PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Jesienna ochrona rzepaku ozimego - cały artykuł

Stosowanie fungicydów na plantacji rzepaku we wczesnych fazach rozwojowych pozwala na zwalczenie chorób, podnosi mrozoodporność i zwiększa szanse na szybsze ruszenie wegetacji na wiosnę.



W momencie, kiedy rzepak wytworzy 4-8 liści, jest już narażony na porażenie przez groźne patogeny wywołujące choroby. Zlekceważenie ich pojawienia się we wczesnych fazach rozwojowych jest następstwem dużych strat w plonie. W okresie jesiennym na plantacji rzepaku mogą wystąpić następujące choroby: sucha zgnilizna kapustnych (Leptosphaeria spp. st. kon. Phoma lingam), czerń krzyżowych (Alternaria spp.), szara pleśń (Botryotinia fuckeliana st. kon. Botrytis cinera) czy cylindrosporioza (Pyrenopeziza brassicae st. kon. Cylindrosporium concentricum). W okresie wschodów wiele patogenów może być przyczyną zgorzeli siewek lub zahamowania rozwoju roślin (np. Pythium debaryanum, Fusarium spp., Rhizoctonia solani, Alternaria spp. i Peronospora parasitica - sprawca mączniaka rzekomego). Powszechne nasilenie pojawienia się chorób związane jest z rosnącym udziałem rzepaku w strukturze zasiewów. Bardzo często roślina ta traktowana jest jako przerywnik dla pszenicy uprawianej po sobie i wysiewana po sobie średnio co 2-3 lata. Ta krótka przerwa między uprawami rzepaku na tym samym polu jest bezpośrednią przyczyną wzrostu nasilenia grzybów chorobotwórczych. Straty wywołane tymi agrofagami szacowane są na poziomie 15-25 proc.

Na rozwój patogenów, a zatem i ich nasilenie duży wpływ wywiera też przebieg pogody. Zagrożenie ze strony sprawców chorób istotnie zwiększa się bowiem w okresach z podwyższoną wilgotnością, jak również wyższą temperaturą powietrza. Tegoroczna ciepła i sucha jesień nie sprzyja rozwojowi grzybów. Natomiast przy pierwszych nadarzających się opadach deszczu ta sytuacja może ulec zmianie, prowadząc do rozwoju grzybów patogenicznych.

Nasilenie obecności sprawców chorób powoduje, że w wielu przypadkach pojawia się konieczność stosowania ochrony przy użyciu fungicydów. Można w ten sposób ograniczyć występowanie ważnych gospodarczo chorób. Zmniejszenie szans na pojawienie się np. suchej zgnilizny kapustnych można rozpocząć wybierając odmianę tolerancyjną na tę chorobę. Nie mniej jednak sam wysiew takich odmian nie gwarantuje ochrony roślin, dlatego też nie należy wykluczać zastosowania środków ochrony roślin. W celu zapewnienia stabilnych, wysokich i dobrej jakości plonów oraz prawidłowego przezimowania, rzepak ozimy należy chronić już we wczesnych fazach rozwojowych.

FUNGICYDY STOSOWANE JESIENIĄ

W ochronie rzepaku ozimego najpopularniejszymi wykorzystywanymi środkami są fungicydy systemiczne (wnikające do tkanek roślin i w nich rozprzestrzeniające się) z grupy triazoli, do której należą następujące substancje czynne: bitertanol, bromukonazol, cyprokonazol, difenokonazol, dinokonazolm, epoksykonazol, fenbukonazol, fluchinkonazol, flusilazol, flutriafol, metkonazol, myclobutanil, propikonazol, protiokonazol, tebukonazol, tetrakonazol, triadimefon, triadimenol, tritikonazol. Oprócz właściwości grzybobójczych triazole mają znaczny potencjał regulujący pokrój roślin. Ich mechanizm działania polega na zamianie lanosterolu do ergosterolu (odgrywający istotną rolę w budowaniu i funkcjonowaniu błon komórkowych grzybów) w grzybach patogenicznych i ent-kaurenu do kwasu ent-kauronowego (prekursora giberelin) w roślinie. Rośliny poddane działaniu triazoli są niższe oraz mają ciemnozielone liście, co jest związane z większą ilością chlorofilu i karotenoidów. Dodatkową funkcją triazoli w roślinie jest ich wpływ na zwiększenie tolerancji na niską i wysoką temperaturę, tzw. termoregulacja.

