PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Herbicydy "powstrzymywacze" - cóż to znaczy?

Herbicydy "powstrzymywacze" - cóż to znaczy?

Autor: Adam Paradowski

Dodano: 06-09-2014 08:12

To już przedostatni artykuł z cyklu poświęconego poznaniu mechanizmów działania herbicydów. Ten dotyczy inhibitorów wzrostu merystemów i inhibitorów fotosyntezy.



Niektóre fachowe terminy w tłumaczeniu na język polski brzmią po prostu źle, przez co nie mogą się przyjąć i zagnieździć w mowie potocznej. Przykładem są wspomagacze, które zdecydowanie częściej nazywamy adiuwantami. Z pewnością także nadal będziemy używać określenia inhibitor zamiast polskiego odpowiednika - powstrzymywacz.

W botanice inhibitorem nazywamy związek chemiczny powodujący spowolnienie, bądź wręcz zahamowanie reakcji biochemicznej. Najczęściej polega to na obniżeniu aktywności katalizatora (enzymu) lub zmianie przebiegu procesów metabolicznych.

Jeżeli zaczniemy analizować określenie "inhibitory wzrostu merystemów", to należy uściślić, że dotyczy to merystemu wierzchołkowego głównego pędu i korzenia. Mówiąc prościej, jest to grupa substancji czynnych, która zakłóca wzrost już w momencie kiełkowania nasion. Często powoduje brak wschodów lub prowadzi do zdeformowań wschodzących chwastów. Substancje te są także w stanie zniszczyć roślinę po wschodach, ale jedynie młodą (siewkę) o bardzo słabo wykształconym systemie korzeniowym. Liście roślin dwuliściennych nabierają barwy ciemnozielonej, a korzeń ulega zniekształceniu. U roślin jednoliściennych liście nie mogą się "wydostać" z koleoptyla lub są z nim zrośnięte.

Inhibitory wzrostu merystemów pochodzą z różnych grup chemicznych, stąd trudno po nazwach zwyczajowych substancji czynnych od razu je sklasyfikować. Wskazówką mogą być, jak już wspomniano, herbicydy o działaniu doglebowym. Część z nich posiada końcówkę "achlor": dimetachlor (np. Teridox), metazachlor (np. Butisan), S-metolachlor (Dual) lub "amid": dimetenamid-P (komponent kilku herbicydów z linii Butisan), napropamid (np. Devrinol), propyzamid (np. Kerb). Warto zwrócić uwagę, że większość z nich zalecana jest do odchwaszczania rzepaku. Do grupy tej należy także kilka związków zalecanych do zwalczania chwastów w zbożach: flufenacet (tylko jako komponent), pendimetalina (np. Stomp), prosulfokarb (Boxer) oraz zalecany w burakach etofumesat (np. Kemiron oraz składnik wielu innych środków).

Inhibitory fotosyntezy to grupa środków zakłócających proces fotosyntezy w fazie jasnej na poziomie fotosystemu II lub I. Fotosynteza przebiega w dwóch fazach: fazie jasnej i ciemnej. Faza jasna fotosyntezy zachodzi w tylakoidach chloroplastów, w których znajdują się barwniki absorbujące światło oraz dwa centra przekształcania energii świetlnej w chemiczną zwane fotosystemem II (PS II) i fotosystemem I (PS I). Produktami procesów fazy jasnej są ATP i NADPH wykorzystywane dalej w fazie ciemnej fotosyntezy. Herbicydy należące do inhibitorów fotosyntezy blokują swobodny przepływ elektronów przez fotosystem II, w wyniku czego dochodzi do gromadzenia energii, a w efekcie końcowym do rozpadu chlorofilu i karotenoidów. Pierwszym objawem po zastosowaniu tych środków są chlorozy liści, które pojawiają się już po kilku dniach od zastosowania herbicydu.

Inhibitory fotosyntezy to również substancje czynne pochodzące z różnych grup chemicznych. Dominują wśród nich inhibitory fotosyntezy w fotosystemie II (PS II). Jak wspomniałem, mechanizm ich działania polega na blokowaniu przepływu elektronów, podstawowego czynnika procesu fotosyntezy. Ze względu na odmienną budowę chemiczną tych substancji oraz miejsce i sposób zakłócenia transferu elektronów, są podzielone na trzy dalsze grupy. Z punktu widzenia plantatorów stosujących te substancje czynne, nie ma to większego znaczenia. Do grupy inhibitorów fotosyntezy należą związki działające doglebowo oraz nalistnie. W pierwszej chwili może dziwić, że związki doglebowe mogą mieć wpływ na fotosyntezę, która zawsze kojarzy się z obecnością światła. W tym przypadku preparaty są pobierane przez kiełkujące nasiona, a aktywują się w momencie wschodów (światło).

Do najbardziej popularnych inhibitorów fotosyntezy należą wycofane z użycia atrazyna i symazyna. Substancje te wycofano z powodu bardzo wolnego rozkładu oraz zalegania w glebie i wodach gruntowych, jednocześnie swojego czasu należały do "czołówki" związków, na które uodparniały się chwasty. Typowym przedstawicielem, do tej pory zarejestrowanym i zalecanym do stosowania, jest terbutyloazyna (np. Click oraz jako komponent w kilku innych preparatach). Objawy działania poszczególnych triazyn są różne. Tak zwane triazyny symetryczne (wycofana atrazyna i symazyna) u roślin dwuliściennych powodują chlorozę liści na brzegach blaszek liściowych, następnie między nerwami, które najdłużej pozostają zielone.

Triazyny asymetryczne, czyli pochodne mocznika (chlorotoluron = np. Lentipur; izoproturon = np. Protugan) czy uracyli (lenacyl = np. Venzar) powodują chlorozy najpierw nerwów liści i dopiero następnie obejmują całą blaszkę liściową. W przypadku piradyzonów (chloridazon = np. Pyramin) następuje zasychanie liści od ich szczytu i dopiero później całych liść.

Grupa środków nalistnych, wśród których można wyróżnić bentazon (np. Basagran) czy desmedifam i fenmedifam (linia Betanali), powoduje żółknięcia blaszki liściowej, później nekrozy i zamieranie. Uszkodzenia roślin jednoliściennych (głównie chlorotoluron i izoproturon) objawiają się w formie chloroz (żółknięcie) rozpoczynających się na szczytach i brzegach blaszek liściowych. W tej grupie jakiekolwiek klasyfikowanie jest trudne. Ujemny wpływ na proces fotosyntezy ma duża liczba substancji czynnych, a objawy działania są bardzo zróżnicowane. Są selektywne dla znacznej liczby roślin uprawnych, chociaż dominują w nich preparaty zalecane w burakach cukrowych. Jak wspomniano, klucz do ich zidentyfikowania jest trudny i po prostu należy je zapamiętać.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.196.110.222
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!