PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Czy czerń zbóż to poważne zagrożenie?

Czerń zbóż szpeci łany i zebrane ziarno. Czy można jedynie ograniczać jej szkodliwość? Jak przeciwdziałać tej chorobie?



Choroba występuje na wszystkich gatunkach zbóż. Wywoływana jest przez grzyby: Cladosporium herbarum i Alternaria alternata oraz należące do rodzaju Epicoccum. Bardzo często porażeniu przez czerń zbóż ulegają rośliny, które wcześniej zakończyły swój rozwój na skutek opanowania ich przez inne czynniki chorobotwórcze, jak np. Pseudocercosporella herpotrichoides - wywołująca łamliwość podstawy źdźbła zbóż - lub Gaeumannomyces graminis - sprawca zgorzeli podstawy źdźbła zbóż. Zakażeniu czernią zbóż sprzyjają częsta uprawa zbóż na tym samym polu oraz niski poziom nawożenia. Źródłem infekcji są resztki pożniwne roślin, na których zimują grzyby, oraz porażony, a nie zaprawiony materiał siewny.

SADZA NA KŁOSACH

Objawy choroby pojawiają się w okresie dojrzewania zbóż, kiedy jest wilgotno. Na kłosach, liściach i źdźbłach widoczny jest czarny, przypominający sadzę, nalot trzonków i zarodników grzybów. Ograniczają one dostęp światła, co prowadzi do osłabienia roślin. Nalot pokrywa roślinę częściowo lub całkowicie. Początkowo choroba występuje placowo. Jednak w warunkach dużej ilości opadów rozprzestrzenia się bardzo szybko.

Straty z tytułu występowania czerni zbóż sięgają 5 proc. W porównaniu do szkód wyrządzanych przez inne choroby to niewiele, ale zmniejszenie wielkości plonu to nie wszystko. Zainfekowane ziarno ma o wiele niższą jakość technologiczną, jest dużo trudniejsze w przechowywaniu, a wykorzystane do kolejnego zasiewu szybko infekuje nowe uprawy.

Nie prowadzi się bezpośredniego zwalczania choroby, ponieważ jest to nieopłacalne. Można ją wyeliminować niejako przy okazji, w ramach zabiegu T3. Najczęściej wykonywany jest on w fazie BBCH 51-59, czyli od początku kłoszenia, gdy szczyt kłosa wyłania się z pochwy i ukazuje się pierwszy kłosek, do zakończenia kłoszenia, czyli do czasu, gdy wszystkie kłoski wydobywają się z pochwy i całkowicie widoczny jest kłos uprawianego zboża. W przypadku niektórych środków istnieje możliwość wydłużenia okresu ich zastosowania do fazy dojrzałości wodnej - BBCH 71 - lub dojrzałości mlecznej - BBCH 75, jest to jednakże uwarunkowane zapisami zawartymi na etykiecie środka ochrony roślin i związane jest z okresem karencji stosowania danego preparatu.

POMARAŃCZOWE KŁOSKI

W latach o wilgotnym i ciepłym przebiegu pogody to jednak nie czerń zbóż stanowi główne zagrożenie porażenia kłosów grzybami. Sezony przekropne to przede wszystkim wysokie ryzyko epidemicznego wystąpienia fuzariozy kłosów. Pojawienie się tej choroby jest bardzo groźne. Wywołujące ją grzyby z rodzaju Fusarium powodują skażenie ziarna mikotoksynami. Są to związki chemiczne niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi oraz skarmianych paszą zwierząt. Poza wysoką wilgotnością i temperaturą, jej nasilonemu występowaniu sprzyja też uprawa zbóż kłosowych po sobie, jak również po kukurydzy. Chorobę sygnalizuje stopniowe, przedwczesne zamieranie części kłosków oraz pojawianie się na nich pomarańczowych zabarwień w końcowym etapie rozwoju choroby.

W mokre lata zabieg T3 jest głównie ukierunkowany na walkę z fuzariozą kłosów. Szereg preparatów grzybobójczych wykorzystywanych do tego jednocześnie eliminuje czerń zbóż, jak również kolejną groźną chorobę - septoriozę plew.

CZYM ZWALCZAĆ?

