Dotychczas nie poznano szczegółowych mechanizmów działania wszystkich mikroelementów. Udowodniono natomiast, że część z nich wpływa pozytywnie na uruchomienie w roślinie jej mechanizmów obronnych. Przy dobrym zaopatrzeniu roślin w mikroelementy w roślinie produkowana jest odpowiednia ilość związków hamujących wzrost patogenów tj: fenole, flawonoidy, fitoaleksyny, garbniki i inne.

W świetle badań naukowych poznano wiele chorób kontrolowanych przez mikroelementy. Nie mniej jednak mechanizmy tych działań nie są jeszcze naukowcom dostatecznie poznanie.

Udowodniono, że cynk oraz mangan wpływa na ograniczenie porażenia ziemniaka parchem, a u pszenicy pierwiastki te redukują prawdopodobieństwo pojawienia się zgorzeli podstawy źdźbła. Po za tym mangan ogranicza u buraka rozwój chwościka oraz mączniaka prawdziwego u zbóż.

O fungicydowym działaniu miedzi wiadomo nie od dziś. Pierwiastek ten jest składnikiem niektórych pestycydów. Miedź między innymi ogranicza rozwój zarazy ziemniaka, a u zbóż redukuje infekcję spowodowane sporyszem oraz rdzą brunatną i żółtą.

Badania naukowe wykazują również pozytywne działanie boru w ograniczaniu rdzy u zbóż oraz zgorzeli korzeni i siewek u grochu i fasoli.

Poza tym mikroelementy takie jak żelazo, mangan i miedź są niezbędne w syntezie lignin, składnika strukturalnego ścian komórkowych, a wiadomo mocne ściany komórkowe ochronią lepiej roślinę przed presją patogenów. Odpowiednie odżywienie mikroelementami jest wskazane przede wszystkim w przypadkach stosowania wysokich dawek nawozów azotowych. Nawożenie azotem powoduję szybki wzrost komórek roślinnych. Ściana komórkowa rośnie wolniej niż pozostała żywa część komórki, rozciąga się i staje się cieńsza. Tym samym zaczyna być bardziej podatna na infekcję patogenami.