PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Żarłoczny szkodnik rzepaku

Autor: Marek Mrówczyński, Henryk Wachowiak

Dodano: 08-05-2016 07:38

Tagi:

Wysokość plonu nasion rzepaku ozimego w bardzo dużym stopniu warunkowana jest prawidłowo przeprowadzoną ochroną plantacji przed wiosennymi szkodnikami, w tym przed słodyszkiem rzepakowym. Jego skuteczne zwalczanie musi uwzględniać szereg elementów.



Słodyszek rzepakowy to niewielki chrząszcz najlepiej rozpoznawalny przez plantatorów rzepaku. Od wielu lat jest najgroźniejszym szkodnikiem w tej uprawie, występującym na terenie całej Polski i powodującym niejednokrotnie wysokie straty w plonie. Duże nasilenie występowania, jak również skala powodowanej przez niego obniżki plonu ziarna powinny skłaniać rolników do wypracowania prawidłowych i skutecznych metod zwalczania tego owada. Jednak często zdarza się, iż wciąż mają oni problemy z efektywną eliminacją słodyszka rzepakowego. Przyczyn tego stanu jest wiele.

Aby zabieg chemicznego zwalczania był jednocześnie skuteczny i ekonomicznie uzasadniony, należy podczas podejmowania decyzji o konieczności przeprowadzenia go oraz w trakcie przygotowania i samego wykonania zabiegu zwrócić u wagę na wiele czynników.

POLICZYĆ WROGA I WYZNACZYĆ MOMENT ZABIEGU

Pierwszym elementem jest prawidłowo prowadzony monitoring, co pozwala na wyznaczenie optymalnego terminu zabiegu. Ze względu na czynniki środowiskowe tylko własne obserwacje polowe mogą pomóc w ocenie rzeczywistego zagrożenia plantacji ze strony nie tylko tego gatunku szkodnika, lecz także wszystkich innych. Informacji o ich aktywności oraz liczebności dostarcza metoda "żółtych naczyń". To wypróbowany sposób monitorowania pierwszych nalotów i aktywności szkodników w rzepaku, w tym słodyszka rzepakowego. Inną metodą, pozwalającą na wstępną ocenę liczebności słodyszka, jest czerpakowanie. Ten sposób monitoringu, oczywiście, jeśli zostanie prawidłowo zastosowany, pozwala w stosunkowo krótkim czasie uzyskać wstępne informacje nie tylko o szkodnikach, ale także o innych owadach, w tym pożytecznych, znajdujących się na plantacji. Natomiast precyzyjną metodą określenia zagrożenia są obserwacje wzrokowe, na podstawie których można zaobserwować przekroczenie progu ekonomicznej szkodliwości.

Próg ekonomicznej szkodliwości to taka liczebność agrofaga, przy której wartość spodziewanych strat jest większa od kosztów przeprowadzenia zabiegu zwalczania. Należy jednak pamiętać, że progi nie są wielkością stałą. W zależności od wielu innych czynników, takich jak warunki agrometeorologiczne, faza rozwojowa roślin, ich kondycja, obecności innych organizmów szkodliwych czy występowania wrogów naturalnych na plantacji, wielkość ta ulega zmianom. Progi ekonomicznej szkodliwości są zatem informacją, która wraz z oceną innych czynników powinna pomóc producentowi w podjęciu decyzji o przeprowadzeniu zabiegu chemicznego.

Próg ekonomicznej szkodliwości słodyszka rzepakowego wynosi:

- zwarty kwiatostan - 1 chrząszcz na 1 roślinie,

- luźny kwiatostan - 3-5 chrząszczy na 1 roślinie. Przy takiej liczebności słodyszka należy rozważyć podjęcie decyzji o konieczności przeprowadzenia zabiegu zwalczania chemicznymi środkami ochrony roślin.

