,1 mm) występujący w krótkim czasie po zabiegu, tj. 30 minut po oprysku, znacząco obniżył skuteczność chwastobójczą tralkoksydymu - stopień zniszczenia włośnicy sinej kształtował się zaledwie na poziomie ok. 20 proc. Opad o tej samej intensywności rozpoczynający się godzinę później (1,5 godziny po zabiegu) nie wywierał już tak niekorzystnego wpływu na działanie herbicydu - włośnica została zniszczona na poziomie 80 proc.

Każdy herbicyd odznacza się zróżnicowanymi właściwościami fizyko-chemicznymi, a tym samym ma określone wymagania co do długości czasu, jaki musi upłynąć od jego aplikacji do wystąpienia opadów deszczu, aby preparat mógł wniknąć do wnętrza roślin. Niektóre substancje są pobierane bardzo szybko, np. pinoksaden czy też prosulfokarb absorbowane są w ciągu 1 godziny od zastosowania i opady deszczu po tym czasie nie obniżają skuteczności jego działania. Jednak zazwyczaj proces absorpcji trwa dłużej, a w przypadku niektórych herbicydów może przekraczać nawet 6-12 godzin. Ogólnie można stwierdzić, że czas potrzebny do pobrania drogą dolistną dla wielu preparatów chwastobójczych nie przekracza 4 godzin. Mimo wszystko w przypadku niepewnej pogody zawsze należy się upewnić, po jakim czasie od zabiegu deszcz nie wpłynie negatywnie na działanie aplikowanego herbicydu. Na podstawie badań wyodrębniono trzy grupy substancji aktywnych herbicydów pod względem wymagań odnośnie długości czasu wolnego od opadów deszczu (tab. 3).

Inaczej sprawa wygląda, jeśli herbicyd stosowany jest doglebowo. Wówczas opady deszczu nie stwarzają już tak dużego ryzyka dla skuteczności chwastobójczej. Często może być wręcz na odwrót - umiarkowane opady, transportując herbicyd do strefy korzeniowej chwastów, ułatwiają jego absorpcję. Jednak zbyt intensywny opad może spowodować wymycie herbicydu zbyt głęboko, uniemożliwiając jego pobranie. Poza tym woda spływająca po gwałtownych ulewach może przenosić herbicyd w płaszczyźnie poziomej plantacji, czego efektem jest nierównomierne zniszczenie chwastów, a w zagłębieniach terenu, wskutek nagromadzenia się substancji czynnej, może dojść do uszkodzenia roślin uprawnych.

STOSOWAĆ SIĘ DO ZALECEŃ PRODUCENTÓW

Na przebieg pogody w czasie sezonu wegetacyjnego rolnicy nie mają żadnego wpływu, jednak mogą, w oparciu o istniejący stan wiedzy oraz prognozy meteorologiczne, zminimalizować ryzyko spadku skuteczności herbicydu na skutek warunków środowiska. Podstawowym warunkiem jest ścisłe przestrzeganie zaleceń producenta środka zawartych w instrukcji stosowania herbicydu. Na ogół producenci przestrzegają, aby zabiegu nie wykonywać przed spodziewanym deszczem, na rośliny mokre lub w czasie suszy. W razie wystąpienia niekorzystnych warunków pogodowych należy rozważyć przeprowadzenie oprysku w innym terminie.

 

Artykuł ukazał się w numerze 10/2016 miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.144.16.135
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!