Po zastosowaniu triazoli szyjka korzeniowa staje się grubsza. To lepiej, ponieważ stanowi magazyn substancji zapasowych, przez co w dużym stopniu decyduje o przezimowaniu roślin. Substancje te ograniczają wynoszenie stożka wzrostu ponad glebę. Ponadto skracają ogonki liściowe, a jednocześnie stymulują rozwój systemu korzeniowego, co powoduje powstanie zwartej rozety liści tuż nad ziemią, umożliwiając roślinie przetrwanie niskich temperatur oraz mroźnych i suchych wiatrów zimą.

Do momentu wejścia w przerwę wegetacyjną rzepak powinien wytworzyć rozetę złożoną z 8-9 liści osadzonych na grubej łodydze, a szyjka korzeniowa najlepiej jeśli ma średnicę nie mniejszą niż 0,8 cm. Ukształtowanie rozety rzepaku w takiej postaci zmniejsza prawdopodobieństwo uszkodzenia pąka wierzchołkowego nawet przy niewielkiej ilości pokrywy śnieżnej, co daje większe szanse przetrwania zimowego okresu spoczynku. Dzięki temu rozpoczęcie wiosennej regeneracji i rozwoju stanie się szybsze.

STOSOWANIE TRIAZOLI

Skuteczność triazoli zachowana zostanie przy spełnieniu pewnych reguł. Zabieg można przeprowadzić generalnie w fazie 4-8 liści rzepaku. Zdecydowanie jednak lepiej, jeśli jest ich więcej niż 4, gdyż rzadko zdarza się, że rośliny są w tej samej fazie rozwojowej. To szczególnie ważne podczas przeprowadzania oprysku. Jeżeli roślina jest odpowiednio ukształtowana, to lepiej poradzi sobie z tą sytuacją, a zabieg przyniesie zamierzony skutek. Natomiast jeżeli roślina będzie miała tylko 2-3 liście, może mieć kłopoty z harmonijnym rozwojem, zwłaszcza gdy istnieje niebezpieczeństwo występowania niskich temperatur nawet przez pewien czas. W obecnej sytuacji rzepak wytwarza 7-8 liści, nawet przy suchej pogodzie prawdopodobieństwo pojawienia się chorób jest duże, gdyż zwiększa się liczba roślin na powierzchni pola. Takie warunki pozwalają na utrzymaniu wilgoci i swobodny rozwój grzybów.
Należy trzymać się zalecanego terminu stosowania środka i jednocześnie przeprowadzić lustrację pola, aby określić stopień zagrożenia porażeniem patogenem. W wielu przypadkach pomaga to w decyzji o przeprowadzeniu zabiegu chemicznego. Natomiast jeśli chodzi o suchą zgniliznę kapustnych, to ocena organoleptyczna nie jest wystarczająca, dlatego też warto wesprzeć się sygnalizacją pochodzącą z Systemu Prognozowania Epidemii Chorób – SPEC, który ułatwi wyznaczenie terminu przeprowadzenia oprysku.

Zabieg z wykorzystaniem triazoli powinien zostać przeprowadzony przy minimalnej temperaturze 10-12oC. Jeśli jest chłodniej, nie stosujemy tej grupy środków. Bardzo ważne, aby zabieg nie był wykonywany zbyt późną jesienią, ponieważ rośliny pod wpływem skracającego się dnia i działania auksyn (fitohormonów) przechodzą z fazy wegetatywnej w generatywną.
Ponadto przy ustalaniu dawki triazoli, należy zwrócić uwagę na fazę rozwojową roślin i zagęszczenie łanu. Przy obsadzie powyżej 60 sztuk roślin rzepaku na m2 działanie triazoli może okazać się niewystarczające, ponieważ rośliny w tym przypadku zbyt silnie konkurują o światło. Zalecane jest wówczas użycie fungicydów pochodzących z innych grup chemicznych niż triazole. Regulację wzrostu rzepaku przeprowadza się wówczas poprzez zastosowanie znanego powszechnie ze stosowania w zbożach chlorku chloromekwatu – w skrócie CCC, czyli preparatu Stabilan 750 SL w dawce 0,5 do 0,75 l/ha, z chwilą gdy rzepak wytworzy 4-6 liści właściwych.

