PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Narastający problem septoriozy paskowanej liści pszenicy

Autor: Katarzyna Pieczul, Joanna Horoszkiewicz-Janka

Dodano: 28-02-2016 08:33

Tagi:

Badania prowadzone w Zakładzie Mikologii Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu wskazują na bardzo niską skuteczność benzimidazoli w ograniczaniu wzrostu grzybów wywołujących septoriozę paskowaną liści pszenicy. Nabyły one także odporność na niektóre substancje czynne z grupy triazoli i strobiluryn.



Septorioza paskowana liści pszenicy wywoływana przez grzyb Mycosphaerella graminicola zaliczana jest do najgroźniejszych i jednocześnie powszechnie występujących chorób pszenicy. Liście pszenicy i pszenżyta mogą być porażane także przez Phaeosphaeria nodorum, sprawcę septoriozy plew pszenicy, gatunek blisko spokrewniony z M. graminicola. Typowe objawy chorobowe wywoływane przez P. nodorum obserwowane są dopiero na plewach, dlatego porażenie liści przez ten gatunek często mylone jest z objawami septoriozy paskowanej liści pszenicy. Z praktycznego punktu widzenia prawidłowa diagnostyka sprawcy septoriozy ma znaczenie dla określenia progu szkodliwości, nie wpływa natomiast na dobór stosowanych środków ochrony roślin, gdyż obydwie choroby zwalczane są w ten sam sposób (preparaty zarejestrowane do zwalczania septoriozy liści).

CO SPRZYJA CHOROBIE?

Pierwotnym źródłem zakażenia roślin przez M. graminicola są roznoszone przez wiatr zarodniki workowe. Pierwsze objawy chorobowe w postaci jasnych, rozmytych chlorotycznych, a następnie zielono-szarych plam na liściach pojawiają się na zbożach ozimych już jesienią. Wiosną i latem plamy ciemnieją, wydłużają się i zlewają w charakterystyczne pasma ograniczone nerwami, obejmujące niejednokrotnie znaczną powierzchnię liści. Przy silnym porażeniu na starszych roślinach plamy łączą się, tworząc duże, nekrotyczne powierzchnie, często kształtem przypominające romby. Kolejną typową cechą choroby są powstające w obrębie plam, równolegle wzdłuż nerwów czarne punkty - piknidia (owocniki stadium konidialnego), a następnie pseudotecja grzyba. Są to miejsca wytwarzania licznych zarodników będących źródłem kolejnych infekcji.

Plamy na liściach powodowane przez P. nodorum, sprawcę septoriozy plew pszenicy, początkowo są żółto-zielone, a następnie brązowieją i przybierają kształt zbliżony do soczewkowatego, często z chlorotyczną lub żółtą obwódką. Na powierzchni plam mogą pojawiać się nieregularnie rozłożone piknidia.

W sprzyjających warunkach pogodowych, przy wysokiej wilgotności i temperaturze powietrza, septorioza paskowana liści pszenicy rozprzestrzenia się bardzo szybko. Prowadzi to do przedwczesnego zamierania liści, co z kolei negatywnie wpływa na jakość i ilość wytwarzanego ziarna. Przy wysokim porażeniu roślin straty mogą sięgać ponad 30 procent potencjalnego plonu ziarna. Podstawowe znaczenie w ograniczaniu występowania choroby ma prawidłowo stosowana ochrona chemiczna. Należy jednak pamiętać, że odpowiednio prowadzone zabiegi agrotechniczne będą przyczyniać się do zmniejszania porażenia upraw. Szybkie przeorywanie porażonych przez M. graminicola resztek pożniwnych pozwala na likwidację pierwotnego źródła infekcji w kolejnym sezonie wegetacyjnym. Jest to szczególnie istotne w przypadku częstej uprawy zbóż, bez zachowanego odpowiedniego płodozmianu. Nie bez znaczenia pozostaje dobór odmian o zwiększonej odporności lub tolerancyjnych na porażenie, zbilansowany sposób nawożenia, unikanie przenawożenia azotem oraz zbyt gęstego siewu roślin.

