Według definicji amerykańskiego towarzystwa naukowego (WSSA) "odporność na herbicydy jest dziedziczną zdolnością roślin do przetrwania i reprodukcji po zastosowaniu dawki herbicydu, która zwykle powoduje jej zniszczenie". W praktyce oznacza to brak wrażliwości tylko niektórych osobników w obrębie gatunku chwastu (biotypów) na taką dawkę herbicydu, która w normalnych warunkach powinna wyeliminować całą jego populację. Nie oznacza to, że w każdym przypadku stwierdzonej słabej skuteczności zastosowanego herbicydu mamy do czynienia z pojawieniem się odporności. Aby uznać dany gatunek za odporny, należy przeprowadzić szereg badań wg wytycznych międzynarodowego ośrodka gromadzenia danych dotyczących odporności chwastów na herbicydy (International Survey of Herbicide-Resistant Weeds - ISHRW).

Podstawową metodą wykrywania odporności jest wykonanie testu biologicznego na analizowanym gatunku chwastu. Umożliwia on w warunkach kontrolowanych zastosowanie środka w dawkach wyższych niż zalecane w celu wyznaczenia takiej, która spowoduje zmniejszenie świeżej masy części nadziemnych roślin o 50 proc. w porównaniu z roślinami nietraktowanymi środkiem (ED50). Iloraz ED50 dla biotypów odpornych i wrażliwych na daną substancję daje nam indeks odporności (RI) określający jej poziom u poszczególnych biotypów. Wyróżniamy trzy poziomy odporności: niski (2 < RI < 4), średni (4 ≤ RI ≤ 8) oraz poziom wysoki (gdy RI >8).

RODZAJE ODPORNOŚCI

Chwasty mogą wykazywać odporność prostą (pojedynczą) na jeden specyficzny herbicyd. Na przykład miotła zbożowa odporna na izoproturon pozostaje wrażliwa na chlorotoluron, choć obie substancje należą do tej samej grupy chemicznej i mają ten sam mechanizm działania. Wśród roślin może również występować odporność mieszana (krzyżowa). W tym przypadku chwasty nie reagują na co najmniej dwa herbicydy o tym samym mechanizmie działania, ale o różnej budowie chemicznej. Przykładem może być odporność szarłatu szorstkiego na nikosulfuron (substancja z grupy sulfonylomocznika) i imazetapyr (z grupy imidazoli). Herbicydy należące do tych grup mają różną budowę chemiczną, ale taki sam mechanizm działania - blokują funkcjonowanie enzymu, który bierze udział w syntezie aminokwasów: waliny, leucyny i izoleucyny. Najbardziej niebezpiecznym zjawiskiem jest pojawienie się odporności wielokrotnej, która polega na braku wrażliwości określonego biotypu chwastu na co najmniej dwa herbicydy z różnych grup chemicznych i o różnym mechanizmie działania. Podział herbicydów ze względu na mechanizm ich działania zestawiono w tabeli 1.