PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Podsuszki atakują pszenicę już jesienią

Podsuszki atakują pszenicę już jesienią Wzrost udziału zbóż w strukturze zasiewów sprawia, że uprawiane są one na niesprzyjających im stanowiskach, a niejednokrotnie bezpośrednio po sobie

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 10-10-2017 15:57

Tagi:

Przekroczenie 50-proc. udziału zbóż w płodozmianie zawsze wywołuje wzrost porażenia chorobami podsuszkowymi. Ich nasilona obecność w łanie pszenicy ozimej może zmniejszyć plon ziarna nawet o 1/3.



Wzrost udziału zbóż w strukturze zasiewów sprawia, że uprawiane są one na niesprzyjających im stanowiskach, a niejednokrotnie bezpośrednio po sobie. Odbija się to negatywnie na wielkości uzyskiwanych plonów. Reakcja poszczególnych gatunków jest różna. Najmniej wrażliwe jest żyto. Natomiast szczególnie dużymi wymaganiami w stosunku do stanowiska w zmianowaniu wyróżnia się pszenica ozima. Uprawa tego gatunku po przedplonach kłosowych powoduje znaczne obniżki plonu ziarna sięgające w skrajnych przypadkach nawet 20-30 proc. Wynikają one z istotnie mniejszej zwartości łanu (mniejsza obsada kłosów) oraz dorodności i jakości ziarna wyrażającej się niższą masą tysiąca ziaren, masą hektolitra oraz zawartością białka.

Podstawowym czynnikiem obniżającym plony pszenicy ozimej wysiewanej po przedplonach kłosowych jest nasilone występowanie kompleksu patogenów uszkadzających system korzeniowy i podstawę źdźbła, tzw. chorób podsuszkowych. W pszenicy w tej grupie chorób największe znaczenie mają: łamliwość źdźbła zbóż i fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła. Przed wprowadzeniem zasad integrowanej ochrony roślin, która zabrania uprawy pszenicy po pszenicy, bardzo ważną chorobą była zgorzel podstawy źdźbła. Obecnie źdźbła z jej objawami nie są tak często obserwowane jak kiedyś. Można też spotkać ostrą plamistość oczkową.

W czasie wegetacji można chemicznie zwalczać łamliwość podstawy źdźbła zbóż oraz fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła i korzeni. Zgorzel podstawy źdźbła i ostrą plamistość oczkową zwalcza się, stosując zaprawy nasienne.

ŁAMLIWOŚĆ PODSTAWY ŹDŹBŁA ZBÓŻ

Jest to najgroźniejsza choroba podstawy źdźbła zbóż. Sprawcą są grzyby z rodzaju Oculimacula. Do porażenia roślin dochodzi już jesienią. Jednak objawy są trudne do rozpoznania, poza tym że rośliny słabo się krzewią, co często praktycy przypisują innym czynnikom. W efekcie zimą część roślin ginie, co prowadzi do przerzedzenia plantacji. Wyraźne objawy porażenia są widoczne wiosną, pod koniec krzewienia i na początku strzelania w źdźbło. Na zewnętrznych pochwach liściowych występują bursztynowo-brunatne, wydłużone nekrozy. W okresie wegetacji grzyb z pochew liściowych przedostaje się na podstawy źdźbła. Na dolnych międzywęźlach tworzą się owalne, wydłużone, jasnobrunatne plamy (medalionowe) z ciemnobrunatną, rozmytą obwódką. Środkowa część plam jest jasnoszara. Plamy bez ostrego odgraniczenia przechodzą w zdrową tkankę. W zależności od stopnia porażenia występują pojedynczo lub mogą łączyć się ze sobą, obejmując cały obwód pędu. Na obszarze plam, wewnątrz źdźbeł tworzy się watowata grzybnia. W efekcie próchnieją i się łamią. Chore rośliny przedwcześnie dojrzewają, kłosy bieleją idochodzi do wylegania łanu.

