PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ploniarka zbożówka też bywa groźna

Ploniarka zbożówka też bywa groźna Ploniarka zbożówka jest przykładem, jak typowy szkodnik zbóż (głównie owsa) zaadoptował się do żerowania na kukurydzy

W początkowym okresie wegetacji kukurydza jest bardzo wrażliwa na wszelkie uszkodzenia, w tym te powodowane przez wczesnowiosenne szkodniki. Jednym z nich jest ploniarka zbożówka.



Ploniarka zbożówka jest przykładem, jak typowy szkodnik zbóż (głównie owsa) zaadoptował się do żerowania na kukurydzy. Zaliczana jest do szkodników o znaczeniu ekonomicznym. Szacuje się, że średnie straty w plonach kukurydzy powstające w następstwie jej żerowania wynoszą w skali kraju 10 proc. Na lokalnych plantacjach mogą być jednak znacznie wyższe. Sięgając do historii uprawy, warto wspomnieć, że w latach 70.-90. zdarzały się sezony wegetacyjne, w których ploniarka uszkadzała ponad 70 proc. roślin i to w stopniu silnym. Wiele trudu wówczas włożono, aby dokładnie poznać biologię i szkodliwość tego gatunku, z których to osiągnięć korzysta się po dziś dzień, tym bardziej że w tamtych latach wykonano ogromną pracę, choćby w celu poznania, ile pokoleń się rozwija, kiedy się pojawiają, w jakiej fazie owad preferuje kukurydzę, z których kierunków najczęściej nalatuje, jak głęboko wlatuje w łan, gdzie składa jaja, w jaki sposób go monitorować itd.

SZKODLIWOŚĆ ZMIENNA W LATACH

Obecnie szkodliwość ploniarki charakteryzuje się zmiennością w latach. Duży wpływ na nasilenie jej pojawu ma liczebność zimujących larw w tkankach zbóż ozimych i trawach wieloletnich, odległość pola kukurydzy od miejsc licznego zimowania szkodnika, pogoda w trakcie wschodów kukurydzy (zwłaszcza gdy ogranicza wzrost roślin), termin siewu, podatność wysianej odmiany (głównie jej wczesność), ale także zastosowane metody ochrony roślin. Obecnie na większości plantacji szkodliwość ploniarki oscyluje w granicach 5-10 proc. roślin uszkodzonych, niemniej na niektórych plantacjach szkodnik opanowuje powyżej 20, a czasami nawet 40 proc. roślin. O wpływie jednak gatunku na plon decyduje poziom uszkodzenia roślin, a ten ocenia się za pomocą czterostopniowej skali, w której stopień 1 oznacza niewielkie nadżerki na liściach, a stopień 4 całkowite zniszczenie rośliny na skutek zjedzenia stożka wzrostu. Liczny nalot ploniarki zbożówki nie zawsze zatem oznacza poważne szkody, gdyż wszystko zależy od tego, jakie warunki zastaną larwy po wylęgu z jaj. Im szybciej kukurydza rośnie wiosną, tym mniejsza szkodliwość gatunku. Najlepsze warunki ploniarka ma wówczas, gdy do etapu szpilkowania roślin jest ciepło oraz sucho, przez co samice mogą licznie nalecieć na pola i złożyć jaja, a następnie pojawia się chłód, który dłużej zatrzymuje rośliny w fazie 1-3 liści, co pozwala larwom uszkodzić najważniejsze części rośliny, np. zawiązki liści, stożek wzrostu, a niekiedy nawet (przy późnym pojawie) zawiązek wiechy.

GROŹNE 1. POKOLENIE

Mimo że wciągu roku ploniarka zbożówka rozwija trzy pokolenia, to kukurydzy zagrażają głównie larwy pierwszej generacji. Pierwsze naloty na plantacje kukurydzy rozpoczynają się w kwietniu. Najintensywniejszy lot muchówek i składanie jaj przypadają w okresie rozwijania przez kukurydzę 1-2 liści właściwych, co przypada od końca kwietnia do połowy maja (w zależności od terminu siewu). Szczególnie atrakcyjne dla samic są rośliny o niezaawansowanym wzroście (rozwijające liścienie lub 1 liść), które zasiedlają w pierwszej kolejności. Najwięcej jaj samice składają na koleoptylach, a także zawiązkach łodyg. Przy spóźnionym nalocie jaja mogą być składane również pomiędzy 2. a 3. liściem, a także na dolnych powierzchniach blaszek najniżej położonych liści. Najczęściej na jednej roślinie spotyka się 1-2 jaja szkodnika, co ma później przełożenie na obecność w roślinie jednej, rzadziej dwóch larw. W zależności od przebiegu warunków pogodowych, a zwłaszcza temperatury, po 7-15 dniach wylęgają się larwy, które wgryzają się do tkanek. Okres żerowania larw w roślinach jest stosunkowo długi i wynosi od 2,5 do nawet 5 tygodni.

