PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zadbajmy o górne liście i kłos - cz.1

Zadbajmy o górne liście i kłos - cz.1

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 31-05-2014 08:00

Tagi:

Za wykształcenie dorodnych ziarniaków odpowiadają głównie górne liście i kłos. Uszkodzenie ich przez choroby grzybowe odbija się zarówno na wielkości jak i jakości plonu.



Za wyjątkiem żyta, u pozostałych gatunków zbóż, najwyższy wpływ na plon mają dwa górne liście i kłos. Liść flagowy i pod flagowy odpowiadają za produkcję 60-65 proc. plonu ziarna, natomiast udział kłosa to 22-25 proc., dlatego też ochrona tych organów jest aktualnie najważniejszym elementem agrotechniki uprawy. Zagrożenie dla pszenicy stwarzają: mączniak prawdziwy, rdza żółta, rdza brunatna, septorioza paskowana liści, brunatna plamistość liści, septorioza plew i fuzarioza kłosów. Natomiast dla jęczmienia: mączniak prawdziwy, rdza jęczmienia, plamistość siatkowata, rynchosporioza zbóż, fuzarioza kłosów.

Co boli pszenicę 

Wypracowana metodą walki z chorobami górnej partii łanu jest wykonanie zabiegu chemicznego w momencie kiedy liść flagowy jest w pełni wykształcony (faza BBCH 39-49). Jest to na ogół drugi zabieg w tzw. terminie T2, powinien być on wykonany po ok. 3-4 tygodniach od pierwszego zabiegu ukierunkowanego na zwalczanie chorób podstawy źdźbła i mogącego się już wówczas także pojawiać mączniaka prawdziwego.
Jeżeli w maju pogoda jest deszczowa to zabieg ten winien być wykonany maksymalnie po 3 tygodniach, a do mieszaniny powinien zostać włączony środek zawierający chlorotalonil jak Blotch 500 SC czy Bravo 500 SC. W przypadku suchej i ciepłej pogody można wydłużyć termin pomiędzy zabiegami i wykonać go dopiero na początku do pełni kłoszenia (faza BBCH 51-55).

Zabieg wykonany w tym momencie będzie już ostatnim w cyklu. Należy wówczas stosować górne z zalecanych dawek fungicydów, aby maksymalnie wydłużyć okres ochronnego działania. Oprysk w okresie kłoszenia jest bardzo ważny, ponieważ większość suchej masy produkowanej w roślinach po fazie początku kwitnienia jest przemieszczana bezpośrednio do ziarniaków. Dzięki temu w ostatnich 6-7 tygodniach wegetacji plon wzrasta o ok. 200 kg/ha dziennie. Tak więc jeżeli grzyby wcześnie opanują dwa górne liście, okres ich pracy skróci się o 10 dni, przez co zbiór będzie niższy o 2 tony ziarna z hektara.

Kolosalny wpływ kondycji górnych liści i kłosa powoduje, że w gospodarstwach typowo zbożowych wykorzystujących intensywną technologię uprawy, ochrona fungicydowa jest bardziej rozbudowana. Uwzględnia ona jeszcze jeden, czyli trzeci wiosenny oprysk fungicydami. Powinien być on wykonany w okresie od początku do pełni kwitnienia (faza BBCH 61-65). Jego podstawowym zadaniem jest niedopuszczenie do porażenia septoriozą plew, czernią zbóż i fuzariozą kłosów.

Znajdujący się w pochwie liściowej kłos jest bardzo narażony na infekcje fuzariozą kłosów. Wywołuje ją szereg różnych gatunków Fusarium dających podobne objawy. Atakują one wszystkie gatunki zbóż kłosowych (najsilniej pszenicę i pszenżyto), ale także kukurydzę.
Sprawcy chorób rozprzestrzeniają się przez zarodniki roznoszone są przez wiatr. Drugim źródłem zakażenia są zarodniki konidialne, które powstają zarówno na resztkach pożniwnych, jak i na porażonych roślinach. Mają one zdolność przenoszenia się z dolnych partii roślin na górne liście i kłosy.
Do zakażenia dochodzi, gdy temperatura powietrza w czasie kwitnienia zbóż przekracza 200C, a wilgotność powietrza jest bardzo wysoka sięgając 85-90 procent. Pierwszymi objawami są małe, brązowe plamki na plewach. Wraz z rozwojem infekcji, poszczególne kłoski bieleją. Następnie grzyb przerasta kłos przez osadkę kłosową, porażając kolejne kłoski. W efekcie bieleje nawet cały kłos (zależnie od podatności odmiany i warunków pogodowych). W okresie dojrzewania zbóż na porażonych kłosach pojawia się zarodnikowanie Fusarium w postaci różowego lub łososiowego nalotu.

Odmiany pszenicy (ozimej i jarej) znajdujące się obecnie w polskim rejestrze są w większości podatne na tę chorobę. W sprzyjających jej rozwojowi warunkach są one silnie porażane. Częstym efektem jest uszkodzenie zarodka (ziarniak nie rozwija się), a zawsze prowadzi ona do obniżenia masy 1000 nasion. Obserwowane spadki plonu ziarna pszenicy dochodzą do 35 proc.

Głównym problemem, jaki niesie ze sobą fuzarioza kłosów, jest jednak obniżenie jakości ziarna. Porażone nią ziarno pszenicy jest złym surowcem zarówno młynarskim (niska wartość wypiekowa) jak i paszowym. Ziarniaki nawet wyglądające na zdrowe, mogą być skażone trującymi dla ludzi i zwierząt metabolitami wtórnymi tworzonymi przez grzyby z rodzaju Fusarium. Są one także słabym materiałem siewnym ze względu na niską siłę kiełkowania. Dają rzadkie wschody, a kiełkujące rośliny są masowo atakowane przez zgorzel siewek.