DOBÓR INSEKTYCYDU

Kolejnym elementem przygotowania zabiegu jest prawidłowo dobrany insektycyd (tab. 1). Zwłaszcza w przypadku zabiegów przeciwko słodyszkowi rzepakowemu należy pamiętać o strategii zapobiegania odporności. Przede wszystkim należy uwzględnić insektycydy stosowane w latach poprzednich i pamiętać o konieczności przemiennego doboru środków najlepiej z różnych grup chemicznych i o odmiennym mechanizmie działania. Nawet jeśli stosowany środek jest skuteczny, nie należy stosować go w sposób ciągły, aby nie doprowadzić do wykształcenia się odporności.

Od ponad 30 lat do zwalczania słodyszka rzepakowego stosuje się w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej insektycydy z grupy pyretroidów. W zależności od nasilenia występowania szkodnika na danej plantacji przeprowadzano nawet pięć zabiegów zwalczających. Wielokrotne i powtarzalne w latach stosowanie ich doprowadziło do wykształcenia przez ten gatunek odporności na tę grupę substancji czynnych. Stąd w rejonach, gdzie od wielu lat występuje odporność słodyszka na stosowane pyretroidy, nie wolno używać insektycydów z tej samej grupy chemicznej oraz mieszanin z innymi preparatami (tab. 1).

Od prawie 20 lat do zwalczania słodyszka stosuje się szeroko insektycydy z grupy neonikotynoidów, a szczególnie acetamipryd, który w rzepaku zarejestrowany jest w czterech preparatach (tab. 1). Niestety, na przestrzeni ostatnich lat w niektórych gospodarstwach stwierdza się gorsze działanie tej grupy insektycydów. Również szerokie stosowanie chloropiryfosu, który dostępny jest w 16 preparatach oraz 4 mieszaninach z pyretroidami powoduje powstawanie odporności (tab. 1).

Od wielu lat praktyka rolnicza domagała się wprowadzenia do ochrony rzepaku insektycydów opartych na innych grupach chemicznych i nowych substancjach czynnych. Stanowiłyby one znacznie skuteczniejsze narzędzie (w porównaniu z pyretroidami) w walce z tym bardzo niszczycielskim chrząszczem. W efekcie tego całkiem niedawno do zwalczania słodyszka rzepakowego wprowadzono dwie nowe grupy chemiczne: oksadiazyny oraz pirydyny azometyny, reprezentowane odpowiednio przez jeden i dwa insektycydy. Preparaty te działają na owada kontaktowo i żołądkowo. Poszerzyły asortyment środków ochrony roślin zarejestrowanych do zwalczania słodyszka, a także ułatwiają przemienne stosowanie insektycydów z różnych grup chemicznych.

PAMIĘTAJ O PSZCZOŁACH

Kolejnym etapem jest dokładne przeanalizowanie warunków meteorologicznych i zwrócenie uwagi na temperaturę, w jakiej dany insektycyd działa najskuteczniej (tab. 2). Pamiętać też należy, żeby opryskiwanie roślin wykonywać przy braku wiatru lub przy słabym wietrze, najlepiej podczas dużego zachmurzeniu, lecz tak by uniknąć opadów w trakcie i kilka godzin po zabiegu. Dobór odpowiednich dawek, prawidłowe przygotowanie roztworu, jak i samo równomierne przeprowadzenie opryskiwania roślin także mogą decydować o skuteczności zabiegu.

Ponieważ zabiegi zwalczania słodyszka rzepakowego mogą być prowadzone tuż przed lub na początku kwitnienia, konieczne jest zapoznanie się z toksycznością oraz prewencją insektycydów dla pszczoły miodnej (tab. 3). Podczas zwalczania słodyszka, gdy kwitną chwasty, np. gwiazdnica pospolita, jasnoty, taszniki, które są pierwszymi pożytkami dla pszczół, zabiegi należy traktować tak, jakby odbywały się podczas kwitnienia rośliny uprawnej. W takiej sytuacji należy wybrać środek selektywny i bezpieczny dla pszczół. Trzeba tu pamiętać o pozytywnym wpływie pszczół na ilość i jakość uzyskiwanego plonu oraz o koniczności ochrony pszczół w trakcie wykonywania zabiegów ochrony roślin.

