W okresie wegetacji rzepak ozimy narażony jest na porażenie agrofagami, czyli patogenami wywołującymi choroby, chwastami oraz innymi szkodniki. Wśród nich najgroźniejsze są te ostatnie. Jak oceniają naukowcy, w polskich warunkach średnie straty w plonach rzepaku ozimego wywołane przez wszystkie szkodniki oceniane są na 15-50 proc., a niekiedy mogą spowodować całkowite zniszczenie plantacji. Głównymi przyczynami wzrostu zagrożenia rzepaku przez niektóre szkodniki są: uproszczenia agrotechniczne, zwiększenie powierzchni uprawy, "skrócenie" zmianowań, a także zmiany agroklimatyczne (w szczególności wzrost temperatury powietrza oraz brak mroźnych zim).

W Polsce największe zagrożenie ze strony szkodników występuje wiosną. Rośliny wchodzą w okres intensywnego rozwoju, zwiększa się ich biomasa nadziemna, w związku z czym szkodniki mają swobodne miejsce żeru. W pierwszej kolejności rośliny narażone są na atak ze strony chowaczy łodygowych.

CHOWACZ GRANATEK

Najwcześniej pojawia się chowacz granatek (Ceutorhynchus sulcicollis), który atakuje rzepak wczesną wiosną, w fazach BBCH 20-29, czyli po ruszeniu wiosennej wegetacji i w trakcie formowania pędów bocznych, co na skutek ocieplenia klimatu w Polsce następuje często już na początku marca. Najliczniej występuje na południu kraju oraz w Wielkopolsce. Samice składają jaja u nasady roślin. Larwy wgryzają się do pędów i szyjki korzeniowej.

Prowadzi to do ich zginania, łamania oraz gnicia. Uszkodzenie szyjki korzeniowej wywołuje u roślin reakcję obronną w formie "krzewienia" rzepaku. Powoduje to opóźnienie jego wzrostu i rozwoju oraz nierównomierne dojrzewanie. Silne uszkodzenie szyjki korzeniowej i pędu może spowodować zasychanie oraz zamieranie roślin.

CHOWACZ BRUKWIACZEK

W podobnym terminie (BBCH 20-29) na plantacjach pojawia się chowacz brukwiaczek (Ceutorhynchus napi), który na plantacje rzepaku nalatuje, gdy temperatura gleby wynosi 5-7°C, a temperatura otoczenia osiągnie 10-12°C.

Jest to chrząszcz osiągający maksymalnie 4 mm długości. Głowa jest wydłużona w cienki, wygięty do dołu ryjek. Ciało i pokrywy skrzydeł są jednolicie szare, bez plamek, a nogi - długie, silnie zbudowane. Chrząszcze zimują w glebie na polach po roślinach kapustowatych. Po dokonaniu żeru uzupełniającego samice składają jaja do otworów wygryzionych w młodych częściach łodyg, najczęściej ok. 1 cm poniżej wierzchołka pędu. Po ok. 11-20 dniach wylęgają się larwy, które żerują wewnątrz łodyg. W uszkodzonych miejscach dochodzi do pękania łodyg, przez co rośliny przedwcześnie dojrzewają i osypują nasiona. Gatunek ten szczególnie licznie występuje w województwach zachodnich.

CHOWACZ CZTEROZĘBNY