WYBÓR PREPARATU

Wśród fungicydów z grupy triazoli do jesiennej ochrony rzepaku przed chorobami można wykorzystać preparaty jednoskładnikowe o następujących substancjach czynnych: azoksystrobina, prochloraz, tebukonazol, metkonazol, difenokonazol bądź dwuskładnikowe o następujących substancjach czynnych: chlorek mepikwatu i metkonazol, tebukonazol i protiokonazol , boskalid i metkonazol, tebukonazol i difenokonazol. Najczęściej występującą substancją jest tebukonazol.
W szerokim asortymencie dostępnych środków trudno podjąć decyzję, który wybrać. Podpowiadamy, jakie kryteria wziąć pod uwagę przy zakupie środka.

Powszechnie głównym kryterium wyboru jest cena środka. Nie zawsze jednak ma to jednak uzasadnienie. Gdyż po za nią pod uwagę należy wziąć inne istotne aspekty. W pierwszej kolejności należy zapoznać się z historią pola, tzn. przeanalizować, jakie gatunki roślin były wcześniej uprawiane, co stanowiło przedplon dla rzepaku ozimego, czy na danym polu były wprowadzane międzyplony, z jakim systemem uprawy roli mamy do czynienia. Następnie należy odnieść się do bieżącej sytuacji. Przy ciepłej i suchej pogodzie presja występowania grzybów będzie zdecydowanie mniejsza niż przy podwyższonej wilgotności, kiedy grzyby nie mają ograniczeń w rozmnażaniu się. W takiej sytuacji można zdecydować się na niższe zastosowanie dawek fungicydu.
Przy wyborze fungicydu należy pamiętać o wykorzystywaniu środka o tej samej substancji czynnej, ponieważ może to doprowadzić do uodpornienia się patogenu na daną substancję. W związku tym należy stosować rotację substancji czynnych.

Sucha zgnilizna kapustnych

Choroba wywoływana jest przez dwa gatunki grzybów
Leptosphaeria maculans oraz Leptosphaeria biglobosa.
Źródłem infekcji są resztki pożniwne porażonych roślin oraz materiał siewny. Zdarza się, że źródłem zakażenia mogą być rośliny z rodziny kapustowatych. Rzepak porażany jest w okresie jesiennym poprzez zarodniki stadium workowego powstające na resztkach słomy rzepakowej. Owocniki po pewnym czasie uwalniają zarodniki workowe, które unoszone z masami powietrza – niekiedy na duże odległości – opadają na liście rosnącego na plantacji rzepaku i rozpoczyna się proces chorobowy. Po infekcji zarodnikami workowymi mamy do czynienia ze stadium konidialnym grzyba – Phoma lingam. Zarodniki te przenoszone są z kroplami deszczu na niewielkie odległości. Miejscem infekcji jest zwykle część podliścieniowa oraz liście.

Objawami choroby są żółte, chlorotyczne plamy o wielkości 2-5 mm. Następnie plama zmienia barwę na jasnobrązową lub jasnoszarą. Na powierzchni takich plam można zauważyć czarne punkty – owocniki (piknidia), z których uwalniane są w śluzowatej wstędze zarodniki, które są ważnym wtórnym źródłem choroby w czasie jesiennej, a potem wiosennej wegetacji rzepaku.
Choroba powoduje zamieranie liści, co zmniejsza powierzchnię asymilacyjną. Grzybnia poprzez nerw główny lub boczne przerasta i lokuje się w szyjce korzeniowej. Kiedy liść odpadnie jesienią, w miejscu blizny po ogonku widać brunatną plamę. To oznaka wniknięcia grzyba w to miejsce i rozpoczęcie procesu chorobowego, który, jeśli nie zostanie przerwany, rozwinie się w mokrą zgniliznę, a pod koniec wegetacji doprowadzi do zmurszenia porażonej łodygi i do wyłamania się rośliny. W ten sposób dochodzi do ostatniej fazy rozwoju sprawcy suchej zgnilizny kapustnych.