MAŁA LARWA, DUŻA SZKODLIWOŚĆ

Larwy ploniarki zbożówki pomimo małych rozmiarów odznaczają się wysoką szkodliwością. Jest to związane z tym, że atakują rośliny w bardzo wczesnych fazach rozwojowych, gdy te nie mogą skutecznie się bronić. Gdy wgryzą się do wnętrza rośliny, wędrują do zawiązków najmłodszych liści, które sukcesywnie uszkadzają. Najczęściej obserwowanymi uszkodzeniami są przejaśnienia biegnące wzdłuż nerwów liści, obok których można zauważyć niekiedy niewielkie okrągłe lub owalne otworki powstające w następstwie pozaustrojowego trawienia (stopień uszkodzenia 1).

Znacznie wyższa szkodliwość występuje wówczas, gdy larwy poważnie uszkodzą zawiązki blaszek liściowych. Liście takie często są zbite, trudno rozwierają się oraz ulegają poszarpaniu (stopień 2 lub 3). Gdy żerująca wewnątrz tkanek larwa dotrze do stożka wzrostu i go uszkodzi, wówczas następuje karłowacenie rośliny oraz wytwarzanie kilku pędów bocznych, zazwyczaj niezawiązujących kolb. W sytuacji natomiast, gdy larwa całkowicie zniszczy stożek wzrostu, wówczas roślina ginie, a w łanie powstają puste miejsca (stopień uszkodzenia 4).

SPRZYMIERZENIEC GŁOWNI

W wyniku żerowania ploniarki zbożówki następują: spadek powierzchni asymilacyjnej liści, zróżnicowanie wysokości roślin, rozkrzewienie, opóźnione wiechowanie, kwitnienie, zapylanie i dojrzewanie kukurydzy, a także wytwarzanie mniejszych, słabiej zaziarnionych i niżej osadzonych kolb. Ponadto kolby takie odznaczają się zwiększoną zawartości wody w ziarniakach, wskutek czego ich przerób jest utrudniony i rosną nakłady związane z ich dosuszaniem. Bardzo ważna jest także szkodliwość pośrednia larw, która polega na zwiększaniu podatności uszkodzonych roślin na porażenie przez sprawców chorób. Szczególnie jest to widoczne w odniesieniu do pierwszej generacji głowni guzowatej, której narośla najczęściej występują na blaszkach liściowych w miejscach żerowania larw, zazwyczaj idealnie pokrywając się ze śladem żerowania szkodnika. Grzyb ten nie rozwija się bowiem w roślinie systemicznie, lecz każda narośl to efekt oddzielnej infekcji.

NAJEFEKTYWNIEJSZE - METODY ŁĄCZONE

W ochronie kukurydzy przed ploniarką zbożówką stosuje się metodę agrotechniczną, hodowlaną oraz chemiczną. Najlepsze efekty uzyskuje się poprzez łączne ich użycie, co jest zasadne w lata licznego pojawu szkodnika.

W metodzie agrotechnicznej szczególnie duży nacisk położony jest na utrzymanie wysokiego dobrostanu roślin, który pozwala zwiększyć ich tolerancję na uszkodzenia powodowane przez larwy. Zaleca się tu dobór odpowiedniego stanowiska pod siew kukurydzy, zastosowanie izolacji przestrzennej od zbóż ozimych (zwłaszcza owsa) i traw dziko rosnących, zakup kwalifikowanego materiału siewnego, wczesny siew ziarna, ale w ogrzaną glebę, zbilansowane nawożenie, niszczenie chwastów oraz terminowe wykonanie innych niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych. Czynności te stwarzają roślinom optymalne warunki do rozwoju, dzięki czemu szybciej rosnąc, są w stanie "uciec" przed silniejszym atakiem szkodnika. Ponadto szybki wzrost roślin kukurydzy sprzyja samoczynnemu wyrzucaniu larw z tkanek.

