W dalszym ciągu jedynym zalecanym zabiegiem chemicznego zwalczania chorób jest zaprawianie ziarna bezpośrednio przed siewem. Zabieg ten zabezpiecza rośliny przed niektórymi chorobotwórczymi gatunkami grzybów jedynie w początkowym okresie wegetacji, dlatego rolnicy powinni na bieżąco kontrolować stan zasiewów. Niezbędna jest do tego dobra znajomość najważniejszych chorób, objawów porażenia przez grzyby i bakterie, a także wiedza na temat sposobów zapobiegania i metod zwalczania agrofagów.
W tym celu trzeba raz w tygodniu poddawać dokładnym oględzinom kilkanaście (kilkadziesiąt) kolejnych roślin w rzędzie w pięciu miejscach plantacji. Wyniki obserwacji są bardzo pomocne przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu zabiegów mechanicznych i zwalczaniu szkodników. Jeżeli wysoka temperatura będzie się utrzymywać, należy się spodziewać drugiej generacji głowni guzowatej i rozwoju zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi, głowni pylącej kukurydzy, plamistości pochew liści kukurydzy, drobnej (oczkowej) plamistości liści kukurydzy i innych.

Głownia guzowata kukurydzy w ostatnich latach, zwłaszcza jeśli utrzymuje się ciepła pogoda z przelotnymi opadami, występuje w całym kraju, lokalnie opanowując wysoki procent roślin. Oprócz warunków meteorologicznych na stopień opanowania roślin przez szkodniki duży wpływ wywiera nasilenie ploniarki zbożówki, mszyc i przylżeńców, które, uszkadzając rośliny, ułatwiają wnikanie zarodników do tkanek roślin (dlatego należy na bieżąco prowadzić monitoring ich występowania i w zależności od ich szkodliwości stosować zabiegi insektycydowe). 

Źródłem infekcji głowni guzowatej kukurydzy są zarodniki grzyba (chlamydospory) zimujące w glebie na resztkach pożniwnych, a także na ziarnie siewnym. Pierwsza generacja choroby opanowuje rośliny w okresie rozwijania liści od czwartego do siódmego. Rośliny silnie opanowane zamierają, w wyniku czego na plantacjach mogą powstawać puste miejsca, inne – mocno zdeformowane – słabo rosną, często wytwarzają pędy boczne i nie zawiązują kolb. Druga generacja głowni guzowatej poraża młode, najczęściej uszkodzone przez szkodniki lub grad łodygi oraz wiechy i kolby w okresie wiechowania i pylenia. Jeśli choroba wytworzy narośl w środkowej lub górnej części łodygi, powyżej kolby, albo opanuje kolbę, wówczas roślina nie wytwarza ziarna. Trzecia generacja choroby opanowuje kolby w okresie wypełniania i mlecznej dojrzałości ziarna. Najczęściej pojawia się na czubkach kolb, zwłaszcza jeśli nie są osłonięte przez liście okrywowe, niekiedy wytwarza drobne narośle na pojedynczych ziarniakach. Jej szkodliwość jest najniższa.
Średnie straty w plonach ziarna powodowane przez głownię guzowatą kukurydzy wynoszą 3,5 proc. i wahają się w poszczególnych latach od ułamka do