Szara pleśń

Choroba ta powodowana jest przez grzyba Botrytis cinerea. To polifag, który rozwija się wielu gatunkach roślin jedno- i dwuliściennych. W rzepaku straty wywołane jego wystąpieniu mogą dochodzić do 30 proc., szczególnie w latach wilgotnych.

Optymalne warunki do rozwoju choroby to temperatura ok. 10-18° C oraz wysoka wilgotność powietrza. Porażenie grzybem nasila się, gdy tkanki wielu roślin mają ślad uszkodzeń i wówczas choroba może wystąpić epidemicznie. Chorobie sprzyja wcześniejsze uszkodzenie przez wiatr, mróz, maszyny, zwierzęta, herbicydy czy szkodniki. Źródłem choroby są porażone resztki pożniwne roślin. Objawia się w postaci żółknięcia części blaszki liściowej. Chloroza może być rozległa, a na jej powierzchni pojawia się plama o barwie szaropopielatej, na której widoczny jest szary, luźny nalot grzybni z trzonkami konidialnymi. Stopniowo następuje proces gnicia porażonej powierzchni liścia i jego zamieranie. Gdy grzyb zaatakuje liście w pobliżu stożka wzrostu, może doprowadzić do całkowitego zamierania rośliny porażonej.

Czerń krzyżowych

Chorobę wywołują grzyby z rodzaju Alternaria spp. Straty plonu wywołane przez ten patogen mogą sięgać 15-20 proc. Choroba rozwija się przy podwyższonej temperaturze (21–-27°C) oraz wysokiej wilgotności. Źródłem choroby są resztki pożniwne rzepaku.
Objawy widoczne w postaci brunatnoczarnych plam o owalnym kształcie. Początkowo plamy są małe (2-3 mm), a później powiększają się i ich średnica wynosi 5-8 mm. Mogą być otoczone chlorotyczną obwódką lub są jej pozbawione. Niekiedy na powierzchni plam widoczne jest koncentryczne strefowanie. Na powierzchni plam pojawia się też luźna grzybnia wytwarzająca zarodniki. Gdy na liściu jest wiele plam wskazujących na czerń krzyżowych, to liście takie żółkną i mogą zamierać.

 Cylindrosporioza

Choroba ta powodowana jest przez zarodniki workowe grzyba Pyrenopeziza brassica. Źródłem zakażenia są porażone nasiona i resztki pożniwne chorych roślin. Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność powietrza i temperatura od 10 do 15°C. Ponadto sprzyja jej ciepła zima oraz wilgotna jesień i wiosna, uszkodzenia i osłabienia roślin oraz zwiększony udział roślin kapustowatych w zmianowaniu. Grzyb działa podstępnie, ponieważ do zakażenia dochodzi w okresie jesiennym, natomiast pierwsze objawy widoczne są dopiero wiosną. W okresie jesiennym na liściach po obu stronach powstają małe, białawe, okrągławe plamki, które później stają się nieregularne i bladobrązowe. Na zaatakowanych liściach pęka kutikula i są odsłonięte kosmkowate skupienia białego nalotu, które tworzą koncentryczne pierścienie. Są to skupiska zarodników stadium konidialnego grzyba Cylindrosporium concentricum (acerwulusy). Rozwój choroby powoduje, że na liściach tworzą się skupienia nalotu o średnicy nawet około 1cm. Porażone liście deformują się, żółkną, więdną i przedwcześnie zamierają.

 

Artykuł ukazał się w najnowszym październikowym numerze miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.133.152
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!