Do zwalczania chorób kłosa zarejestrowanych jest wiele fungicydów. W ich skład wchodzi niekiedy kilka substancji czynnych. Największą liczbę fungicydów zarejestrowano do ochrony pszenicy. W przypadku podjęcia decyzji o wykonaniu zabiegu w terminie T3, gdy rośliny są już wykłoszone, zalecane jest stosowanie fungicydów, które w swoim składzie zawierają co najmniej dwie substancje czynne, w tym jedna z nich to substancja o działaniu układowym, która może działać interwencyjnie i wyniszczająco. Fungicydy oparte na kilku substancjach czynnych zwiększają zarówno spektrum zwalczanych sprawców chorób, ale jednocześnie, dzięki rożnym mechanizmom działania, zapewniają skuteczniejszą ochronę roślin przed sprawcami chorób.

W ochronie kłosów ważną rolę odgrywają środki, w skład których wchodzą triazole. Polecane są w sytuacji, gdy główne zagrożenie stwarza fuzarioza kłosów. Godnymi polecenia substancjami czynnymi są między innymi: protiokonazol, tebukonazol czy epoksykonazol. Przed zastosowaniem konkretnego preparatu celowa jest analiza wcześniej stosowanych substancji czynnych do ochrony danego gatunku zboża. Ma to na celu zapobieżenie corocznemu korzystaniu z preparatów należących do jednej grupy chemicznej bądź, o zgrozo, jednej substancji czynnej. Prowadzi to bowiem do uodpornienia się grzybów na te związki chemiczne.

Do ochrony kłosów przydatne są również preparaty zawierające w swoim składzie strobiluryny. Substancje z tej grupy chemicznej powinny być stosowane profilaktycznie. Skutecznym narzędziem są także substancje czynne charakteryzujące się typowym działaniem wgłębnym czy powierzchniowym, np. prochloraz czy chlorotalonil. Dodanie prochlorazu służy nie tylko do rozszerzenia zakresu działania grzybobójczego. Jego połączenie z preparatem zawierającym substancję czynną z grupy triazoli, np. epoksykonazol, metkonazol, tebukonazol, wydłuża ich działanie.

STRATEGIA NA MOKRE LATA

W latach o przewidywanym epidemicznym rozwoju fuzariozy kłosów (czyli w sezonach z dużą ilością opadów) występuje ogromna ilość zarodników grzybów wywołujących fuzariozę kłosów. Obecne są one zarówno w powietrzu, jak i wilgotnej, ciepłej glebie. W tych warunkach zabieg chemiczny na kłos powinien być wykonany dwukrotnie.

Strategia dwuzabiegowa wymaga jednoczesnego uwzględnienia kilku czynników: zasięgnięcia informacji odnośnie podatności uprawianej odmiany na tę chorobę (może się okazać, że zagrożenie nie jest tak wielkie, jak sądziliśmy początkowo), dobrej znajomości stanu fitosanitarnego plantacji (wymaga to częstych lustracji) oraz korzystania z systemu wspomagania decyzji umożliwiającego precyzyjnie wyznaczyć moment przeprowadzenia oprysku środkiem grzybobójczym.

Pierwszy oprysk należy wykonać najpóźniej w czasie kwitnienia pszenicy - wyrzucone pylniki, nawet wówczas, gdy system wspomagania decyzji nie informuje jeszcze o konieczności jego przeprowadzenia. Ma on więc charakter wyprzedzający, prewencyjny, zatem skorzystać należy z fungicydu zawierającego substancję czynną z grupy strobiluryn. Drugi wykonuje się zwykle po upływie 2 tygodni, pamiętając o zmianie substancji czynnej oraz czasie na karencję preparatu, ze względu na późny termin jego stosowania.

W latach, w których w czasie dojrzewania zbóż panuje susza, można opóźnić wykonanie zabiegu na kłos. Graniczny termin jego przeprowadzenia wyznacza okres karencji środka, który ma być wykorzystany. Rezygnacja z wykonywania zabiegu T3 nie jest zalecana. Choroby grzybowe zagrażają zbożom przez cały okres ich przebywania na polu.

Artykuł ukazał się w wydaniu czerwcowym miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.205.153
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!