Fuzarioza kłosów należy do dużej grupy chorób nazywanych fuzariozami. Porażają one rośliny w bardzo różnych okresach ich rozwoju, zagrażając zarówno zbożom, jak też innym gatunkom roślin im towarzyszących przez cały sezon wegetacyjny. Z fuzariozą w uprawie zbóż spotykamy się od momentu, gdy kiełkują i wschodzą (fuzyjna zgorzel siewek), rozwijają źdźbła (fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni), wydają l iście (fuzarioza liści).

CZYNNIKI SPRZYJAJĄCE CHOROBIE

Pojawienie się fuzariozy na plantacji we wczesnych stadiach rozwoju zbóż jest sygnałem zwiastującym duże ich zagrożenie w okresie kłoszenia i późniejszym. Sprawcy tych chorób, czyli grzyby rodzaju Fusarium, wytwarzają zarodniki (makro- i mikrokonidia) będące ważnym źródłem infekcji fuzariozą kłosów. Grzyby rodzaju Fusarium są saprofitami bytującymi w glebie na resztkach pożniwnych. One także są źródłem zarodników, które znajdują się w masach powietrza przesuwającego się nad wykłoszonymi roślinami. Część z nich opada na kłosy. Porażenie jest tym silniejsze, im bardziej sprzyjają temu czynniki środowiskowe, jak np. temperatura od 12 do 24°C w dzień i od 5 do 12°C w nocy, wysoka wilgotność powietrza i częste opady deszczu. Rozwojowi choroby sprzyjają łagodna jesień i zima, chłodna i mokra wiosna, zbyt gęsty siew. Do czynników zwiększających ryzyko porażenia możemy zaliczyć także częstą uprawę zbóż po sobie, co ma miejsce, gdy stosuje się uproszczenia w płodozmianie w warunkach uprawy konserwującej glebę, niezbilansowane nawożenie azotem oraz wysiew ziarna pochodzącego z plantacji porażonych przez fuzariozę kłosów. Najgroźniejsze jest porażenie roślin w fazie kwitnienia i na początku mlecznej dojrzałości ziarna.

Przeanalizujmy skrajnie niebezpieczny wariant. Stwierdzamy występowanie źródła, ponieważ: przedplonem była kukurydza, dokonaliśmy siewu bezpośredniego, korzystamy z odmiany o średniej lub małej odporności na choroby, a opady w czerwcu i lipcu wynoszą co najmniej 70 mm + 70 mm. W tej sytuacji skala zagrożenia jest bardzo wysoka. Taka przykładowa plantacja wymaga stałego monitoringu, aby we właściwym czasie wykonać oprysk przy użyciu środka chemicznego. Niskie ryzyko wystąpienia fuzariozy kłosów jest wtedy, gdy opady w czerwcu i lipcu wynoszą 40 mm + 40 mm, wykonano uprawę orkową, przedplonem były rośliny liściaste (np. burak cukrowy, ziemniak), a uprawiana odmiana pszenicy czy pszenżyta jest stosunkowo odporna. Takie plantacje trzeba monitorować, ponieważ nie ma odmian zbóż o całkowitej odporności, ale ryzyko wystąpienia fuzariozy jest zdecydowanie mniejsze. Odmiany karłowe pszenicy są bardziej narażone na porażenie. Z kolei ościste wykazują z reguły wyższą odporność.