Ocieplenie klimatu spowodowało wcześniejsze i bardziej nasilone występowanie kilku gatunków rdzy. Najpowszechniej występuje rdza źdźbłowa. Poraża źdźbła, pochwy liściowe i kłosy wszystkich gatunków zbóż, a także szeregu traw pastewnych.

Zagrożenie można przewidzieć śledząc temperatury wiosną. Dla rozwoju patogena ważna jest średnia temperatura dobowa - ok. 10°C, podczas kolejnych 30 dni. Jeśli ten okres wystąpi wcześnie (marzec-kwiecień) rdza źdźbłowa pojawi się w okresie kwitnienia zbóż i może uszkodzić nie tylko źdźbła, ale i kwiatostany. Natomiast gdy taki układ temperaturowy występuje dopiero w maju, grzyb pojawia się później i straty w plonach są niższe. Zagrożenie zbóż tym gatunkiem rośnie gdyż od początku XXI w., średnia temperatura kwietnia w Polsce jest bliska, a czasem nawet przekracza 10°C.

Od niedawna coraz groźniejsza jest rdza żółta. Charakterystycznym jej objawem są długie, ciągnące się wzdłuż nerwów liści żółte pasy zarodnikującej grzybni.

Gatunkiem powodującym najpoważniejsze straty ekonomiczne jest powszechnie występująca na wszystkich obszarach uprawowych pszenicy i żyta rdza brunatna. Negatywne oddziaływanie tego grzyba dotyczy tak wysokości plonu jak i jego jakości - obniżona zawartość białka.
Walka z rdzami jest niezmiernie trudna. Wciąż powstają nowe ich genotypy odporne na stosowane fungicydy. Sama tylko rdza żółta wytworzyła ich 50. Nie mniej asortyment środków chemicznych jest bardzo szeroki. Wszystkie preparaty przeznaczone do zwalczania mączniaka właściwego służą także do niszczenia rdzy.

W uprawach prowadzonych intensywnie duże zagrożenie stanowi także mączniak prawdziwy. Z czynników agrotechnicznych jego rozwojowi sprzyja wysokie nawożenie azotem i gęsty siew. W tkankach roślin przenawożonych azotem powstają duże ilości prostych związków azotowych stanowiących doskonałe źródło substancji odżywczej dla grzyba. W gęstych łanach powstaje specyficzny mikroklimat sprzyjający infekcjom. Pojedyncze rośliny są słabsze, ich tkanka bardziej miękka przez co strzępki grzybów mogą ją łatwiej penetrować.

Do niedawna mączniak właściwy nie występował na pszenżycie. Jednak ostatnio coraz częściej obserwowany jest również i na tym gatunku. Świadczy to o jego dużej zdolności przełamywania odporności i adaptacji do nowych warunków.

Od kilku lat obserwowane jest wzrastające nasilenie występowania septoriozy paskowanej liści pszenicy. Grzyb atakuje rośliny w różnych fazach rozwojowych. Może się pojawić już w okresie krzewienia, lub dopiero w fazie strzelania w źdźbło. Na liściach, ale także na pochwach liściowych i źdźbłach pojawiają podłużne, jasnozielone plamy, które następnie brązowieją. W późniejszych fazach rozwojowych grzyba, powstają bardzo charakterystyczne uszkodzenia w postaci pasków, z widocznymi na ich powierzchni czarnymi owocnikami grzyba.

Septorioza liści, w odróżnieniu od septoriozy kłosa, nie poraża kłosa. Septoriozę liści zwalcza się od początku fazy strzelania w źdźbło do końca fazy kłoszenia się pszenicy. W przypadku silnego zagrożenia jeden zabieg nie wystarcza, należy go wówczas powtórzyć stosując fungicyd oparty o inna substancję aktywną.

Septorioza plew pszenicy wbrew swej nazwie, doskonale rozwija się także na pszenżycie i tylko w nieco mniejszym nasileniu poraża żyto oraz jęczmień.

Największe jej nasilenie występuje w lata o dużej ilości opadów. W okresie kwitnienia pszenicy, na kłoskach pojawiają się fioletowe lub brązowe plamy. Brzegi i końce plew stopniowo zasychają, a wzdłuż nerwów tworzą się liczne, czarne lub brunatne punkciki, to owocniki grzyba. W przypadku silnego porażenia brunatnieją całe kłosy. W miarę wzrostu nasilenia występowania grzyba, plamy pojawiają się także na osadce kłosowej i dokłosiu.

Szkodliwość choroby polega głownie na przedwczesnym kończeniu fazy nalewania ziarna, czego efektem jest jego drobnienie. Znaczną część plonu z chorych roślin stanowi poślad. Obniżka plonu może sięgać nawet 50-60 procent Z porażonych kłosów uzyskuje się słaby, zakażony materiał siewny. Takie ziarno nie powinno stanowić materiału siewnego w roku następnym.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (4)

  • pawel 2014-05-31 23:25:46
    pszenice -tak<ale bez nawozów> , zyto i pszenzyto - nie
  • Tadzik 2014-05-31 22:23:06
    To w końcu można pryskac jak sa pylniki czy nie?
  • xx 2014-05-31 10:33:26
    Jest słońce - jest nadzieja
  • jarki 2014-05-31 09:17:05
    przez te deszcze zabieg T2 znacznie mi się opóźnił
    i widzę że sprawa wygląda niezbyt ciekawie
    trzeba przyspieszyć T3
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.212.30
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!