FUZARYJNA ZGORZEL PODSTAWY ŹDŹBŁA I KORZENI

Sprawców powodujących tę chorobę jest wielu - Fusarium graminearum, F. avenaceum, F. culmorum, F. spp. Mmicrodochium nivale. Grzyby te są bardzo groźne zarówno dla pszenicy, jak i pozostałych gatunków zbóż ozimych.

Choroba pojawia się już jesienią w postaci brunatnobrązowych plam na pochwach liściowych. Wiosną na przełomie końca krzewienia i początku strzelania w źdźbło objawy są wyraźne, ale i bardziej zróżnicowane. Są to brązowe lub brunatne nekrozy na źdźbłach i pochwach liściowych o kształcie owalnych plam albo w formie długich, podłużnych nekroz lub nekroz w postaci kresek ułożonych obok siebie. Na korzeniach są to całkowicie zamarłe korzenie lub nekrozy występują tylko na ich części. Barwa nekrozy na korzeniu jest brązowa, brunatna lub brązowo-kasztanowa. Zależy to od gatunku Fusarium, który spowodował chorobę. Gdy głównym grzybem zakażającym jest Fusarium culmorum, to korzenie porażone mają barwę kasztanową. Zwalczanie fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła i korzeni jest trudne, bo chorobę wywołuje wiele grzybów, a ich źródło znajduje się w glebie, na jej powierzchni, w chwastach i samosiewach. W praktyce do walki z grzybami powodującymi tę chorobę przystępuje się w terminie T-1.

OSTRA PLAMISTOŚĆ OCZKOWA

Poprzez chemiczny zabieg nalistny nie można zwalczyć ostrej plamistości oczkowej liści wywoływanej przez grzyb Rhizoctonia cerealis. Gdy wiosną jest chłodno i sucho, to nasilenie jej występowania jest większe. Chorobę tę łatwo dostrzec na źdźbłach i pochwach liściowych. Owalne plamy o brązowej obwódce i ostro zakończonych brzegach to typowy obraz ostrej plamistości oczkowej. Plamy ostro odcinają się od zdrowej części źdźbła. Jest to podstawowa cecha morfologiczna pozwalająca odróżnić tę chorobę od objawów wystąpienia łamliwości podstawy źdźbła zbóż. Grzyb R. cerealis powodujący ostrą plamistość oczkową poraża tylko zewnętrzne części źdźbła. Na powierzchni plam widoczne są przetrwalniki o barwie brązowej. Na korzeniach chorych roślin występują charakterystyczne zbrunatnienia związane z ich gniciem. Kłosy roślin porażonych podobnie jak w przypadku innych podsuszkowych wcześniej bieleją.

ZGORZEL PODSTAWY ŹDŹBŁA

Wywołuje ją grzyb o nazwie Gaeumannomyces graminis. Choroba najczęściej występuje w pszenicy ozimej, ale jest obecna też na innych zbożach i trawach. Pierwsze objawy choroby to brunatnienie i czernienie całych korzeni lub tylko ich fragmentów. Czarne obumarłe korzenie mają metaliczny połysk. W fazie strzelania w źdźbło i kłoszenia następuje czernienie podstawy źdźbła. Rośliny przedwcześnie dojrzewają, kłosy bieleją i nie wykształcają ziarna lub tylko poślad. Choroba najczęściej występuje na polu w postaci niewielkich placów roślin z pobielałymi kłosami.

SPOSOBY OGRANICZANIA WPŁYWU ZŁEGO STANOWISKA

Opóźniony siew o małej gęstości, płodozmian z małym udziałem zbóż, minimum dwuletnia przerwa w uprawie zbóż (botanicznie należy do nich również kukurydza) wpływają na obniżenie obecności grzybów wywołujących choroby podsuszkowe. Wczesne i dokładne wykonywanie podorywki, a następnie orka powodują, że źdźbła porażone przez grzyby są głęboko przykryte, co zapobiega masowemu wytwarzaniu zarodników konidialnych stanowiących źródło jesiennej infekcji. Często wykorzystywanymi zabiegami kompensującymi niekorzystne stanowisko są: zwiększony poziom nawożenia NPK, zróżnicowana głębokość uprawy roli, wykorzystywanie odmian o podwyższonej odporności na choroby podsuszkowe, stosowanie fungicydów.