W Polsce do zwalczania septoriozy paskowanej liści pszenicy zarejestrowane są fungicydy należące do różnych grup chemicznych. Zazwyczaj zawarte w nich substancje czynne charakteryzują się szerokim zakresem zwalczanych grzybów, dlatego służą też do zwalczania innych chorób liści, jak np.: mączniak prawdziwy zbóż i traw, rdza brunatna pszenicy, brunatna plamistość liści.

Skuteczne działanie fungicydów zależy od szeregu czynników. Przy kupnie należy zwrócić uwagę na pochodzenie kupowanego preparatu (produkt certyfikowany), a następnie warunki jego przechowywania, termin ważności oraz zastosowanie środka w zalecanej dawce. Przed użyciem nakazuje się zapoznanie z etykietą danego fungicydu. Fungicydy należy stosować w warunkach pogodowych umożliwiających wystarczająco długie pozostanie ich na powierzchni liści. Nie bez znaczenia jest używanie sprawnego opryskiwacza umożliwiającego dokładne pokrycie l iści cieczą roboczą.

STRATEGIA ZWALCZANIA

Skuteczne ograniczanie septoriozy paskowanej liści pszenicy często wymaga zastosowania kilku zabiegów w czasie sezonu wegetacyjnego. Zabieg T0 konieczny jest sporadycznie. Warto rozważyć zastosowanie go w przypadku przeciągającej się ciepłej jesieni z opadami deszczu, przy silnym wystąpieniu septoriozy paskowanej liści pszenicy i/lub mączniaka prawdziwego zbóż i traw. Wybierając fungicyd, można zdecydować się na taki, który zarówno zawiera substancje czynne o działaniu grzybobójczym, jak i ma właściwości regulujące prawidłowy wzrost i krzewienie roślin, co przyczyni się do lepszego i prawidłowego zimowania zbóż. Fungicydy triazolowe powinno się stosować w temperaturze przekraczającej 12°C, ponieważ wtedy wykazują w walce z grzybami najwyższą skuteczność. Nie oznacza to, że w temperaturze 9-10°C ich działanie ustępuje. Zwalczają grzyba, ale czas działania się wydłuża.

Pierwszy zabieg wiosenny T1 wykonywany w fazie końca krzewienia do fazy pierwszego lub niekiedy drugiego kolanka (BBCH 29-32) służy głównie zwalczaniu chorób podstawy źdźbła. Jego wykonanie pozwala też zwalczać lub silnie ograniczyć pojawiającą się septoriozę paskowaną liści pszenicy. Próg szkodliwości w fazie krzewienia zbóż wynosi 30-50 proc. liści z pierwszymi objawami septoriozy (jedna lub dwie plamy na liściu rośliny rozkrzewionej), a w fazie strzelania w źdźbło 10-20 proc. porażonej powierzchni liścia podflagowego. Przy intensywnej uprawie (plon 80-90 dt/ha) zastosowanie ma niższa wartość progu, a mianowicie już 10 proc. porażonej powierzchni liścia podflagowego oznacza potrzebę wykonania zabiegu.

Faza od początku grubienia pochwy liściowej liścia flagowego do fazy widocznych pierwszych ości (BBCH 41-49) jest kolejnym terminem wykonania zabiegu ochrony roślin T2. Progi szkodliwości przyjmuje się jak powyżej dla fazy strzelania w źdźbło z objawami septoriozy paskowanej liści pszenicy.

Niekiedy konieczne jest stosowanie kolejnego zabiegu - T3. Optymalnym terminem będzie faza kłoszenia (BBCH 51-59). Silne porażenie roślin w tych fazach rozwojowych może i najczęściej powoduje znaczne obniżenie plonów. Orientacyjny próg szkodliwości wynosi 5-10 proc. porażonej powierzchni liścia flagowego.

