PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Pożyteczne owady w walce ze szkodnikami

Każdy ogrodnik czy rolnik w swoich uprawach rozpozna pszczołę czy biedronkę. Doskonale wie, że są one bardzo pożyteczne. Jednak takich owadów w naszym otoczeniu jest znacznie więcej. Postaramy się przedstawić niektóre gatunki, które często widujemy w ogrodzie i są naszymi sprzymierzeńcami w walce ze szkodnikami.



Od tego roku w produkcji warzyw i owoców obowiązują ogólne zasady Integrowanej Ochrony Roślin (IOR). Polegają one na ochronie roślin przy użyciu głównie metod nie chemicznych. Jedną z takich podstawowych zasad jest wykorzystanie metod biologicznej ochrony roślin z wykorzystaniem naturalnych parazytoidów.

Parazytoidy są to pasożyty lub drapieżcy innych owadów. W tej grupie znajdują się organizmy począwszy od bakterii po ssaki. Każdy posiada podstawą wiedzę na temat gatunków i roli ptaków, płazów czy ssaków w zwalczaniu owadów. Widząc na roślinie dziwnego owada nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę, że jednak i one mogą być naszymi sprzymierzeńcami.

Dorosłe owady polując żywią się innymi owadami (drapieżcy) lub składają jaja w ich wnętrzu lub w jego pobliżu (pasożyty). W przypadku tych ostatnich z jaj wykluwają się larwy, które następnie żywią się, np. gąsienicami, mszycami, przędziorkami, a nawet dorosłymi szkodnikami. U tych gatunków owady dorosłe zazwyczaj odżywiają się nektarem lub pyłkiem kwiatów, rosą miodową, sokami roślinnymi.

Wśród pożytecznych owadów znajdują się muchówki, błonkówki, pluskwiaki, sieciarki czy chrząszcze. Roztocza (dobroczynki) i inne pajęczaki również są pożyteczne, jednak ze względu na niewielkie rozmiary tych pierwszych i na dużą różnorodność gatunkową drugich przedstawimy owady, które są często spotykane i z braku wiedzy uważane za szkodliwe.

Muchówki to owady długości 2-18 mm, których larwy żywią się gąsienicami motyli, larwami rośliniarek, koziułek, chrząszczy czy pluskwiaków. Znajdujące się w ich wnętrzu lub w pobliżu na roślinie, wysysają płyny ustrojowe larwy. Przepoczwarczenie w owada dorosłego zachodzi w żywicielu lub w glebie. Do muchówek należą m.in. pryszczarek mszycojad, który wykorzystywany jest w uprawach do walki z mszycami i miodówkami. Nie każdy wie, że pożyteczne są też pospolicie nazywane „muchami" rączyce: rączyca wielka, rączyca larwalka, rączyca rdzawa. Bardzo często mylone z osami (paskowany odwłok) są bzygowate: bzyg pospolity, bzyg prążkowany. Larwy bzygów gustują w mszycach i miodówkach.

Błonkówki (błonkoskrzydłe) to rodzaj, który jest dość zróżnicowany pod względem wyglądu i wielkości. Cechą charakterystyczną jest to, że owady te posiadają dwie pary błoniastych skrzydeł, a osobniki żeńskie na odwłoku pokładełko. W obrębie grupy znajdują się m.in. pszczoły, osy, mrówki, pilarzowate. Do błonkówek pożytecznych zaliczamy niewielkich rozmiarów: oścowate, mszycarzowate, bleskotkowate, które zjadają czerwce, mszyce, mączliki i miodówki. Mało znane z nazwy, a często spotykane, charakteryzujące się długi odwłokiem (barwy czerwonawej) oraz pokładełkiem są gąsiecznikowate (zatwarnica) i męczelkowate (baryłkarz bieliniak). Owady z tych rodzin za pomocą pokładełka składają jaja do wnętrza gąsienic motyli m.in. bielinka kapustnika.

Sieciarki (siatkoskrzydłe) w tej grupie owadów najpospolitsze, które możemy spotkać w naszych ogrodach to: złotook i mrówkolew. Owady posiadają bogato użyłkowane i przezroczyste skrzydła. Drapieżne i żarłoczne są ich larwy, które polują na owady. Larwa mrówkolwa poluje na owady, które wpadną w jego wykopaną w glebie pułapkę. Złotooka bardzo często możemy spotkać w okresie zimowym w naszych mieszkaniach. Dorosły owad jest barwy zielonkawej, niekiedy jasnożółtej. Niestety jest mylony z molem. Jego larwy żywią się różnymi szkodnikami m.in. przędziorkami, mszycami, czerwcami, miodówkami, pluskwiakami.

