W latach 1996-2002 w Zakładzie Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka w Boninie prowadzono badania nad możliwością wykorzystania oleju mineralnego w ochronie plantacji nasiennych ziemniaków przed porażeniem wirusami. Szczególną uwagę zwracano na ochronę odmian podatnych na wirusa Y (PVY), gdyż jest ich coraz więcej w krajowym rejestrze. Są to głównie odmiany zagraniczne, chętnie kupowane przez przemysł przetwórczy, ale także odmiany krajowe i zagraniczne cechujące się wysokimi walorami smakowymi. Niska odporność tych odmian na wirusa Y sprawia producentom sadzeniaków wiele problemów z utrzymaniem ich odpowiedniej zdrowotności. Dlatego odmiany zagraniczne w wysokich stopniach kwalifikacji są często importowane z krajów Europy Zachodniej, a cena sadzeniaków jest bardzo wysoka.

Uprawa nasienna takich odmian jest w Polsce możliwa przy zastosowaniu oleju mineralnego w ochronie plantacji. Jak dotychczas, niestety, jedynym zarejestrowanym i dopuszczonym do stosowania na plantacjach nasiennych ziemniaków jest olej mineralny Sunspray 850 EC. Jest on zbadany pod względem skuteczności w ograniczaniu porażenia sadzeniaków wirusami, zwłaszcza w latach o wysokim zagrożeniu. W badaniach prowadzonych w Boninie w latach 1996-2002 porażenie odmiany Mila wirusem Y wynosiło średnio 32 proc. gdy nie używano olejów mineralnych, a 20 proc. - gdy stosowano olej Sunspray 850 EC.

Olej mineralny wpływa w pewnym stopniu również na ograniczenie liczebności mszyc na ziemniakach, zwłaszcza w okresie ich największego nasilenia, czyli w okresie lotów szczytowych. Systematyczna ochrona plantacji w tym czasie zmniejsza o połowę liczebność mszyc. Nie jest to jednak główna cecha olejów, gdyż nie ograniczają one porażenia roślin ziemniaka wirusami poprzez zwalczanie mszyc, lecz mają jedynie wpływ na bezpośrednie zakłócenie interakcji między cząstkami wirusów a ich zdolnością do utrzymywania się na kłujce mszyc. Jest to bardzo ważna informacja, gdyż wskazuje ona to, że na plantacji chronionej olejem mineralnym rośliny wtórnie porażone wirusami (wyrosłe z porażonych wirusami sadzeniaków) są w pewnym stopniu "izolowane": mszyce mają ograniczoną zdolność do przenoszenia cząstek wirusów z takich roślin na zdrowe.

Nie rozwiązuje to jednak problemu dodatkowych źródeł zakażenia w sąsiedztwie pola, na którym jest prowadzona uprawa nasienna ziemniaków. Sąsiednie uprawy towarowe są często obsadzone sadzeniakami nieznanego pochodzenia, o niskiej zdrowotności, często znacznie porażonymi wirusami.

W czasie wegetacji ziemniaków przeprowadza się 6-11 zabiegów ochronnych olejem Sunspray 850 EC. Pierwszy oprysk wykonuje się, gdy na plantacji jest około 70 proc. wschodów. W tym czasie zalecaną dawkę można obniżyć do 10 l na hektar. W kolejnych zabiegach dawka oleju musi już być pełna - 15 l + 400 l wody na hektar. W celu dokładniejszego pokrycia również dolnej blaszki liściowej stosuje się rozpylacze wirowe . Opryski wykonuje się co 7 dni, aż do momentu wykonania desykacji naci, pamiętając o tym, że nie należy wykonywać oprysków, gdy temperatura powietrza jest bardzo wysoka. W czasie suszy i przy temperaturze w słońcu 30 st.C zabieg należy wykonać wieczorem.

Po zabiegu olej mineralny tworzy równomierną powłokę na powierzchni liści i wnika do przestrzeni międzykomórkowych, chroniąc rosnące rośliny przed wirusami. Ważne jest, aby zabiegi wykonywać tylko na suche rośliny, a do ochrony ziemniaków nie stosować preparatów chemicznych zawierających cynę lub miedź.

Jeden zabieg w pełnej dawce 15 l oleju na hektar kosztuje 120 zł. Nie jest to mało i dlatego nie zaleca się chronić w ten sposób wszystkich odmian ziemniaków. Stosowanie oleju mineralnego jest zalecane szczególnie w uprawie nasiennej odmian o niskiej lub bardzo niskiej odporności na wirusa Y (od 5,5 i poniżej w skali 9-stopniowej). Takich odmian mamy w rejestrze już 42, co stanowi 30 proc. wszystkich. Tylko 9 spośród nich to odmiany polskie, reszta - zagraniczne, w większości zarejestrowane po roku 2000. W wypadku odmian o nieco wyższej odporności na PVY (6-6,5) należy rozważyć celowość wykonywania zabiegów, biorąc pod uwagę korzyści, jakie można osiągnąć, gdyż skuteczność ochrony olejem jest tym wyższa, im niższa jest odporność odmiany na wirusa Y.

Liczba zabiegów ochronnych olejem Sunspray 850 EC w czasie wegetacji ziemniaków nie jest mała. Poprawna ochrona wymaga 6-11 oprysków, w odstępach 7-dniowych. Mniejsza liczba oprysków jest możliwa w uprawie odmian wcześniejszych, większa - gdy ziemniaki schodzą z pola później. Przestrzeganie harmonogramu oprysków pozwala jednak znacznie ograniczyć porażenie ziemniaków wirusami.

W wielu badaniach prowadzonych na świecie, w których oceniano wpływ różnych olejów mineralnych na ograniczanie szerzenia się wirusa Y, skuteczność ich działania wahała się od 12 do 95 proc. a innych wirusów, przenoszonych w sposób nietrwały, od 5 do 84 proc. W badaniach krajowych skuteczność oleju była równie wysoka i zależnie od roku, zagrożenia wirusami i liczby badań wahała się od 15 do 65 proc.


Źródło: "Farmer" 10/2005

Podobał się artykuł? Podziel się!