Niezależnie od terminu przeprowadzonego zabiegu do oprysków zawsze warto wybierać fungicyd zawierający substancję, na którą nie stwierdza się odporności u zwalczanych patogenów, lub złożony jest z substancji czynnych należących do różnych grup chemicznych. Pozwala to na zwiększenie zakresu zwalczanych gatunków grzybów, a jednocześnie stanowi element ograniczający ryzyko powstawania szczepów grzybów odpornych na fungicydy. Wykonując kilka zabiegów oprysku fungicydami, należy zwrócić uwagę na skład stosowanych fungicydów, ponieważ często te same substancje czynne w tej samej zawartości stosowane są w produktach handlowych, które różnią się tylko nazwą.

Na rozwój odporności grzybów na stosowane substancje czynne fungicydów wpływa przede wszystkim długotrwałe stosowanie substancji czynnych należących do jednej grupy chemicznej, czyli o takim samym mechanizmie działania grzybobójczego. Badania naukowe potwierdzają, że wykształcenie odporności na jedną substancję czynną często skutkuje powstaniem odporności na inne substancje z tej samej grupy chemicznej fungicydu. Warto więc planować zabiegi oprysku fungicydami, tak aby w trakcie wegetacji uniknąć ciągłego stosowania substancji czynnych tylko z jednej grupy chemicznej.

WYNIKI BADAŃ LABORATORYJNYCH

M. graminicola jest jednym z patogenów, które dość szybko nabywają odporność na stosowane substancje czynne fungicydów. Problem ten jest bardzo dobrze znany producentom zbóż z krajów zachodniej i południowej Europy, gdzie M. graminicola stopniowo nabywa odporność się na niektóre substancje czynne z grupy triazoli i strobiluryn.

Badania laboratoryjne wrażliwości izolatów M. graminicola na fungicydy, prowadzone w Zakładzie Mikologii Instytutu Ochrony Roślin - Państwowego Instytutu Badawczego w Poznaniu, wskazują, że zjawisko odporności występuje także w Polsce. Polega ono przede wszystkim na bardzo niskiej skuteczność benzimidazoli w ograniczaniu wzrostu izolatów patogena na sztucznych pożywkach w warunkach laboratoryjnych.

Triazole oraz strobiluryny nadal należą do substancji o wysokiej skuteczności ograniczania wzrostu izolatów M. graminicola. Niestety, część badanych izolatów charakteryzuje się już obniżoną wrażliwością na strobiluryny. Mogą być to pierwsze sygnały zapowiadające spadek skuteczności tej grupy fungicydów w zwalczaniu septoriozy paskowanej liści pszenicy. Bardzo dobrze wzrost izolatów M. graminicola ograniczają substancje z innych grup chemicznych, np.: prochloraz, fenpropimorf czy cyprodinil, co daje możliwości wyboru skutecznych fungicydów do prowadzonych zabiegów opryskiwania.

W tabeli przedstawiono wykaz substancji czynnych zarejestrowanych do zwalczania septoriozy paskowanej liści pszenicy wraz z grupą, do której należą, i ryzykiem powstawania odporności u M. graminicola (w oparciu o materiały FRAC i badania własne).

Artykuł pochodzi z wydania 2/2016 miesięcznika Farmer

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • ppp 2016-02-29 11:25:28
    jak sprawdzić ta polifoske ja kupiłem TYTAN 4 tony
  • looooody 2016-02-29 05:21:23
    uwaga rolnicy poł-wschodnia polska - polifoska jest sfałszowana [ czyt. top agrar] -gdzie izby mafijno rolnicze!! gdzie opinia gdzie prezesi macie w du...ie rolnikow! wazne sa wasze stołki i brylowanie na imprezkach!!to najwieksza afera ostatnich lat!! a tu cisza!gdzie nik pih wsi wsw policja po co nam takie panstwo ktore nie broni swych obywateli?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.158.219.248
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!