Ważnym elementem ochrony rzepaku przed słodyszkiem rzepakowym jest również sprawdzenie za pośrednictwem monitoringu efektów wykonanego zabiegu. W przypadku niezadowalającej skuteczności lub przedłużających się nalotów słodyszka takie postępowanie daje możliwość szybkiej reakcji i w miarę potrzeby powtórzenia zabiegu.

Aspekty ekonomiczne są bardzo ważne w zwalczaniu słodyszka rzepakowego, gdyż głównie w rejonach, gdzie występuje odporność, szczególnie na pyretroidy, należy stosować insektycydy należące do innych grup chemicznych, które są znacznie droższe.

Łączne koszty zwalczania słodyszka rzepakowego, w których uwzględnia się cenę insektycydów, techniczne wykonanie opryskiwania roślin oraz liczbę zabiegów, osiągają wartość o d 70 do prawie 300 zł/ha (tab. 4).

PRZESTRZEGAJ ZASAD INTEGROWANEJ OCHRONY

Integrowana ochrona rzepaku przed słodyszkiem rzepakowym powinna uwzględniać następujące elementy:

na dużych plantacjach zwalczanie najlepiej przeprowadzić w pasie brzegowym, co ogranicza chemizację oraz zmniejsza koszty ochrony roślin;

izolację przestrzenną od ubiegłorocznych plantacji, co pozwala na ograniczenie liczby zabiegów chemicznych;

przynajmniej 4-letnią przerwę w uprawie rzepaku na danym polu, co pozwala na ograniczenie presji

szkodników oraz porażenia przez choroby;

• prawidłową agrotechnikę i zrównoważone nawożenie oraz niską normę wysiewu zaprawionego i kwalifikowanego materiału siewnego, co w dużym stopniu wpływa na rozwój w okresie jesiennej wegetacji "silnych" i zdrowych roślin, które lepiej regenerują uszkodzenia powodowane przez słodyszka i inne szkodniki;

• wysiew kwalifikowanych nasion odmian mieszańcowych, które charakteryzują się większą zdolnością regenerowania uszkodzeń w porównaniu z odmianami populacyjnymi;

• wysiew odmian rzepaku, które wcześnie i równomiernie zakwitają, co pozwala na ograniczenie strat powodowanych przez słodyszka oraz ułatwia ochronę pszczół;

• do odmian mieszańcowych, które najwcześniej zakwitają należą: Elektra, Marathon, Primus, Trumpf i Xenon oraz takie odmiany populacyjne jak: Cabriolet, Californium, DK Cadet, ES Alegria, Harry i Starter;

• prawidłowe odchwaszczanie plantacji w okresie jesiennej wegetacji, która korzystnie wpływa na rozwój roślin, a także ułatwia prawidłową ochronę owadów zapylających;

• lustrację plantacji w celu określenia nalotów i liczebności słodyszka rzepakowego oraz związane z tym wyznaczenie właściwego terminu zwalczania po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości;

• przeciwdziałanie powstaniu odporności słodyszka rzepakowego na insektycydy poprzez przemienne stosowanie środków ochrony roślin z różnych grup chemicznych zawierających inne substancje czynne oraz ograniczenie krotności zabiegów tym samym preparatem podczas jednego sezonu wegetacyjnego;

• ochronę pszczoły miodnej i innych dziko występujących zapylaczy oraz organizmów pożytecznych,

• obowiązkowe prowadzenie dokumentacji stosowania zabiegów i prowadzenia integrowanej ochrony roślin oraz przechowywanie jej przez 3 lata.

Artykuł pochodzi z wydania 4/2016 miesięcznika Farmer

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • z.. 2016-05-09 06:26:08
    Ostatni raz wjeżdżam w rzepak jak zaczyna kwitnąć (jak się da jeszcze wjechać i nie zmasakrować :), potem stawiane są pszczoły ...nie mam żadnych robali....od wielu lat tak robię.....robale omijają ......zęby łamią....a pszczółki są chyba szczęśliwe...
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.144.16.135
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!