Systemy uproszczonej uprawy gleby, a szczególnie ich skrajna forma, czyli siew bezpośredni, związane są z pozostawianiem na powierzchni pola dużej masy resztek pożniwnych. Rozwijają się na nich saprofitycznie grzyby wywołujące choroby podsuszkowe, stwarzając zwiększone ryzyko masowego ich występowania. Zatem decydując się na korzystanie z nich, trzeba przeprowadzać częste i bardzo uważne baczne lustracje plantacji pod kątem występowania podsuszek i uwzględnić w technologii produkcji konieczność nasilonego, chemicznego ich zwalczania. W założeniu powinny zostać wyeliminowane poprzez oprysk w terminie T-1. Należy jednak zdawać sobie sprawę, że skuteczność zabiegu nigdy nie jest 100-proc. Niezniszczone grzyby z rodzaju Fusarium spowodują rozwój fuzariozy kłosów, co grozi zanieczyszczeniem ziarna mikotoksynami. Nieodzowne jest zatem zastosowanie środków w terminie T-3. W warunkach bardzo silnej presji grzybów powodujących podsuszki niezbędne jest zastosowanie fungicydu już jesienią, w tzw. terminie T-0.

Do zwalczania chorób podsuszkowych wykorzystywane są fungicydy zawierające jedną, dwie lub trzy substancje czynne należące do różnych grup chemicznych, jak: triazole, imidazole, anilinopirimidyn, anilidyn, karboksyamidów itp. Aby sprostać zasadom strategii antyodpornościowej, najlepiej stosować fungicydy, w których występują np. dwie substancje czynne z różnych grup chemicznych. Nie należy także powtarzać w trakcie sezonu wegetacyjnego stosowania tej samej substancji czynnej. Na własną odpowiedzialność można zmniejszać dawkę i łączyć fungicydy. W takiej sytuacji istnieje możliwość połączenia fungicydu należącego do grupy chemicznej benzimidazoli ze środkiem z grupy chemicznej np. triazoli. Możliwości są szerokie. Zgodnie z zaleceniami środki te należy stosować od fazy strzelania w źdźbło do fazy pierwszego kolanka. Niemniej jednak jeśli danej wiosny występują dogodne warunki do rozwoju chorób, a wyniki lustracji wskazują, że osiągnięto wielkość porażenia zbliżoną do progu szkodliwości, to zabieg chemiczny trzeba wykonać bezzwłocznie. Opłaca się go przeprowadzić w aktualnej fazie rozwojowej roślin, bo lepiej wcześniej zwalczyć sprawców podsuszek, niż czekać z opryskiem do fazy pierwszego kolanka i dawać czas grzybom na wywołanie szkód.

Artykuł ukazał się we wrześniowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (4)

  • smoku 2017-10-12 21:28:22
    a mojej tam nic nie atakuje bo jeszcze w tym błocie nie leży
  • Kujawiak 2017-10-11 13:49:04
    pszenica - rzepak -(poplon) - kukurydza - groch. Uprawa tradycyjna orkowa.
  • stanio 2017-10-11 08:29:37
    Kukurydza psuje płodozmian i po niej są grzyby. Trzeba koniecznie dokładnie zaorać resztki z kukurydzy bo w mokrym roku nie uda się ich zatrzymać. Tak miałem w tym roku - resztki po kukurydzy i fusarium kłosów... Na innym polu pszenica po pszenicy nie miała tego grzyba.. Jednak można nie orać ale trzeba mieć bogaty płodozmian. Dla mnie pszenica po zbożu w tym po kukurydzy bez orki to skazanie się na walkę z grzybami co jest droższe od orki
  • judhf 2017-10-10 20:42:08
    jaki macie plodozmian ? a taki plodozmian pszenica ozima ,pszenica ozima < kukurydza na ziarno <kukurydza na ziarno <pszenica ozima zly jest bo rzepak sie nie udaje uprawiac bo czesto wylatuje wiec taki plodozmian moze byc kukurydza przerywa troche monokulture klosowych?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 18.212.93.234
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin forum

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!