Rzepak należy do ważniejszych roślin uprawnych w Polsce. Wzrasta zarówno jego udział w strukturze zasiewów, jak i liczba rolników uprawiających rzepak. Uzyskanie wysokich plonów jest możliwe pod warunkiem prawidłowo prowadzonej agrotechniki, doboru odmian oraz ochrony chemicznej upraw. Ryzyko wystąpienia chorób rzepaku związane jest z uproszczeniami w płodozmianie oraz uprawą bezorkową. Straty plonu nasion spowodowane porażeniem przez grzyby patogeniczne mogą wynosić od kilku do kilkudziesięciu procent. Najczęstszą chorobą w rzepaku ozimym, która powoduje duże straty, jest zgnilizna twardzikowa. Straty plonu nasion, wywołane porażeniem plantacji rzepaku przez S. sclerotiorum, mogą sięgać nawet 60 proc. W tej sytuacji skuteczne ograniczenie występowania zgnilizny twardzikowej w okresie wegetacji jest szczególnie istotne. Większość zarejestrowanych w Polsce fungicydów do ochrony rzepaku wykazuje szeroki zakres działania grzybobójczego. Ich skład opiera się głównie na substancjach czynnych z grup: anilidów (boskalid), imidazoli (prochloraz), triazoli (np. tebukonazol), benzimidazoli (tiofanat metylowy) i strobiluryn (np. azoksystrobina).

WRAŻLIWOŚĆ PATOGENÓW

U grzybów patogenicznych wywołujących choroby roślin uprawnych coraz częściej odnotowuje się zjawisko wytwarzania odporności na substancje czynne fungicydów. Dotyczy to także populacji S. selerotiorum. Przyczyną tego zjawiska są m.in. mutacje. Sprzyja temu wielokrotne stosowanie fungicydów zawierających tę samą substancję czynną, różnych, lecz o tym samym mechanizmie działania, oraz zaniżanie dawek stosowanych środków grzybobójczych. Z uwagi na ryzyko nabywania przez S. sclerotiorum odporności na substancje czynne wskazana jest stała ocena skuteczności stosowanych fungicydów.

DZIAŁANIE FUNGICYDÓW

W celu potwierdzenia i zweryfikowania skuteczności działania środków ochrony roślin na sprawcę zgnilizny twardzikowej prowadzone są liczne badania laboratoryjne. Testując substancje czynne fungicydów, wprowadza się je na sztuczną pożywkę mikologiczną w odpowiednio dobranych ilościach i następnie wszczepia im fragment grzybni S. sclerotiorum. Dalsze obserwacje pozwalają na ustalenie stopnia hamowania wzrostu badanych izolatów przez zastosowaną substancję czynną. Omówione poniżej wyniki dotyczą badań prowadzonych na kilkudziesięciu izolatach grzyba S. sclerotiorum pochodzących z różnych rejonów naszego kraju.