Pluskwiaki różnoskrzydłe są polifagami, ale także odżywiają się innymi owadami. Tasznik jabłoniowiec odżywia się mszycami, przędziorkami, miodówkami i młodymi gąsienicami w uprawach sadowniczych. Pospolity w ochronie roślin jest dziubałek gajowy, który gustuje w mszycach, przędziorkach i innych małych owadach. Z kolei zbrojec dwuplamy został sprowadzony z ameryki, w celu walki ze stonką ziemniaczaną. Jednakże klimat Polski okazał się nie przyjazny dla tego pluskwiaka. Jego rodzimy krewny zbrojec dwuzębny również zjada larwy stonki, jednak w mniejszym stopniu. Naturalnymi wrogami stonki są dość pokaźnych rozmiarów, pasikoniki (pasikonik zielony). Owady zwykle są koloru zielonego, dlatego czasami ciężko go dojrzeć na roślinie. Zaniepokojone potrafią przelatywać na znaczną odległość. Z tyłu odwłoka posiadają charakterystyczne mieczowate pokładełko.

Ostatnią grupę, którą chcieliśmy zaprezentować są to chrząszcze. W jej obrębie jest dużo pożytecznych owadów. Najbardziej znane są biedronki, których w Polsce jest ok. 80 gatunków. Są to charakterystyczne owady, które na czerwonym pancerzyku posiadają czarne kropki. Ich pokarmem są głównie mszyce, ale nie tylko. Różniąca się od pozostałych i zupełnie gustująca innym pokarmem jest biedronka mączniakówka (dwudziestokropka). Jest mniejszą biedronką od swoich kuzynek i posiada żółty pancerzyk z 20 czarnymi kropkami. Żywi się grzybnią mączniaka prawdziwego na roślinach. Wartą uwagi jest biedronka oczątka (wielkości 9 mm), która posiada na czerwonym pancerzyku czarne kropki otoczone biało-żółtą obramówką. Jej larwy, oprócz mszycami żywią się także czerwcami. Różniąca się wyglądem nawet w obrębie gatunku jest biedronka dwukropka. Występują osobniki z czerwonym pancerzykiem i dwiema kropkami oraz czarnym pancerzykiem i dużą czerwoną lub żółtą kropką. Larwy biedronek (zdjęcie) bardzo czesto wystepują w warzywniku na koprze i na naci pietruszki oraz marchwi.

Kolejną grupą owadów wśród chrząszczy są biegaczowate (500 gatunków), które są bardzo żarłoczne i za pomocą swoich silnych szczęk polują na inne owady, gąsienice, pędraki, dżdżownice i ślimaki, a nawet płazy. Aktywne są nocą lub pod wieczór, natomiast w dzień chowają się pod stertami kamieni. Są to chrząszcze bardzo barwne. Ich pancerzyki są metaliczne i mogą być kolorowe (tęcznik liszkarz, biegacz fioletowy, biegacz zielonozłoty) lub jednokolorowe (biegacz skórzasty, biegacz pomarszczony). Chrząszczami, które polują na owady żyjące na powierzchni gleby są kusakowate (rydzenica śmietkówka, kusak cezarek). Poruszają się dość szybko, a zagrożone unoszą do góry odwłok i wykonują charakterystyczne ruchy głową. Owadem, którym gustuje w ślimakach jest larwa świetlika świętojańskiego. Świetliki są barwy brunatnej i żyją na powierzchni gleby. Dość trudno jest je zlokalizować, ale pod wieczór zdradzają się świecąc znajdującą się w odwłoku lucyferyną.

Aby chronić pożyteczne owady należy nakierować się na ochronę ich naturalnych siedlisk. Owady te zasiedlają głównie łąki śródleśne, miedze pól, niskie zarośla. Możemy sami im stworzyć dogodne warunki, chociażby poprzez układanie w ogrodzie kamieni, ozdobnych korzeni lub specjalnie skonstruowanych budek drewnianych, które zawierają puste pędy trzciny, bambusa lub kawałki miękkiego drewna, w których wywiercone są dziury. Nie powinno również wypalać się trawy, w której żyje wiele pożytecznych owadów. Wypalając niszczymy wiele pożytecznych organizmów w tym dzikie pszczoły i trzmiele. Między uprawami zachowajmy miedze z niskimi krzewami (bez czarny) i innymi roślinami zielnymi (pokrzywa), które są naturalnym siedliskiem pożytecznych owadów.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (3)

  • Sylwia 2015-05-06 11:20:30
    Ciekawy artykuł. O pasikonikach zwalczających stonkę jeszcze nie słyszałam, przyjrzę im się teraz baczniej. Dodam tylko, że w rzędzie muchówek występują również szkodniki jak na przykład komarnice, pryszczarki (z wyjątkiem np mszycojada) czy śmietki, dlatego też ważne jest aby umieć je odróżnić.
  • Jacek 2014-05-27 12:13:43
    Wypalanie trawy to jest największa głupota Polaków.Nie pomagają apele, nawet kary grzywny, zawsze znajdzie się ktoś "mądry", kto podpali i ma wszystko gdzieś.
  • ania 2014-05-21 15:26:25
    autor wiele mi wyjaśnił co do owadów pożytecznych z moją niewiedzą wiele zniszczyłam tych owadów dziękuję
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.3.15
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!