Wzrost udziału zbóż w strukturze zasiewów sprawia, że uprawiane są one na niesprzyjających im stanowiskach, a niejednokrotnie bezpośrednio po sobie. Odbija się to negatywnie na wielkości uzyskiwanych plonów. Reakcja poszczególnych gatunków jest różna. Najmniej wrażliwe jest żyto. Natomiast szczególnie dużymi wymaganiami w stosunku do stanowiska w zmianowaniu wyróżnia się pszenica ozima. Uprawa tego gatunku po przedplonach kłosowych powoduje znaczne obniżki plonu ziarna sięgające w skrajnych przypadkach nawet 20-30 proc. Wynikają one z istotnie mniejszej zwartości łanu (mniejsza obsada kłosów) oraz dorodności i jakości ziarna wyrażającej się niższą masą tysiąca ziaren, masą hektolitra oraz zawartością białka.

Podstawowym czynnikiem obniżającym plony pszenicy ozimej wysiewanej po przedplonach kłosowych jest nasilone występowanie kompleksu patogenów uszkadzających system korzeniowy i podstawę źdźbła, tzw. chorób podsuszkowych. W pszenicy w tej grupie chorób największe znaczenie mają: łamliwość źdźbła zbóż i fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła. Przed wprowadzeniem zasad integrowanej ochrony roślin, która zabrania uprawy pszenicy po pszenicy, bardzo ważną chorobą była zgorzel podstawy źdźbła. Obecnie źdźbła z jej objawami nie są tak często obserwowane jak kiedyś. Można też spotkać ostrą plamistość oczkową.

W czasie wegetacji można chemicznie zwalczać łamliwość podstawy źdźbła zbóż oraz fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła i korzeni. Zgorzel podstawy źdźbła i ostrą plamistość oczkową zwalcza się, stosując zaprawy nasienne.

ŁAMLIWOŚĆ PODSTAWY ŹDŹBŁA ZBÓŻ

Jest to najgroźniejsza choroba podstawy źdźbła zbóż. Sprawcą są grzyby z rodzaju Oculimacula. Do porażenia roślin dochodzi już jesienią. Jednak objawy są trudne do rozpoznania, poza tym że rośliny słabo się krzewią, co często praktycy przypisują innym czynnikom. W efekcie zimą część roślin ginie, co prowadzi do przerzedzenia plantacji. Wyraźne objawy porażenia są widoczne wiosną, pod koniec krzewienia i na początku strzelania w źdźbło. Na zewnętrznych pochwach liściowych występują bursztynowo-brunatne, wydłużone nekrozy. W okresie wegetacji grzyb z pochew liściowych przedostaje się na podstawy źdźbła. Na dolnych międzywęźlach tworzą się owalne, wydłużone, jasnobrunatne plamy (medalionowe) z ciemnobrunatną, rozmytą obwódką. Środkowa część plam jest jasnoszara. Plamy bez ostrego odgraniczenia przechodzą w zdrową tkankę. W zależności od stopnia porażenia występują pojedynczo lub mogą łączyć się ze sobą, obejmując cały obwód pędu. Na obszarze plam, wewnątrz źdźbeł tworzy się watowata grzybnia. W efekcie próchnieją i się łamią. Chore rośliny przedwcześnie dojrzewają, kłosy bieleją idochodzi do wylegania łanu.

FUZARYJNA ZGORZEL PODSTAWY ŹDŹBŁA I KORZENI