W metodzie hodowlanej wykorzystuje się do uprawy odmiany kukurydzy, które są mniej podatne na uszkodzenia powodowane przez szkodnika. Odmiany takie powinny charakteryzować się szybkim wzrostem, przez co są mniej atrakcyjne dla muchówek składających jaja. Ważne jest także, aby dana odmiana dostosowana była pod względem wczesności do lokalnych warunków glebowo-klimatycznych. Z punktu widzenia szkodliwości ploniarki zbożówki w północnych regionach kraju nie zaleca się uprawy odmian późnych kukurydzy, które z uwagi na wolniejszy wzrost są bardziej podatne na zasiedlenie przez muchówki. Na południu kraju, gdzie można uprawiać odmiany o większym przekroju FAO, wykazano, że zwykle odmiany wczesne, w tym o szybkim wzroście początkowym, lepiej sobie radzą z licznym pojawem szkodnika niż odmiany późne. Chcąc obniżyć liczbę jaj, a tym samym larw, zaleca się także wybierać do uprawy odmiany o gładkiej powierzchni blaszek liściowych, a także o liściach ustawionych bardziej pionowo, co zwiększa szansę odklejania się i opadania jaj na glebę na skutek obfitych opadów deszczu l ub też silnych wiatrów.

PRZY LICZNYCH POJAWACH

W metodzie chemicznej stosuje się zarejestrowane preparaty w oparciu o sygnalizację terminu zwalczania. Najprostszą formą zabezpieczenia roślin przed larwami ploniarki zbożówki jest użycie ziarna siewnego zaprawionego insektycydem. Obecnie w rejestrze środków ochrony roślin pozostaje tylko jedna zaprawa nasienna zawierająca metiokarb, który ma również repelentne oddziaływanie na ptaki. W sytuacji, gdy w gospodarstwie nie zastosowano materiału siewnego zabezpieczonego insektycydem, a zagrożenie ze strony ploniarki zbożówki jest duże, można wykonać opryskiwanie roślin jednym z dwóch dostępnych preparatów wymienionych w tabeli 1. Niezmiernie ważne jest, aby zabieg chemiczny wykonać w okresie, kiedy kukurydza rozwija 3 liście właściwe. Przy stosowaniu preparatów nalistnych ważna jest znajomość rozkładu szkodnika w zasiewie. Na podstawie wykonanych badań stwierdzono bowiem, że na plantacjach wielkoobszarowych najwięcej uszkodzonych roślin notuje się w pasach brzeżnych zasiewu, a najmniej w środku łanu. Jest to związane z kierunkiem nalotu szkodnika, który następuje od brzegu ku środkowi pola. Na mniejszych areałach szkodnik aktywnie dociera również i w głąb zasiewu. Wiedza na temat miejsc najczęstszego występowania ploniarki zbożówki pozwala na wykonywanie pasowych zabiegów ochronnych, co tym samym ogranicza koszty ponoszone na zwalczanie tego gatunku.

PROGNOZOWANIENAPODSTAWIESEZONU UBIEGŁEGO

Zwalczanie chemiczne ploniarki zbożówki jest uzasadnione, gdy zostanie przekroczony próg ekonomicznej szkodliwości wynoszący 10-15 proc. roślin uszkodzonych w uprawie na ziarno lub 20-30 proc. w uprawie na kiszonkę i CCM w roku wcześniejszym (2018). W trakcie bieżących obserwacji wykonywanych w 2019 roku decyzję o terminie wykonania zabiegu można podjąć na podstawie śledzenia wylotu muchówek na gospodarzach zimowych. Kryterium fenologicznym do rozpoczęcia kontroli lotów muchówek ploniarki zbożówki jest zakwitanie mniszka pospolitego. Po stwierdzeniu osobników dorosłych zabieg chemiczny należy wykonać jak najszybciej, nie czekając aż rośliny kukurydzy rozwiną 3 i więcej liści. Do kontroli nalotu muchówek na plantacje można wykorzystać tzw. kolorowe naczynia chwytne (najlepiej białe, fioletowe lub żółte). Instaluje się je w pasach brzeżnych zasiewu w okresie wschodów roślin. Do ich wnętrza wlewa się wodę z dodatkiem detergentu i sukcesywnie kontroluje, czy nie zawierają muchówek ploniarki zbożówki. Stosując takie naczynia, trzeba jednak umieć odróżniać ploniarkę zbożówkę od innych gatunków, jakie przy okazji mogą się odławiać.

Jednym ze skuteczniejszych sposobów ustalenia terminu zabiegu jest poszukiwanie jaj muchówek. W tym celu od wschodów systematycznie obserwuje się po kilkadziesiąt siewek w kilku miejscach plantacji. Dysponując wiedzą na temat liczebności jaj szkodnika, a także znając długość okresu ich inkubacji, ustala się termin oprysku nalistnego. Nie powinien on jednak przypaść później aniżeli w momencie rozwijania przez rośliny 3-4 liści.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)



FORUM TYMCZASOWO NIEDOSTĘPNE

W zwiazku z ciszą wyborczą możliwość dodawania komentarzy została tymczasowo zablokowana.

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.